Körlige garşy rewolýusiýa ädimi: Optogenetiki bejergide täze döwür başlaýar

Oftalmologiýa pudagynda dünýäde abraýly hasaplanýan we retinal keselleri, kliniki gözlegleri we emeli intellekt bilen goldanýan ösen şekillendiriş tehnologiýalaryny täze nesli bejermek bilen tanalýan professor. Doktor SriniWas Sadda Türkiýä geldi. Kaliforniýa uniwersitetiniň lukmançylyk mekdebiniň Doheny göz institutynyň müdiri. Doktor Sadda türk kärdeşleri bilen Dünyagöz Etiler keselhanasynda ýygnandy we lukmançylyk dünýäsinde düýpli özgerişleri paýlaşdy. Noýabr aýyna çenli ABŞ-nyň iň abraýly 10 uniwersitetiniň biri bolan Dýuk uniwersitetiniň lukmançylyk mekdebiniň oftalmologiýa bölüminiň başlyklygyny öz üstüne aljak dünýä belli alym, oftalmologiýa hünärmeni Dos. Türkiýä eden sapary wagtynda prof. Doktor Yusufusuf Durlu ýoldaş boldy.

Körlige garşy ýeňil gen: Optogenetiki bejergi näme?

Prof. Dünyagözüň içinde işleýän we gen terapiýasy we retina şahalarynda ýöriteleşen türk oftalmologlary bilen birleşdi. Doktor Sadda dünýä derejesinde körlige garşy uly umyt wada berýän "Optogenetiki" bejerginiň iň soňky nokadyny ara alyp maslahatlaşdy. Lighteňil gen terapiýasy diýlip atlandyrylýan optogenetika, towuk garalygy diýlip tanalýan gijeki körlük ýaly seýrek nesil yzarlaýyş kesellerini bejermekde öwrülişikli. Bu innowasiýa usuly, ýagtylyga duýgur genleri zeper ýeten retina öýjüklerine geçirmek prinsipine esaslanýar.

Retina üçin çärýek asyrlyk höwes we görüşiň syry

26 ýyl retina gözlegine bagyş eden prof. Doktor SriniWas Sadda bu ugura ýüzlenmek we göz kesellerine bolan höwesi bilen aç-açan paýlaşdy. Orta mekdep ýyllaryndan bäri görüş ylmynyň işleýiş mehanizmine uly gyzyklanma bildirýändigini mälim eden Sadda: "Elbetde, maşgalamda retina keseli bolan adamlar bardy, ýöne bu ugurdaky gyzyklanmamyň esasy, ýagtylygyň gözümize nädip ýetip biljekdigi we dünýäni duýmagymyza mümkinçilik berýänligi". Lukmançylyk biliminden soň göni gen terapiýasy gözleglerine ünsi jemlän meşhur professor, karýerasynyň ilkinji ýyllarynda bu ugurdaky ägirt uly boşluga ünsi çekdi.

Emeli intellekt we ösen tehnologiýalar bilen geljege tarap

Çärýek asyr mundan ozal, retina bejergisi bilen gyzyklanýan hünärmenleriň sanynyň gaty çäklidigini aýtdy. Doktor Sadda häzirki wagtda gazanylan tehnologiýa derejesiniň bejeriş amallaryny düýpgöter üýtgedendigini aýtdy. Döwrebap lukmançylyk tarapyndan hödürlenýän mümkinçilikleriň kömegi bilen indi retinal keseller sebäpli görüşini doly ýitirmek derejesine ýeten hassalary has jikme-jik seljerip biljekdigini mälim eden Sadda, diagnoz we bejeriş işlerinde emeli intellekt goldaýan şekillendiriş ulgamlarynyň roluna ünsi çekdi. Täze nesil bejergisi işlenip düzülende, geçmişde bejerip bolmaýan köp sanly retinal keseller üçin hemişelik we geljegi uly çözgütler öndürilip bilner.