Kritiki minerallar global söwdada täze döwür başlaýar

Global tehnologiýa täze tehnologiýalaryň we arassa energiýa ulgamlarynyň täsiri astynda üýtgedilýär. Birleşen Milletler Guramasynyň Söwda we ösüş boýunça konferensiýasy (UNCTAD) iýun aýynda geçirilen global söwda täzelenişinde bu üýtgeşmäniň möhüm minerallara nähili täsir edýändigi barada jikme-jik maglumat berdi. Mis, nikel, litiý, kobalt we seýrek toprak elementleri ýaly minerallara bolan isleg çalt artýarka, bu ýagdaý söwda syýasatlaryna-da uly täsir edýär.

Kritiki minerallara bolan islegiň ýokarlanmagy

Dünýä ykdysadyýetiniň elektrik we sanly tehnologiýalar bilen has durnukly energiýa ulgamlaryna geçmegi bilen bu tehnologiýalar üçin zerur bolan möhüm minerallaryň ähmiýeti kem-kemden artýar. Hususan-da, 2040-njy ýyla çenli litiý isleginiň 350% ýokarlanmagyna garaşylýar. Şonuň ýaly-da, grafite bolan islegiň 130% -den geçjekdigi çak edilýär. Bu ýagdaý, bu minerallary almak üçin ýurtlaryň arasyndaky bäsdeşligi güýçlendirýär.

Çäklendirilen üpjünçilik zynjyrlary

Möhüm minerallaryň önümçiligi dünýäniň birnäçe ýurdunda jemlenendir. Hususan-da, Kongo Demokratik Respublikasy global kobalt önümçiliginiň 74% -ini, Hytaý dünýädäki tebigy grafit önümçiliginiň 78% -ini üpjün edýär. Lityum önümçiligi esasan Awstraliýa , Çili we Hytaý tarapyndan gabat gelýär. Bu ýagdaý üpjünçilik zynjyryndaky gowşaklyklara sebäp bolup biler.

Söwda syýasatynda täze ugurlar

Möhüm minerallara bolan islegiň ýokarlanmagy we üpjünçilik töwekgelçiliginiň ýokarlanmagy ýurtlary söwda syýasatlaryna täzeden garamaga sebäp bolýar. Hökümetler bu minerallaryň üpjünçiligini üpjün etmek we milli gazyp almak kuwwatyny ýokarlandyrmak üçin söwda syýasatlaryny ulanýarlar. UNCTAD-yň maglumatlaryna görä, möhüm minerallar bilen baglanyşykly takmynan 100 dürli eksport çäresi 2020-nji ýyldan bäri güýje girdi. Bu möhüm minerallary söwda etmek üçin “bölekleýin ulgam” töwekgelçiligini ýokarlandyryp biler. Şeýle bölünişik bahalaryň ýokarlanmagyna, maýa goýum kararlarynyň kynlaşmagyna we ösýän ýurtlara basyş etmegine sebäp bolup biler.

Utgaşdyrylan çemeleşme üçin teklip

UNCTAD möhüm minerallaryň söwdasyny sagdyn ýagdaýda saklamak üçin has utgaşdyrylan çemeleşmäni maslahat berýär. Bu çemeleşme, möhüm minerallaryň geljekde "bölekleýin ulgam" ýa-da "durnuklylygyň we global ösüşiň binýady" boljakdygyny kesgitlär.

Möhüm minerallar dünýä söwdasynyň we ykdysadyýetiniň üýtgemeginde möhüm rol oýnaýar. Countriesurtlaryň bu täze döwürde haýsy strategiýany durmuşa geçirjekdigi, geljekdäki söwda balansyny kesgitleýän möhüm faktor hökmünde tapawutlanýar.