Merkezi bank göterim derejesi karary bilen haýsydyr bir geň galdyrmady: Ykdysadyýetçiler ýeke-täk möhüm nokady bellediler
Merkezi bank syýasatyň stawkasyny 37 göterim derejesinde saklady. Geosyýasy töwekgelçilikleriň kölegesinde ykdysatçylar gyzyklanma syýasatynyň geljegine baha berdiler.
Eastakyn Gündogarda barha möwjeýän sebit dartgynlygy we ABŞ-Eýran okundaky söweş atmosferasy global merkezi banklaryň pul syýasaty kararlaryna gönüden-göni täsir etmegini dowam etdirýär. Bu kyn geosyýasy prosesde global inflýasiýa basyşlary dowam edýärkä, Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) bazaryň garaşyşlaryna laýyk hereket etmek we syýasatyň derejesini 37 göterim derejesinde saklamak kararyna geldi.
CBRT prezidenti Fatih Karahan -yň ýolbaşçylygynda ýygnan Pul syýasaty komiteti (PPK) hepdelik repo stawkasynda we bir gijede maliýeleşdiriş nyrhlarynda hiç hili üýtgeşme girizmedi. Bank bir gije karz göterim mukdaryny 40 göterim, bir gijede karz göterim mukdaryny 35,5 göterim saklaýandygyny habar berdi. Resmi beýanatda inflýasiýanyň esasy tendensiýasynyň iýun aýynda çäklendirilen peselendigi nygtaldy, ýöne esasy görkezijiler iýul aýynda wagtlaýyn ýokarlanmaga yşarat etdi.
Global energiýa koridorynda uruş basyşy we inflýasiýa dinamikasy
Geosyýasy töwekgelçilikler sebäpli ýüze çykýan näbellilik gurşawy, global energiýa bahalarynyň ýene-de ýokarlanmagyna sebäp boldy. Merkezi bank tarapyndan neşir edilen karar tekstinde içerki islegiň haýallamagynyň aýdyň ýüze çykandygy we bahanyň durnuklylygy maksadyna ýetýänçä berk pul syýasaty tutumynyň tutanýerlilik bilen saklanjakdygy aýdyldy. Siziň berk tutumyňyz; Dezinflýasiýa prosesine isleg, walýuta hümmeti we garaşyş kanallary arkaly goldaw berjekdigi mälim edildi. Bazar hünärmenleri we ykdysatçylar iýul ýygnagynda göterim mukdaryny 37 göterim derejesinde saklamak barada kararyň kabul ediljekdigini çakladylar.
Bu meselä baha bermek bilen Bilgi uniwersitetiniň Ykdysadyýet bölüminiň mugallymy, professor Erhan Aslanoğlu kararyň garaşylýan zatlara doly laýyk gelýändigini aýtdy. Aslanoğlu ýokary signallaryň iýul aýynda inflýasiýa tendensiýasynda alnandygyny we nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy bu ýagdaýy goldaýandygyny aýtdy.
Göterimleri azaltmak meýdany daralýarmy? Hünärmenler näme diýýärler?
Prof. Doktor Erhan Aslanoglu Merkezi Bankyň ýakyn wagtda göterim mukdaryny azaltmak niýetiniň ýokdugyny öňe sürdi we "theakyn Gündogardaky söweş çalt gutarsa we nebitiň bahasy pese gaçsa, senariýalar üýtgäp biler. Häzirki şertlerde Merkezi Bankyň ýakyn wagtda geçiriljek ýygnaklarda göterim mukdaryny peseltjekdigi baradaky düşünje güýçlenýär" -diýdi. Syýasatyň stawkasynyň oktýabr aýynda 37 göterimde saklanyp bilinjekdigini mälim eden Aslanoğlu, arzanladyş marjasynyň ýylyň galan böleginde ep-esli azalandygyny aýtdy. Maliýe zerurlygy bolan hakyky pudak kompaniýalary üçin bu ýagdaýyň kyn bolup biljekdigini, emma Gazna we TMB-nyň bu prosesi saýlama karz syýasaty bilen dolandyryp biljekdigini aýtdy.
Ykdysatçy Üzeýir Doğan , bazarlaryň garaşyşlaryna laýyk gelýän karardan soň, nebitiň bahasynyň çäkli tendensiýasynyň Merkezi Bankyň iýul aýynda wagtlaýyn inflýasiýa ýokarlanmagyna garaşmagynyň arkasynda durýandygyny aýtdy. Doğan, nebitiň bahasy ýene 100 dollardan ýokary galsa, bu wagtlaýyn ýokarlanmanyň hemişelik bolup biljekdigini duýdurdy.
Merkezi banklaryň Global arenadaky seresaply pozisiýasy we Federal ätiýaçlyk garaşmasy
Global energiýa krizisiniň kölegesinde beýleki iri merkezi banklar hem berk pozisiýasyny saklaýarlar. Europeanewropa Merkezi Banky (ECB) soňky üç ýygnagynda garaşylýanlara laýyklykda üç esasy syýasat stawkasyny hemişelik saklady. BB-niň beýanynda energiýa bazarlarynda ýokary üýtgewsizligiň dowam edýändigi we Eastakyn Gündogarda uruş sebäpli ýüze çykan energiýa zarbasynyň inflýasiýa soňky täsiri entek doly duýulmady diýilýär.
Ykdysadyýetçiler geosyýasy töwekgelçilikleriň dünýä derejesinde berk pul syýasatlaryny uzak wagtlap saklamalydygyny aýdýarlar. Türkiýeden we Europeewropadan soň hemme zat indi Amerikanyň Merkezi Bankynyň (Fed) kararyna gelýär.
Fed 29-njy iýulda geçiriljek möhüm ýygnakdan soň sagat 21: 00-da göterim mukdary baradaky kararyny yglan eder. Karardan derrew 21.30-da Fed-iň prezidenti Kewin Warş kameralaryň öňünde peýda bolar we möhüm beýanatlar berer.
Dünýä ykdysadyýetindäki bu iş dowam edýärkä, "Türkiýäniň reýtingi hakykaty nä derejede görkezýär?" Moody-nyň türk bazarlarynda karz reýting kararyndan öň. Sorag ara alnyp maslahatlaşylyp başlandy.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!