Gorky ýene başlaýarmy? Tenerifede hantawirus duýduryşy

Kanar adalaryndaky meşhur dynç alyş ýeri bolan Tenerife garaşylmadyk saglyk krizisi bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Gollandiýa baýdagy astyndaky MV Hondius kruiz gämisinde hantawirusyň ýokuşmagy dünýä derejesinde alada döretdi. Epidemiýanyň ýaýramagyndan soň, ýolagçylary ewakuasiýa etmek işleri başlandy we bu COVID-19 pandemiýasy ýaly global gorkulary täzeden güýçlendirdi. Üç adamyň ölümi we soňra dürli ýurtlarda ýolagçylaryň yzarlanmagy täze pandemiýanyň geljegi barada sorag döretdi. Sosial mediada çalt ýaýran bu jedeller halkara meselä öwrüldi.

BSGG-nyň adatdan daşary ýagdaýlara jogap beriş meýilnamasy

Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy (BSGG) gämidäki 150 ýolagçynyň "ýokary töwekgelçilikli gatnaşykda bolanlar" hökmünde gözegçilikde saklanýandygyny yglan etdi. Türkiýe bilen birlikde birnäçe ýurt öz raýatlaryny ýörite karantin çärelerine getirmek kararyna geldi. BSGG-niň adatdan daşary ýagdaýlara jogap bermek meýilnamasy wirusyň ýaýramagynyň öňüni almak üçin döredildi.

Ispaniýada adatdan daşary ýagdaý

Ispaniýanyň Saglygy goraýyş ministrligi ilki bilen gämiden 14 ispan ýolagçysyny we Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasynyň bir hünärmenini çykardy. Bu topar harby uçarlar bilen Madride äkidildi we Gomez Ulla harby hassahanasynda karantine alyndy. Ispan häkimiýetleri bu çäreleriň wirusyň mundan beýläk ýaýramagynyň öňüni almaga gönükdirilendigini mälim etdiler.

Hantawirusyň ýaýramagynyň howpy

BSGG-nyň bilermenleriniň beýanatlary hantawirusyň ýaýramak howpy baradaky aladalary belli bir derejede gowşatdy. Olar keseliň ýaýramagynyň COVID-19-dan tapawutlydygyny we onuň pandemiýa howpuny döretmeýändigini nygtadylar. Şeýle-de bolsa, bilermenler ýakyn we uzak wagtlap aragatnaşykdan gaça durmalydygy barada duýduryş berdiler.

Türkiye karantin çäreleri

Türkiýe gämidäki üç türk raýatyny ýurda gaýtaryp getirer we olary berk karantin çärelerinde saklar. Saglygy goraýyş ministrligi bu adamlaryň alamatsyzdygyny, ýöne öňüni alyş çäresi hökmünde gözegçilikde saklanjakdygyny mälim etdi. Türkiýäniň çalt jogaby saglyk çärelerine nähili çynlakaý çemeleşýändigini görkezýär.

Ruhi Çenetiň beýanatlary

Gämidäki ýolagçylaryň arasynda bolan “YouTube” ulanyjysy Ruhi Çenet Türkiýä gaýdyp geleninden soň toýa gatnaşandan soň tankyt nyşanyna öwrüldi. Çenet hantawirus ýokanjynyň heniz yglan edilmändigini we häzirki wagtda karantindedigini aýdyp, özüni gorady.

BSGG-nyň Baş direktorynyň syny

BSGG-nyň baş direktory Tedros Adhanom Gebreýesus ewakuasiýa prosesine göni gözegçilik etmek üçin Tenerife geldi. Gebreýesus sosial mediada beren beýanatynda BSGG-nyň Ispaniýanyň Saglygy goraýyş ministrligi bilen hyzmatdaşlykda howpsuz ewakuasiýa prosesini üpjün edýändigini aýtdy. Bu hyzmatdaşlyk saglyk howpsuzlygyny üpjün etmekde uly ähmiýete eýedir.

Wirusyň inkubasiýa döwri

Hantawirusyň inkubasiýa döwrüniň 6 hepde çenli uzalyp biljekdigi we şol döwürde täze keselleriň ýüze çykyp biljekdigi duýduryldy. Şonuň üçin bilermenler ähli ýolagçylaryň berk gözegçilikde saklanmalydygyny aýtdylar.

Howanyň üýtgemeginiň täsiri

Hünärmenler global howa üýtgemeleriniň hantawirus ýaly keselleriň öň görülmedik ýerlerde ýaýramagyna sebäp bolup biljekdigi barada duýduryş berýärler. Hususan-da, Andes görnüşi adamdan adama geçip bilýän seýrek görnüşleriň biri hökmünde tapawutlanýar.

Deňiz syýahatynyň başlangyjy we ilkinji waka

23 dürli milletden 150 ýolagçyny we ekipažy alyp barýan MV Hondius gämisi 1-nji aprelde Argentinanyň Uşuaýa portundan Antarktida syýahatyna başlady. Ilkinji ýagdaý gollandiýaly ornitolog Leo Şilperoordda anyklandy. Şilperoord Argentinada guşlary synlaýarka hantawirusa ýolukdy we gysga wagtdan soň aradan çykdy.

Wirusyň ölüm howply täsirleri

Şilperordyň ölüminden soň, onuň aýaly Mirjam Şilperord hem keselläp, Niderlandiýa gaýdyp barýarka aradan çykdy. Bu ölümler wirusyň çynlakaý howpuny görkezýär, ýöne häkimiýetler onuň ýaýramagynyň COVID-19 ýaly ýokary däldigini aýdýarlar.

BSGG-niň global duýduryşy

BSGG gämiden düşen käbir ýolagçylaryň hem wirusa ýolugandygyny we global yzarlama prosesiniň başlandygyny yglan etdi. Ýolagçylaryň köpüsi çarter uçuşlary bilen öz ýurtlaryna iberiler we karantine alynar.

Britaniýanyň adatdan daşary operasiýasy

Britaniýa “MV Hondius” gämisinden Tristan da Kunýa adasyna düşürilen raýata kömek etmek üçin özboluşly operasiýa geçirdi. Goranmak ministrligi şübheli hantawirus ýagdaýy üçin lukmançylyk toparlaryny ada paraşýut bilen uçurdy. Bu Britaniýanyň harbylarynyň ynsanperwerlik maksatlary üçin şeýle operasiýa geçiren ilkinji gezek bolmagydyr.

Netije we geljekki mümkin ösüşler

MV Hondius gämisinde bolan hantawirus krizisi global saglygy goraýyş howpsuzlygynyň möhümdigini ýene-de bir gezek görkezdi. Çalt jogap beriş we halkara hyzmatdaşlygy netijesinde ýagdaýyň gözegçilik astyndadygy habar berilýär. Şeýle-de bolsa, bilermenler howanyň üýtgemeginiň we beýleki daşky gurşaw faktorlarynyň geljekde şuňa meňzeş krizislere sebäp bolup biljekdigi barada duýduryş berýärler. Saglygy goraýyş edaralary we hökümetler mümkin bolan täze ýokançlyklara taýýar bolmagyň möhümdigini nygtaýarlar.