Ministr Baýraktaryň Stambulyň howa maliýe sammitinde eden möhüm sözleri: "Energetika howpsuzlygy we özgerişler bilelikde hereket etmeli"

Energetika we tebigy serişdeler ministri Alparslan Baýraktar, Stambulyň howa maliýe sammitiniň çäginde geçirilen açylyşda möhüm baha berdi. Türkiye energiýa garaýşyny we global klimat krizisine garşy göreş strategiýalaryny paýlaşan ministr Baýraktar, energiýanyň üýtgemeginiň bir ölçeg däldigini we şol bir wagtyň özünde durmuşa geçirilmeli üç möhüm maksady sanap geçendigini aýtdy. Baýraktar, bu maksatlar; Ol muny, energiýa üpjünçiliginiň üznüksiz howpsuzlygyny üpjün etmek, ykdysadyýetiň iň duýgur nokatlaryndan biri bolan import edilýän energiýa garaşlylygyny azaltmak we Prezident Rejep Taýyp Erdogan tarapyndan yglan edilen 2053 Net Zero Emission görüşine laýyklykda klimat borçnamalaryny doly ýerine ýetirmek diýip düşündirdi.

Üç taraplaýyn strategiýanyň we elektrik energiýasynyň üýtgemeginde roly

Ministr Baýraktar bu üç esasy maksadyň biri-birine garaşsyz seredilip bilinmejekdigini we häzirki global baglanyşykda bu maksatlara bir wagtda ýetmegiň öňküsinden has çylşyrymlaşandygyny aýtdy. Nebit we tebigy gaz bazarlarynda bolup geçen soňky üýtgeşmelere ünsi çeken Baýraktar, Europeewropadaky tebigy gazyň bahasynyň ýene-de taryhy belentliklere ýakynlaşýandygyny ýatlatdy. Bu ýagdaýyň energiýa howpsuzlygynyň ähmiýetini ýene bir gezek açýandygyny mälim eden ministr Baýraktar: "Energetika howpsuzlygy we energiýa öwrülişigi biri-birine bagly däl, bilelikde ösmeli iki dinamika. Türkiýe üçin bu prosesiň iň esasy açary elektrikleşdirmekdir."

Energiýanyň täzelenýän maýa goýumlary we 20 milliard dollarlyk netijelilik meýilnamasy

Ministr Baýraktar gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleriniň bu beýik özgerişligiň merkezinde durýandygyny aýtdy; Türkiýe ýel, gün, gidroelektrik we geotermiki çeşmeler babatynda ýokary potensiala degip geçdi. Gurlan kuwwaty çalt artdyrmak bilen bir hatarda, üýtgeýän nesil kuwwatyny ulgama bökdençsiz birleşdirjek güýçli elektrik infrastrukturasyny gurandyklaryny aýtdy. Energiýa netijeliliginiň strategiki çeşme hökmünde kesgitlenmelidigini mälim eden Baýraktar, 2024-2030-njy ýyllary öz içine alýan Milli Energiýa Netijeli Hereket meýilnamasynyň çäginde döwlet we hususy pudaklar bilen hyzmatdaşlyga 20 milliard dollardan gowrak maýa goýuljakdygyny habar berdi. Bu maýa goýumlarynyň senagatdan transporta, binalardan oba hojalygyna çenli giň gerimi öz içine aljakdygyny mälim eden ministr, ýakyn on ýylda has möhüm maksatlary öz içine alýan Üçünji Milli Energiýa Netijeli Hereket meýilnamasyna taýynlyk görjekdiklerini aýtdy.

Geljekdäki energiýa infrastrukturasy we möhüm minerallar ýaryşy

Türkiye uglerod zyňyndysyz elektrik öndürmek portfelinde ýadro energiýasynyň aýrylmaz ornunyň bardygyny belläp, ministr Baýraktar ýadro we gaýtadan dikeldilýän energiýanyň bäsdeş däldigini, biri-birini doldurýan iki dostlukly elementdigini aýtdy. Ulag pudagynda elektrikleşdiriş ädimlerine we batareýany saklaýyş ulgamlarynyň möhüm ornuna ünsi çeken Baýraktar, bu ösüşleriň hemmesiniň güýçli elektrik ulgamynyň zerurlygyny döredýändigini aýtdy. Diňe önümçilik maýa goýumlarynyň ýeterlik däldigini, geçiriş we paýlaýyş liniýalarynyň has akylly, çeýe we çydamly bolmagy üçin ägirt uly maýa goýumlarynyň zerurdygyny aýtdy. Mundan başga-da, Baýraktar, 1800-nji ýyllardaky "altyn öwüşgin" döwrüne meňzeş häzirki wagtda möhüm minerallar üçin global ýaryşyň bardygyny belläp, bu minerallary çykarmak we taslamalary maliýeleşdirmek strategiki zerurlykdygyny aýtdy.

Global howa maliýeleşdirmesini üýtgedip gurmak hökmany

Dünýäde barha artýan aşa howa hadysalarynyň energiýa infrastrukturasyna gönüden-göni howp salýandygyny görkezýän ministr Baýraktar, elektrik ulgamlarynyň geljekdäki howa şertlerine laýyklykda täzeden işlenmelidigini aýtdy. Howa maliýeleşdirmesiniň diňe bir zyňyndylary azaltmak bilen çäklenmän, howanyň garşylygy we uýgunlaşma taslamalaryna hem gönükdirilmelidigini öňe süren Baýraktar, bu özgertmeleri maliýeleşdirmek üçin diňe döwlet serişdeleriniň ýeterlik däldigini aýtdy. Hususy pudagyň maýasynyň, halkara maliýe guramalarynyň we uzak möhletli maýadarlaryň işjeňleşdirilmelidigini mälim eden ministr Baýraktar, elýeterli we uzak möhletleýin maliýeleşdirmegiň elýeterliliginiň, esasanam Türkiýe ýaly ösýän ýurtlar üçin möhüm ähmiýete eýedigini, ýogsam global energiýa özgerişleriniň üstünlikli bolup bilmejekdigini aýtdy.