Global adalat we ykdysady deňsizlikleri gözlemekde Türkiýanyň roly

Türkiýäniň Milli Milli Mejlisiniň başlygy Numan Kurtulmuş Bursa Uludağ uniwersitetinde geçirilen 'Adalat gözleginiň global gözleginde' eden çykyşynda adamzat taryhynyň iň çuňňur meselelerinden biri bolan adalat gözlemegiň möhümdigini aýtdy. Kurtulmuş bu gözlegiň adalat, deňlik we adamzat gymmatlyklaryny giňden ýaýratmagy maksat edinýändigini aýtdy.

Global adalat gözleginiň taryhy gözbaşlary

Adalat gözleginiň adalatsyzlyk we goşa standartlar sebäpli adamzadyň umumy wy consciencedany tarapyndan saklanandygyny aýdyp, Kurtulmuş bu gözlegiň häzirki wagtda has möhümdigini aýtdy. Häzirki wagtda başdan geçirilýän kynçylyklaryň adamzat taryhynyň öňki döwürleri bilen deňeşdirilende gaty çylşyrymlydygyny mälim etdi.

Ykdysady deňsizlik howpunyň ýokarlanmagy

Kurtulmuş häzirki dünýäde ykdysady deňsizlikleriň baýlar bilen garyplaryň arasyndaky boşlugyň kem-kemden artýandygyny mälim etdi. Howanyň üýtgemegi we şuňa meňzeş krizisler, esasanam garyplyk we açlyk ýaly problemalary çuňlaşdyrýandygyny aýtdy. Bu meseleleriň diňe ösmedik ýurtlar bilen çäklenmän, baý ýurtlaryň arasynda çynlakaý deňsizlikleriň bardygyny hem aýtdy.

Wildabany kapitalizm we global ykdysady ulgam

Türkiýäniň Milli mejlisiniň başlygy häzirki ykdysady ulgamyň ýaramazlaşmagyna sebäp bolýan iň möhüm faktorlaryň biriniň 'ýabany kapitalizm' bolandygyny öňe sürdi. Bu ulgamyň, baý azlyk toparlaryň bähbitlerini artdyrmak arkaly dünýädäki adalatsyzlygyň artmagyna goşant goşýandygyny mälim etdi. Kurtulmuş bu ýagdaýyň adamzat üçin uly howp salýandygyny aýtdy.

Girdejileriň paýlanyşynda boşlugyň artmagy

Dünýäniň iň baý 1% -iniň umumy baýlygyň 50% -ine eýedigini mälim eden Kurtulmuş, beýle deňsizligiň taryhyň hiç bir döwründe görmändigini aýtdy. Ykdysady ulgamdaky bu deňsizligiň jemgyýetlere çynlakaý täsir edýändigini we çözülmegi talap edýän meseledigini aýtdy.

Global syýasy arhitekturadaky kemçilikler

Kurtulmuş global syýasy tertipde şuňa meňzeş adalatsyzlyklaryň bardygyny we uruşlaryň we adam hukuklarynyň bozulmagynyň giňden ýaýrandygyny aýtdy. Halkara guramalarynyň bu meselelere netijeli çözgüt tapyp bilmejekdigini we işlemeýändigini aýtdy.

Global adalat gözlemekde Türkiýäniň roly

Kurtulmuş Türkiýäniň global adalat gözlemekde öňdebaryjy rol oýnaýandygyny we bu ugurda möhüm ädimleri ädendigini aýtdy. Türkiýanyň adalaty üpjün etmek üçin täze ykdysady we syýasy binagärlik döretmäge synanyşýandygyny mälim etdi. Şeýle hem, Türkiýeniň bu ugurda öňdebaryjy potensialynyň bardygyny aýtdy.

Sözümiň ahyrynda Numan Kurtulmuşyň çykyşy global adalaty üpjün etmek üçin ykdysady we syýasy ulgamlary üýtgedip gurmagyň zerurdygyny görkezýär. Türkiýäniň bu etapdaky roly, adalat gözlegine ýolbaşçylyk etmek bilen bütin dünýäde üýtgeşiklik gazanmakdyr.