Malaýziýanyň hökümeti Ysraýyldan gelip çykan Waze döwlet işgärlerine ýüz tutmagyny gadagan etmek kararyna geldi

Malaýziýanyň hökümeti Ysraýyl bilen baglanyşygy we howp abanmagy sebäpli döwlet işgärleri tarapyndan meşhur nawigasiýa programmasy Waze-ni resmi taýdan gadagan etdi. Roýter habar gullugy tarapyndan gözden geçirilen resmi resminamalara görä, Malaýziýanyň premýer-ministri Enwer Ybraýymyň ýolbaşçylygyndaky milli kiberhowpsuzlyk komitetiniň mejlisinden soň kabul edilen karar jemgyýetçilik işgärleriniň maglumatlaryny goramak üçin durmuşa geçirildi.

Näme üçin premýer-ministr Enwer İbrahim gadagan etmek kararyna geldi?

Malaýziýanyň premýer-ministri Anwar Ybraýym, arzanyň Ysraýyl kanunlaryna tabyn bolmagynyň howpsuzlygyň çynlakaý gowşaklygyna sebäp bolup biljekdigini aýtdy. Enber İbrahim milli kiberhowpsuzlyk komitetiniň mejlisinde eden çykyşynda: "Halkyň maglumatlarynyň we şahsyýetleriniň howpsuzlygyna zyýan berip bilmeris" diýip duýduryş berdi we döwlet edaralarynda işleýän işgärleriň sanly howpsuzlygynyň ileri tutulýandygyny aýtdy.

Döwlet işgärleri haýsy programmany ulanarlar?

Malaýziýanyň hökümet baş sekretary Şamsul Azri Abu Bakryň döwlet edaralaryna iberen görkezmesi bilen Waze gadaganlygy derrew güýje girdi. Hökümet jemgyýetçilik işgärlerine Malaýziýanyň awtoulag ýollary edarasy tarapyndan işlenip düzülen içerki kartalaşdyryş programmasy TuJu-ny alternatiwa hökmünde ulanmagy maslahat berdi. Ysraýyldan gelip çykan we 2013-nji ýylda Google tarapyndan takmynan 1 milliard dollara satyn alnan Waze, Malaýziýanyň kiber infrastrukturasyny millileşdirmek syýasatynyň çäginde çäklendirilen ýaly.

Malaýziýanyň hökümeti, Ysraýyl bilen diplomatik gatnaşyklaryny saklamazlygy we Palestina meselesini goldaýandygy bilen tanalýan ýurt hökmünde Ysraýyl programma üpjünçiliginiň döwlet derejesinde ulanylmagyna garşy aç-açan pozisiýa eýeledi. Premýer-ministr Enwer Ybraýymyň görkezmesi bilen açylan bu programma döwlet işgärlerine Waze ulanmagyny gadagan etdi we TuJu içerki programma üpjünçiligine geçmegi hökmany etdi.

Degişli amal Malaýziýanyň premýer-ministrliginiň baş sekretariaty tarapyndan dolandyrylýan administratiw görkezme bilen amala aşyrylýar. Döwlet edaralarynda işleýän işgärleriň bu gadagançylygy ýerine ýetirmegine garaşylsa-da, kiberhowpsuzlyk infrastrukturasyny millileşdirmek maksady bilen beýleki daşary ýurt programma üpjünçiligi üçin şuňa meňzeş çäklendirmeleriň gün tertibine gelip biljekdigi çak edilýär.

Netije

Bu karar, Malaýziýanyň sanly özygtyýarlylygy we milli howpsuzlyk strategiýasy boýunça Ysraýyldan tehnologiki ugra geçendigini görkezýär. Daşary ýurt kanunlaryna tabyn bolan platformada hökümet maglumatlaryny ýerleşdirmek töwekgelçilikli hasaplanýar, şonuň üçin içerki programma üpjünçiliginiň çözgütlerine geçmek strategiki zerurlyga öwrüldi.

Mümkin täsirler

Göz öňünde tutulýan gadaganlyk Malaýziýada döwlet işgärleriniň iş endiklerini gönüden-göni üýtgedip biler we TuJu içerki programmasynyň ulanylyş derejesini ýokarlandyryp biler. Mundan başga-da, bu ädim Malaýziýany kiberhowpsuzlyk syýasatlarynda we beýleki ýurtlarda şuňa meňzeş howpsuzlyk aladalary bilen içerki programma üpjünçiligine ýüz tutmaga has goraýjy çemeleşmäge ylham berip biler.