Marmaradaky ýer titremesi tupanynyň syry çözüldi: Adalar ýalňyşlygynyň şahalary üns merkezinde

18-20-nji awgust aralygynda Marmara deňzindäki seýsmiki işjeňlik alymlar tarapyndan barlandy. Dokuz Eylül uniwersiteti (DEU) Earther titremesiniň gözleg we amaly merkezi tarapyndan geçirilen giňişleýin seýsmologiki gözleg sebitde bolup geçen 185 ýer titremesini çözdi. Emeli intellektual goldaw bilen geçirilen derňewler bu titremeleriň esasy adalar ýalňyşlygynda däl-de, ýalňyşyň gapdal şahalarynda ösen "ýer titremesi" bolandygyny ýüze çykardy.

Emeli intellektiň kömegi bilen ýer titremesiniň hakyky merkezini kesgitledi

DEÜ ýer titremesi gözleg we amaly merkeziniň müdiri Prof. Doktor Hasan Sözbilir we gözleg boýunça kömekçi Dr. Can Eytemiziň ýolbaşçylygynda geçirilen gözlegde, iň kiçisi 1,4, iň ulusy 3,2 bolan 185 ýer titremesi birin-birin gözden geçirildi. Gözlegçiler häzirki zaman ylmy programma üpjünçiligini we emeli intellekt tehnologiýalaryny ulanyp, ýer titremelerini göçürdiler we hakyky nokatlaryna geçirdiler. Alnan maglumatlar, seýsmiki işjeňligiň "gulplanan" diýlip kesgitlenen esasy Adalar ýalňyşlygynda däl-de, eýsem bu kemçilik bilen baglanyşykly kapilýar şahalarynda jemlenendigini görkezdi.

"Uly ýer titremesine sebäp bolmaz"

AFAD ýer titremesi ylmy geňeşiniň agzasy. Doktor Hasan Sözbilir Marmara deňzinde ýer titremesi baradaky maglumatlary 2010-njy ýyldan bäri 7 günüň dowamynda gözden geçirýändiklerini mälim etdi. Sözbilir başdan geçirilýän seýsmiki işjeňligiň adaty ýer titremesiniň birnäçe gün dowam edendigini, soň bolsa birden saklanandygyny aýtdy. Şeýle ýer titremeleriň gönüden-göni uly ýer titremesiniň habarçysy hökmünde düşündirilip bilinmejekdigini mälim eden Sözbilir: "Bu Marmara sebitinde ençeme asyr bäri dowam edip gelýän tebigy seýsmiki prosesdir. Karta seredenimizde 1999-njy ýyldaky ýer titremesiniň ýarylmagy Gebzäniň golaýynda ýetdi. Indiki döwürde Adalar ýalňyşlygy we Kumb ýaly global gurluşlar bar. gelejekde arakesme beriň. "

Gulplanan ýalňyş çyzyklarda energiýa toplanmagy we töwekgelçilik ýagdaýy

Ylmy gözlegde işjeň rol oýnaýan kömekçi Dr. Eytemiz sebite berk gözegçilik edilmelidigini görkezdi, sebäbi titremeler gulplanan zona gaty ýakyn ýerde boldy. Eýtemiz häzirki ýer titremesiniň ululyklarynyň uly ýarylmagyna sebäp bolup bilmejekdigini mälim etdi we şeýle diýdi: "Bu ululykdaky ýer titremeleriň deslapky gözegçilikdigi barada ylmy we yzygiderli netijä gelmek mümkin däl. Şeýle-de bolsa sebitiň seýsmiki töwekgelçiligi sebäpli bu hereketleriň hemişe üns merkezinde saklanmagy we düýpli gözden geçirilmegi möhümdir."