Lamokanç içege keselleri: diagnoz we bejermek maslahatlary

Jemgyýetde giňden ýaýran we näsaglaryň durmuş derejesini peseldýän içege keselleri (IBD) köplenç ýönekeý aşgazan we içege keselleri bilen bulaşýar. Bu keseller äsgerilmese, çynlakaý saglyk problemalary ýüze çykyp biler.

19-njy maýda Bütindünýä çişme içege keselleri güni mynasybetli Medipol Mega uniwersitetiniň keselhanasynyň gastroenterologiýa hünärmeni, doktor Wedat Göral iýmit siňdiriş ulgamyna hemişelik zeper ýetirip biljek bu hroniki keseller barada möhüm duýduryş berdi. Göral bu keselleri ir anyklamagyň we yzygiderli yzarlamagyň örän möhümdigini aýtdy.

inflamokanç içege keselleriniň ýaýramagy

Prof. Doktor Göral, içegäniň çiş keselleriniň iýmit siňdiriş ulgamynyň agzyndan anusyna çenli köp ýerlere täsir edip biljekdigini aýtdy. Aýratyn-da ownuk we uly içegelerde çişmegiň, ýaralaryň we ýaralaryň ýüze çykyp biljekdigini mälim eden Göral, bu keselleriň wagtal-wagtal köpelip, köşeşip biljekdigini, ýöne ünsden düşürilmeli däldigini aýtdy.

Garyn agyrysynyň, gyzzyrmanyň, ýürek bulanmagyň, gusmagyň we içgeçmäniň keseliň alamatlarynyň arasynda ýygy-ýygydan ýüze çykýandygyny we ganly içgeçme bolup biljekdigini aýtdy. Doktor Göral şeýle alamatlar ýüze çykan halatynda hünärmen bilen haýal etmän maslahatlaşmalydygyny aýtdy.

Öňdebaryjy anyklaýyş usullary

Prof. Doktor Göral häzirki wagtda içegäniň çiş kesellerine diagnoz goýmagyň has aňsatlaşandygyny aýtdy. Diagnozyň kolonoskopiýa, endoskopiýa, gan we tabur synaglary arkaly aýdyňlaşdyrylyp bilinjekdigini we diagnoz prosesinde biopsiýanyň möhüm rol oýnaýandygyny aýtdy. Göral bu keselleriň iki esasy topara bölünendigini aýtdy we ülserit kolit bilen Crohn keseliniň arasyndaky tapawudy düşündirdi. Cerarawsyz kolitde ganly içgeçme öňdäki orunda dursa-da, Crohn keselinde gansyz içgeçme, garyn agyrylary we horlanmak has ýygy duş gelýär.

Bejergi we kynçylyklar

Prof. Doktor Göral, bu keseller bejerilmese, agyr netijelere getirip biljekdigini aýtdy. Cerarawsyz kolit bejerilmese, düwnük keseline öwrülip bilýän bolsa-da, Crohn keselinde içege päsgelçiligi ýaly çynlakaý kynçylyklar ýüze çykyp biler.

Soňky ýyllarda bejeriş usullarynyň ep-esli gowulaşandygyny aýdyp, Göral has täsirli dermanlaryň ulanylýandygyny we hassalary köplenç operasiýa zerurlygy bolmazdan bejerip boljakdygyny aýtdy. Türkiýede ulanylýan bejergileriň Europeewropadaky we Amerikadakylar bilen deň derejededigini aýtdy.

Stressiň we neşe serişdeleriniň nädogry ulanylmagynyň täsiri

Prof. genetiki we daşky gurşaw faktorlarynyň keseliň emele gelmeginde täsirli bolandygyny mälim etdi. Doktor Göral stresiň, nädogry iýmitlenmegiň, antibiotikleri we agyry dermanlary gözegçiliksiz ulanmaklygyň bu kesele sebäp bolup biljekdigini aýtdy. Şol sebäpli dermanlaryň lukmanyň gözegçiligi astynda ulanylmalydygyny aýtdy.

Prof. Doktor Göral, içegäniň çiş keselleriniň dowamlydygyny we näsaglaryň bejergini bes etmeli däldigini ýatlatdy. Yzygiderli barlaglaryň örän möhümdigini, yzarlamagyň her 3-6 aýdan bir gezek geçirilmelidigini we kesel durnukly bolsa, ýylda bir gezek barlagyň ýeterlik bolup biljekdigini aýtdy.