Kosmiki apokalypse üçin bir sene berildi: verselemiň soňy 20 milliard ýyldan soň geler

"universelemiň soňy haçan geler?" Diýen sorag adamzat taryhynyň dowamynda sorag bolup geldi. Bu sorag häzirki zaman astrofizika gözlegleri bilen ylmy jogap aldy. Kornell uniwersitetiniň, Şanhaý Jiao Tong uniwersitetiniň we dünýäniň dürli abraýly okuw jaýlarynyň hünärmenleriniň gatnaşmagynda geçirilen täze gözleg kosmiki apokalipsisiň taryhyny we onuň nähili boljakdygyny ýüze çykardy. NASA tarapyndan goldanan we meşhur fizik Stiwen Hawkingiň teoriýalaryna esaslanýan bu möhüm gözleg, älemiň ahyrky geljegi üçin ajaýyp ssenariýalary hödürleýär.

Stiwen Hawkingiň nazaryýetiniň kosmiki soňy

Giňişleýin gözlegler älemiň baky giňelmejekdigini, ýöne iň ýokary giňeliş çägine ýetenden soň gutulgysyz gysylma prosesine girjekdigini çaklaýar. Alymlar bu kosmiki gysyşdan soň hemme zadyň bir nokada çökjekdigini aýdýarlar. Teoretiki esas bolan Stiwen Hawking tarapyndan döredilen we NASA-nyň synlaýyş maglumatlary bilen goldanýan bu model, älemiň ykbalyny kesgitleýän fiziki kanunlary şübhe astyna alýar.

Uly partlamanyň garşylygy: 'Uly gysyş' prosesi

Kosmologiýada "Uly urgy" diýlip atlandyrylýan bu proses, älemiň başlangyjyny alamatlandyrýan Uly partlamanyň tersine mehanizm bilen işlär. Nazaryýete görä, äpet teker ýaly yzygiderli uzalyp gidýän älem, bir nokatdan soň yza çekilip başlar. Alymlar bu möhüm prosesiň esasy güýjüniň, älemiň 70 göterimini öz içine alýan syrly garaňky energiýadygyny mälim etdiler. Garaňky energiýanyň tebigatynyň üýtgemegi onuň giňelmegini bes eder we kosmiki çökmegine sebäp bolar.

verselemiň ömri näçe wagt? 20 milliard ýyldan soň näme bolar?

Takyk hasaplamalara görä, häzirki wagtda takmynan 13,8 milliard ýyl hasaplanylýan älemiň umumy ömri 33,3 milliard ýyl hökmünde kesgitlenildi. Bu maglumatlary göz öňünde tutup, gysyş prosesi tamamlanandan soň, takmynan 20 milliard ýyldan uly kosmiki ahyrýet bolar. Bu soňky tapgyrda; Bilşimiz ýaly materiýa, giňişlik we wagt düýbünden ýok bolup, ýeke-täk nokada gaýdyp geler we Earther ýaly ähli planetalar düýbünden ýok bolar.