Mart aýynda oba hojalygyna giriş çykdajylarynyň ep-esli ýokarlanmagy

Antalýa Haryt Bir Exchangeasy we Antalýa Oba Geňeşi prezidenti Ali Çandyr 2026-njy ýylyň mart aýy üçin oba hojalygyna giriş çykdajylary barada täsirli sözler aýtdy. Türk statistika instituty (TUIK) tarapyndan neşir edilen Oba hojalygynyň giriş bahasy indeksi (Oba hojalygy-GFE) hasabatyna görä, mart aýynda hem aýlyk, hem-de mart aýynda çykdajylarda ep-esli ýokarlandy.

2015-nji ýyldan bäri mart aýynyň ortaça derejesinden 2,22% ýokarydygyny mälim etdi. Her ýyl bu ösüş 34,26% bolup, soňky 10 ýylyň mart aýyndaky ortaça görkezijiden 31,65% ýokarlandy. Bu maglumatlar, oba hojalygyna giriş inflýasiýasynyň geçen aý bilen deňeşdirilende mart aýynda ýokarlanandygyny görkezýär. Oba hojalygynda ulanylýan harytlaryň we hyzmatlaryň bahalary aýda 4,39%, ýylda 35,82% ýokarlandy. Esasanam aýda 9,60% we dökün bahalarynyň ýyllyk 48.33% ýokarlanmagy pudaga basyş edýär. Energetika, tohum, derman we iýmit ýaly beýleki önümlerde-de ep-esli ýokarlanmalar boldy. Mart aýynda Oba hojalygy-PPI aýda 3,85%, ýylda 36.09% ýokarlandy. Bu ýagdaý oba hojalygynda öndürijilere garşy tendensiýany ýüze çykarýar. Içerki we halkara öndürijileriň bahalarynyň görkezijileri oba hojalygyna gytaklaýyn täsir edýär. Daşary ýurt öndürijileriniň inflýasiýasy (YD-PPI) mart aýynda 3,94% ýokarlanan bolsa, ýyllyk ösüş 35,40% boldy.

Global töwekgelçilikler we energiýa çykdajylary

Dünýä bazarlaryndaky ösüşler oba hojalygyna giriş bahalarynyň ýokarlanmagyny ýokarlandyrýar. Mart we aprel aýlarynda bolup geçen global wakalaryň, esasanam energiýa we dökün önümlerinde çykdajylaryň çynlakaý ýokarlanmagyna sebäp bolup biljekdigini duýdurdy. Çandyr, bu ýagdaýyň oba hojalygynyň önümçilik çykdajylaryna ýaramaz täsir edip biljekdigini aýtdy.

Sarp edijileriň inflýasiýasy we azyk bahalary

Mart aýynda sarp edijileriň inflýasiýasy (CPI) 1,94% ýokarlansa-da, her ýyl 30.87% diýlip yglan edildi. Azyk inflýasiýasy aýda 1,79%, ýylda 32.36% ýokarlandy. Hususan-da, aýda 3,18% we işlenmedik azyk önümleriniň ýyllyk 33,29% ýokarlanmagy sarp edijileri kyn ýagdaýa düşürip biler.

Çandyr oba hojalygyna giriş çykdajylarynyň bu ýokarlanmagynyň oba hojalygy we azyk pudagyndaky çykdajylary hasam ýokarlandyryp biljekdigini, şonuň üçin sarp edijileriň bahalarynyň ýokarlanýandygyny aýtdy.

Bu sarp edijiler üçin azyk önümleriniň bahasyny has gymmatlaşdyryp, oba hojalygynyň önümçilik çykdajylarynyň ýokarlanmagyna sebäp bolup biler. Global ykdysady şertleri we içerki bazaryň dinamikasyny göz öňünde tutup, ýakyn aýlarda oba hojalygyna giriş çykdajylarynyň hasam ýokarlanmagynyň mümkindigi çak edilýär.