Kurtulmuş: Wildabany kapitalizm global adalata howp salýar

Türkiýäniň Milli mejlisiniň başlygy Numan Kurtulmuş Bursa Uludağ uniwersitetinde geçirilen "Global adalat gözlemek" konferensiýasynda eden çykyşynda taryhda adamzadyň umumy maksady bolan global adalatyň adalat, deňlik we adamzat gymmatlyklarynyň ýaýramagy ugrundaky göreşdigini aýtdy. Çykyşynda, her döwürde duş gelýän adalatsyzlyklara, goşa standartlara we basyşlara garşy döredilen adalat gözleginiň adam mertebesini goramakda möhüm rol oýnaýandygyny aýtdy.

Global adalat gözlemegiň ähmiýeti

Kurtulmuş köp zadyň tersine we adalatlylygyň üýtgedilmeli dünýäsinde ýaşaýandygymyzy ýada saldy. Türkiye adalat gözlegini global derejede amala aşyrmak we bu ugurda ýolbaşçylyk etmek jogapkärçiligini nygtady.

Iki ugurda adalatsyzlygyň möhüm meseleleri barada durup geçen Kurtulmuş, bularyň birinjisiniň ykdysady adalatsyzlykdygyny aýtdy. Girdejileriň paýlanyşynda deňsizligiň we baýlar bilen garyplaryň arasyndaky boşlugyň artýandygyny mälim etdi. Global howanyň üýtgemeginiň bu ýagdaýy hasam erbetleşdirýändigini we açlyk we suwsuzlyk ýaly meseleleriň girdejilerdäki deňsizligi hasam çuňlaşdyrýandygyny belläp geçdi.

Ykdysady deňsizlikler we ýabany kapitalizm

Dünýä derejesinde bu ykdysady deňsizlikleriň sebäpleriniň biriniň ýabany, wampir kapitalizmi bolandygyny, Kurtulmuş dünýä ilatynyň diňe 1 göteriminiň bardygyny mälim etdi. Ol bu ýagdaýy adamzadyň çekip bilmejek deňsizligi diýip häsiýetlendirdi. Wildabany kapitalizmiň ykdysady ulgamlary tersine öwürendigini we uly baýlyk eýeleriniň bu ulgamdan peýdalanýandygyny bellän Kurtulmuş, bu ýagdaýyň global ykdysady deňagramlylyga nähili täsir edýändigini jikme-jik aýtdy. Amerika-Ysraýyl tarapyndan Eýrana garşy söweşde uly maýa eýeleriniň girdejilerine ünsi çekdi.

Adamzat üçin umumy howp: Wampir kapitalizmi

Kurtulmuş ýabany kapitalizmiň öňüni almak adamzat üçin umumy borjy we bu ýagdaýyň uly betbagtçylygyň nyşanydygyny aýtdy. Dünýä ykdysadyýetini dolandyrýan giň ýaýran kapitalizmiň çäkli bolmalydygyny aýtdy.

Şu nukdaýnazardan Kurtulmuş bar bolan global ykdysady institutlaryň işini ýitirendigini we täze ykdysady binagärligiň döredilmelidigini aýtdy. Bu täze gurluşyň kömegi bilen bütin adamzada hyzmat etjek ykdysady institutlary döretmegiň zerurdygyna ünsi çekdi.

Global syýasy adalatsyzlyklar

Adalatsyzlyklar diňe bir ykdysady ugur bilen çäklenmeýär, Kurtulmuş dünýä syýasy arhitekturasynda çynlakaý bidüzgünçilikleriň bardygyny we Birleşen Milletler Guramasynyň ýaýramagynyň mümkindigini aýtdy. bu adalatsyzlyklara garşy durmak we işini ýitirmek. Gazadaky ýagdaý we BMG-nyň bu mesele boýunça çäre görmezligi esasynda mysallar berdi.

Halkara guramalaryň işleýşi

Kurtulmuş NATO we Europeanewropa Bileleşigi (EUB) ýaly global syýasy guramalaryň hem täze ýol gözleýändigini aýtdy. Global syýasy binagärligiň çökendigini we bu gurluşyň täzeden kesgitlenmelidigini aýtdy.

Adam hukuklarynda we halkara hukugynda goşa standartlara mysal getirip, häzirki sistemanyň könelişendigini aýtdy. Bu ýagdaýa dünýädäki ynsaply adamlar tarapyndan üns berilendigini mälim etdi.

Türkiýanyň global adalat gözlemekdäki roly

Kurtulmuş Türkiýanyň ylmy, intellektual we syýasy nukdaýnazardan global adalat gözleginiň merkezi boljakdygyny aýtdy. Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň ýolbaşçylygynda Türkiýanyň global adalatyň sesi bolmagyny dowam etdirjekdigini aýtdy.

Osman imperiýasynyň dünýä döwleti bolmak maksatlary barada durup geçip, Türkiýäniň hem bu ugurda öňe gidýändigini we dünýä adalatynyň öňdebaryjysy boljakdygyny aýtdy. Türkiye goranyş senagaty, ýokary tehnologiýa we bilim pudagynda möhüm öňegidişlikleriň gazanylandygyny aýtdy.

Geljek üçin global adalat göreşi

Kurtulmuş Türkiýanyň global adalat gözleginde möhüm rol oýnajakdygyny we bu ugurda anyk ädimleriň görüljekdigini aýtdy. 12-nji iýunda Çanakkale şäherinde geçiriljek çäräniň Osmanlynyň Rumeliýa geçişiniň ýyl dönüminde geçiriljekdigini we bu däbe öwrüler diýip umyt edýändigini aýtdy.

Maksatnamada Bursa welaýatynyň gubernatory Erol Aýylydyz we TRT direktorlar geňeşiniň başlygy we Bursa Uludağ uniwersitetiniň rektory Prof. Dr.