Milli söweş uçarlary KAAN üçin ägirt ädim: ABŞ bilen F110 hereketlendirijiniň işinde möhüm çäk geçdi.

Türkiýanyň goranyş pudagynyň iň abraýly taslamalarynyň biri bolan milli söweş uçary KAAN üçin möhüm hereketlendiriji satyn almak prosesinde gaty möhüm tapgyr yzda galdy. ABŞ-nyň Kongresinde KAAN taslamasyna goşulmagy meýilleşdirilýän F110 dwigatellerini Türkiýe satmak üçin kanuny gözden geçirmek prosesi hiç hili päsgelçiliksiz kararlar bilen üstünlikli tamamlandy. Şeýlelikde, iki soýuzdaşyň arasyndaky harby awiasiýa hyzmatdaşlygyna täze döwür girdi.

Kongresdäki 15 günlük möhüm döwür gutardy

ABŞ-nyň Döwlet Departamenti 2026-njy ýylyň 24-nji iýunynda Türkiýa daşary ýurt harby söwdasynyň (FMS) çäginde Kongrese resmi habar berdi. NATO-nyň soýuzdaş ýurtlaryna ulanylýan kanuny prosedura laýyklykda başlanan 15 günlük derňewiň dowamynda satuwy togtatmak üçin käbir synanyşyklar boldy. Wekiller palatasyna we Senata 9 Kongres agzasynyň bilelikdäki goly bilen hödürlenen kanun taslamasynda Türkiýe üçin meýilleşdirilýän käbir goranyş materiallaryny we hyzmatlaryny petiklemek haýyş edildi.

Şeýle-de bolsa, oppozisiýa agzalary tarapyndan taýýarlanan bu bilelikdäki karar taslamasy kanuny döwürde Wekiller palatasynyň ýa-da Senatyň gün tertibine girizilip bilinmedi. Netijede, 9-njy iýul -a çenli 15 günlük tankydy gözden geçiriş döwri resmi taýdan tamamlandy. Parlamentiň hiç hili päsgelçiliklerine duçar bolmaýan F110-GE-129E / F hereketlendirijilerini üpjün etmek we birleşdirmek prosesi, giden ýerinde kesgitli dowam edýär. Bu giňişleýin satuw bukjasy; Dwigatelleriň KAAN uçaryna integrasiýasyny, olary ýygnamagy, daşarky üýtgetmegi, sertifikaty, giňişleýin synag amallaryny, tehniki maglumatlary paýlaşmagy we goranyş hyzmatlaryny öz içine alýar.

Satuwyň öňüni almaga synanyşýan tanyş atlar

Newada Demokratik partiýasynyň wekili Dina Titus Türkiýanyň howa güýjüni güýçlendirjek bu möhüm üpjünçiligiň öňüni almak isleýänleriň arasynda. Demokratik partiýanyň ýene 8 kongres agzasy Titus tarapyndan hödürlenen petiklemek kanunyna gol çekdi we goldady. Gol çekenleriň arasynda geçmişde F-16 döwrebaplaşdyryş enjamlaryna we täze uçar satuwyna berk garşy çykan Bred Şerman , Kris Pappas we Jim MakGovern ýaly atlar ünsi özüne çekdi.

Taslamany goldaýan beýleki Kongres agzalarynyň, Jim Kosta , Joş Gottheimer , Maýk Kuigli we Jorj Latimer ) ermeni, grek we Ysraýyl diasporalarynyň işjeň hereket edýän sebitlerine wekilçilik edýändigi bellärliklidir. Bu atlaryň ABŞ-nyň içerki syýasatynda alyp barýan lobbi işleriniň täsiri sebäpli goranyş senagatynyň eksport proseslerini pese gaçyrmak baradaky tagallalary bu gezek şowsuz boldy.

F110 hereketlendirijisini satmak prosesi mundan beýläk nähili öser?

ABŞ-nyň kanunçylygyna laýyklykda, Kongres NATO agza ýurtlara harby eksport tassyklamalary barada 15 günüň içinde anyk çäreleri görmeli. Teklip edilýän kanun taslamasynyň kanuna öwrülmegi üçin Wekiller palatasy we Senat tarapyndan tassyklanmaly we soňra ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump tarapyndan gol çekilmeli. Prezident tarapyndan weto goýulmagy mümkin bolan halatynda, Kongresiň bu wetony ýeňip geçmegi üçin Wekiller öýünde azyndan 290 (üçden iki ses) ses almaly we Senatda azyndan 67 ses almaly.

KAAN-nyň F110 hereketlendirijileri üçin taýýarlanan petiklemek kanuny hatda umumy ýygnagyň gün tertibine getirilip bilinmeýändigi sebäpli hiç hili kanun çykaryjylyk başlangyjy bolup bilmedi we Kongres işi tamamlandy. Indiki etapda Türkiye bilen ABŞ-nyň administrasiýasy, degişli resmi edaralar we öndürijiniň arasynda tehniki we täjirçilik gepleşiklerine üns berler. Amalyň çäginde hereketlendirijileriň gowşurylyş tertibi, uçarda integrasiýa barlaglary, synag protokollary we sertifikatlaşdyryş amallary ýaly ösen tehniki jikme-jiklikler kesgitlener.