Gysgaça
- Çagalarda gaýtalanýan garyn agyrylary we gyzzyrma, böwrek ýetmezçiligine sebäp bolup bilýän genetiki FMF keseliniň alamaty bolup biler.
- Çagalykda we ýetginjeklikde ýygy-ýygydan duş gelýän garyn agyrylary we ýokary gyzzyrma hüjümleri hemişe ýönekeý ýokançlyk bilen düşündirilip bilinmez.
- Revmatologiýa hünärmeni Medipol saglyk toparynda işleýän prof.
Çagalykda we ýetginjeklikde ýygy-ýygydan duş gelýän garyn agyrylary we ýokary gyzzyrma hüjümleri hemişe ýönekeý ýokançlyk bilen düşündirilip bilinmez. Genetiki taýdan miras galan Ortaýer deňzi gyzzyrmasy (FMF), esasanam Türkiýede we Eastakyn Gündogarda giňden ýaýran, böwrekleri nyşana alyp, wagtynda anyklanmasa we bejerilmese, öwezini dolup bolmajak çynlakaý kynçylyklara sebäp bolup biler. Revmatologiýa hünärmeni Medipol saglyk toparynda işleýän prof. Doktor Merýem, bu alamatlary görkezýän çagalarda we ulularda FMF mümkinçiligine ünsli baha berilmelidigini belläp biler.
Çagalykdan başlanýan we ýyllar boýy gizlenýän howp
Gaýtalanýan garyn agyrysyny we gyzzyrma keselini başdan geçirýän çagalarda edilýän şikaýatlara diňe wagtlaýyn ýokançlyk hökmünde garalmaly däldir. Furdumyzda iň köp ýaýran nesil kesellerinden biri bolan FMF çagalykdan mekirlik bilen başlaýar we köp ýyllap göze ilmeýär. Medipol Mega uniwersitet hassahanasynyň revmatologiýa boýunça hünärmeni Prof. Dr. Merýem maşgalalara we lukmanlara yzygiderli gözegçilik we bejergisiz FMF ýagdaýlarynyň böwreklere hemişelik we agyr zeper ýetirip biljekdigini duýdurýar.
ýokanç maskasynyň aşagyndaky genetiki näsazlyk
Prof. Doktor Merýem FMF keseliniň nesil yzarlaýyş häsiýetine ünsi çekip, hassalaryň köplenç garyn agyrylary we gyzzyrmalary sebäpli hassahanalara ýüz tutýandygyny aýdyp biler. Prof. bu kliniki suratyň ilki bilen ýokanç keselleri teklip edýändigini aýtdy. Doktor, Türkiýede bu keseliň köp bolmagy sebäpli şuňa meňzeş şikaýatlary bolan her bir hassada FMF-den sorag edilmelidigini nygtap biler. Keseli islendik ýaş toparynda anyklap bolýan hem bolsa, ilkinji alamatlar adatça ýetginjeklik ýyllarynda ýüze çykýar.Ömürboýy bejermek we kolhisin ulanmak
Prof. Genetiki kesel bolan FMF-e garşy göreşde iň möhüm nokadyň üznüksiz bejeriş prosesi bolandygyny mälim etdi. Doktor Merýem Can hassalaryň derman ulanmagy hiç wagt kesmeli däldigini aýdyp biler. Bejerginiň özenini emele getirýän işjeň maddany kolhisin öz içine alýan dermanlary yzygiderli ulanmagyň, hüjümleriň ýygylygyny we agyrlygyny azaltmak arkaly keseli gözegçilikde saklamakda möhüm rol oýnaýandygyny aýdýar.
Amiloidiň ýygnanmagy böwrek ýetmezçiligine we dialize sebäp bolup biler
FMF keseli gözegçiliksiz galdyrylsa, hassanyň aç-açan nägileligi bolmasa-da, bedende mekir bir proses bolup biler. Prof. Doktor Merýem, bu amalyň dowamynda amiloid atly zyýanly belogyň bedende ýygnanýandygyny düşündirip biler. Prof., bu belogyň esasan böwrek dokumalarynda ýygnanýandygyny we böwrek ýetmezçiligine ýol açýandygyny aýtdy. Doktor geljekde hassalaryň dializ bejergisine ýa-da böwrek transplantasiýasyna mätäç bolup biljekdigini, munuň ömrüni ep-esli gysgaldyp biljekdigini hem belläp biler. Şol sebäpli näsaglaryň böwrek funksiýalary we peşew belogynyň bölünip çykmagy derejesi yzygiderli gözegçilik edilmelidir.
FMF diagnozy bolan adamlaryň maşgalalary üçin skrining hökmanydyr
Kesel nesil yzarlaýyş serişdeleri arkaly indiki nesillere geçýänligi sebäpli, FMF diagnozy bolan adamlaryň maşgala agzalary hem saglyk barlagyndan geçmeli. Prof., esasanam keseliň endemiki sebitlerinde irki barlaglar üçin maşgala barlaglarynyň möhüm ähmiýete eýe bolandygyny aýtdy. Doktor Merýem, böwrek funksiýasynyň synaglaryny we bedenden belok çykarylmagyny töwekgelçilikli garyndaşlarynda barlamaga çagyryp biler.
Çeşme: Haber7
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!