Mekdep söwdasynda gizlin howp: Gaplanmadyk we himiki töwekgelçilik önümleri üçin hünärmenlerden duýduryş

Täze okuw ýylynyň golaýlamagy bilen ene-atalar mekdebe çenli söwda etmäge howlukýarlar we hünärmenler kanselýariýa materiallaryndaky gizlin howplar barada möhüm duýduryş berýärler. Bezmialem Wakif uniwersitet hassahanasynyň çaga gematologiýasy we onkologiýa hünärmeni Doktor fakultetiniň agzasy Nihan Baýram kanselýariýa önümleriniň döredýän töwekgelçiliginiň çaganyň ýaşy we ösüş derejesi bilen gönüden-göni baglanyşyklydygyny aýtdy.

Çagalaryň ösüş döwürleri we kanselýariýa önümlerinde fiziki töwekgelçilikler

Mekdebe çenli çagalaryň esasanam agzyna zatlar goýup dünýäni öwrenýändigini ýatladýan doktor fakultetiň agzasy Nihan Baýram impuls gözegçiliginiň we iýmit däl zatlary tapawutlandyrmak ukybynyň entek ýaş wagtynda ösmändigini aýtdy. Baýram: "Reňkli, hoşboý ysly öçürijiler ýa-da süýji ýa-da oýnawaç ýaly hamyr oýnamak, ýaş çagalar aňsatlyk bilen dişlenip, ýuwudylyp ýa-da agzyňa salyp bilýär. Şonuň üçin töwekgelçilik derňewi geçirilende diňe önümiň himiki mazmunyna däl, eýsem haýsy ýaş toparynyň bu önümi ulanjakdygyna hem üns bermelidir" -diýdi.

Baýram, ýaş çagalarda agzyňy tutmagyň diňe bir fiziki demikmek howpuny ýokarlandyrman, eýsem himiki maddalara göni täsir etmegine ýol açýandygyny aýtdy we ene-atalaryň ýaş toparyna laýyk saýlamalydygyny aýtdy. Memorial Bahçeliýewler hassahanasynyň çaga lukmançylygy bölüminiň hünärmeni. Doktor Pynar Karadeniz bu pikiri goldady we diňe kanselýariýa materiallaryndaky himiki komponentleri däl, eýsem ownuk bölekleri ýuwutmak, dem alyş ýollaryna gaçmak we göz we deri bilen baglanyşyk sebäpli ýüze çykyp biljek fiziki töwekgelçilikleri hem göz öňünde tutmalydygyny aýtdy.

Gizlin himiki howplar: Gurşun, Phtalatlar we agyr metallar

Dr. Kanselýariýa materiallarynda gurşun we kadmium, ftalatlar, PAH (polisiklik aromatiki uglewodorodlar) birleşmeleri we nikel ýaly agyr metallaryň tapylyp bilinjekdigini görkezdi. Mugallym Nihan Baýram bu maddalara abanýan töwekgelçiligiň täsirine baglylykda üýtgeýändigini aýtdy. Boýagly ýüzlerde tapylan gurşunyň derrew degmek arkaly zäherlenmejekdigini mälim eden Baýram, "Asyl howp çaganyň bu reňklenen ýüzleri emdirmegi, çeýnemegi ýa-da maddasyny agzyna salmagydyr. Bedende gurşunyň toplanmagy ösýän nerw ulgamyna we gan önümçiligine uly zyýan ýetirip biler"

Baýram, ýumşak plastmassa öçürijilerde, galam örtüklerinde we galam eýelerinde çeýeligi üpjün etmek üçin ulanylýan phalatlaryň gormonal ulgamyna we köpeliş saglygyna ýaramaz täsirini ýetirýändigini we bu maddalaryň gaýta-gaýta dilden aragatnaşyk arkaly bedene alynýandygyny mälim etdi. Şeýle hem, rezin we plastmassadaky PAH birleşmeleriniň, kompas we gaýçy ýaly metal gurallardan tapylan nikeliň allergiki kontakt dermatitine, ekzemasyna we duýgur çagalarda agyr gyjyndyrmalara sebäp bolup biljekdigini sözüniň üstüne goşdy.

bilermen. Doktor Pynar Karadeniz çagalaryň beden agramynyň pesligi we ösüş döwründe durýan gormonal we nerw ulgamlary sebäpli ululara garanyňda himiki serişdelere has duýgur bolýandygyny aýtdy. Karadeniz: "Çagalar üçin gurşun täsir etmegi üçin howpsuz hasap edilip bilinjek pes çäk ýok. Uzak möhletleýin aragatnaşyk okuwda kynçylyklara, ünsüň ýetmezçiligine we aň-düşünjäniň ösüşiniň gijikmegine sebäp bolup biler. Käbir boýaglarda ysly aminleriň arasynda kanserogen maddalar bar. Şeýle-de bolsa, maşgalalar howsala düşmeli däldirler; töwekgelçilik açylýan maddanyň mukdary we dowamlylygy bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr.

Howpsuz söwda üçin parol: CE Mark we GÜBİS yzarlamak

Dr. önümi öndürilýän ýurda seredip, önümi "ygtybarly" ýa-da "howply" diýip bellemegiň nädogrydygyny mälim etdi. Mugallym Nihan Baýram: "Daşary ýurtdan getirilýän önüm bolmak ýa-da Hytaýda öndürilen bolmak töwekgelçilik görkezijisi däl. Möhüm zat önümiň yzarlanmagydyr. Ene-atalar önüm öndürijisi ýa-da import edijisi belli, doly bellikli maglumatlar bilen üpjün edilen we ygtybarly satuw nokatlarynda hödürlenýän önümleri saýlamalydyrlar.

Türkiýede himiki gözegçiligiň berk ýerine ýetirilýändigini we oýunjaklarda we çagalara ideg önümlerinde ftalat ýaly maddalaryň ulanylmagynyň çäklidigini ýatladýan Baýram, kanselýariýa önümleriniň hemmesiniň oýunjak kategoriýasynda göz öňünde tutulmaýandygyny, ýöne oýun maksatly niýetlenenleriň ýörite howpsuzlyk düzgünlerine tabyn bolýandygyny aýtdy. Baýram, önüm saýlanyňyzda ene-atalaryň bahasyna ýa-da özüne çekiji görnüşine däl-de, howpsuzlyk standartlaryna ünsi jemlemelidigini aýtdy we aşakdaky möhüm maslahatlary berdi:

"Kanselýariýa satyn alanyňyzda, CE belligi gözlenmeli. CE belgisi hil şahadatnamasy däl-de, önümiň saglyk we howpsuzlyk düzgünlerine laýyk gelýändigini görkezýän tehniki alamatdyr. Mundan başga-da, ene-atalarymyz howply önümler maglumat ulgamy (GUBİS) arkaly habarnamalary yzarlap bilerler. önümi dogry saýlamak, edil beýlekiler ýaly gorag çäresi. "