Konstitusiýa kazyýeti Respublikan Aýdynlyk partiýasynyň 2024-nji ýyldaky jemleýji hasabyny ret etdi

Konstitusiýa kazyýeti, 2026-njy ýylyň 26-njy martynda geçirilen ýygnakda Respublikan aň-bilim partiýasynyň 2024-nji ýyldaky soňky hasaplaryny gözden geçirdi. Gözegçilikleriň netijesinde partiýanyň maliýe hasabatlarynyň aç-açanlykdan uzakdadygy we adaty durmuş akymynyň tersine pes çykdajylaryň görkezilendigi we soňky hasaby ret etmek kararyna gelendigi aýdylýar.

Syýasy partiýalaryň maliýe barlagy Konstitusiýa kazyýeti tarapyndan 2820-nji Syýasy Taraplaryň Kanunynyň çäginde amala aşyrylýar. Taraplaryň ähli girdejileri we çykdajylary ýuridik şahsyň adyna ýazylmalydyr we umumy administratiw çykdajylar kazyýet işlerine laýyklykda resminamalaşdyrylmalydyr. Kazyýet, bu düzgünler ýerine ýetirilmedik halatynda degişli partiýa işgärlerine garşy kazyýet işiniň görüljekdigini aýtdy.

Respublikan Aýdynlyk partiýasynyň baş edarasynyň 2024-nji ýylda bary-ýogy 720 TL wekilçilik we myhmanhana we 381,50 TL kanselýariýa çykdajylaryny yglan edendigi we kärende, elektrik, suw we telefon ýaly esasy administratiw çykdajylaryň ýazgylara goşulmaýandygy kesgitlenildi. Bu ýagdaýyň hasaba alynmadyk girdejileriň we çykdajylaryň döredilendigini görkezýändigini bellemek bilen, kazyýet 2820-nji Kanunyň 111-nji maddasynyň birinji bölüminiň (c) kiçi bölümine laýyklykda Ankara Baş prokuraturasyna jenaýat işi açmak kararyna geldi.

Syýasy partiýalaryň alyp barýan ýerleri bilen baglanyşykly çykdajylar partiýanyň edara görnüşli tarapynyň adyndan edilmeli ýa-da haýyr-sahawat hökmünde ýazylmaly. Partiýa işgärleriniň umumy administratiw çykdajylary öz serişdeleri bilen ýapmak ukyby, Syýasy partiýalar kanunynyň 69 we 70-nji maddalarynyň bozulmagy bolup durýar. Konstitusiýa kazyýeti jogapkärçilikli buýrugy kesgitlemezligi synaglaryň we gözlegleriň öňüni almaga gönükdirilen çäre hasaplaýar.

Näme üýtgedi?

• Respublikan aň-bilim partiýasynyň 2024-nji ýyldaky soňky hasabaty, auditiň şowsuzlygy sebäpli ret edildi.
• Partiýanyň ýolbaşçylarynyň umumy administratiw çykdajylary hasaba almazlygy hasaba alynmadyk geleşik hökmünde häsiýetlendirildi.
• 2820 belgili kanuna laýyklykda kazyýet işi üçin Ankara Baş prokuraturasyna jenaýat işi gozgaldy.

Kime degişlidir?

Bu karar respublikan aň-bilim partiýasynyň baş müdirlerine, partiýanyň maliýe meselelerine jogapkär işgärlerine we syýasy partiýalaryň maliýe barlaglaryna gözegçilik edýän gözegçilik edaralaryna gönüden-göni degişlidir.

täsirlilik

Karar 2026-njy ýylyň 26-njy martynda biragyzdan kabul edildi we jenaýat işi gozgaldy.

Netije

Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary, syýasy partiýalaryň maliýe aç-açanlygy borçnamasynyň diňe bir resmi däldigini, tersine, ähli amal çykdajylarynyň kanuny esasda resminamalaşdyrylmalydygyny görkezýär. Hasaba alynmadyk çykdajylaryň partiýanyň maliýe gurluşyny barlamagyň mümkin däldigine we bu ýagdaýyň kanuny sanksiýalara sebäp bolýandygyna düşünilýär.

Demokratik döwletiň esasy talaplaryndan biri, syýasy partiýalaryň işini "adaty durmuş akymyna" laýyklykda alyp barmagy we bu işleriň maliýeleşdirilmegini institusional gurluşda aç-açan görkezmegi. Bu karar, maliýe düzgün-nyzamyndan daşlaşýan syýasy guramalaryň kazyýet seljerişine garşy berk sanksiýalara sezewar bolup biljekdigini görkezýär.

Mümkin täsirler

Respublikan Aýdynlyk partiýasyna garşy gozgalan jenaýat şikaýaty, partiýa işgärleri üçin türme tussaglygy we agyr jerime ýaly kazyýet işleriniň başlanmagyna sebäp bolup biler. Mundan başga-da, bu partiýanyň jemgyýetçilik abraýyna zyýan ýetirip biler we şuňa meňzeş maliýe barlaglaryny geçirýän beýleki syýasy partiýalara sowuk täsir edip biler.

Syýasy partiýalaryň buhgalter ülňülerini gözden geçirmegine we audit proseslerine has duýgurlygyny görkezip biler. Geljekde partiýanyň maliýe gurluşynyň üýtgedilip guruljakdygyna ýa-da administratiw işlerinde gurluş üýtgemeleriniň boljakdygyna garaşylýar.