Ministr Kaır: Senagatda 5 milliard ýewro ýaşyl öwrülişik

2026-njy ýylyň 11-nji noýabrynda gatnaşan "Global Maliýe Sammiti" atly sessiýada Senagat we Tehnologiýa ministri Mehmet Fatih Kaçyr, Türkiýäniň howa maksatlaryna we bu ugurdaky täze maliýeleşdiriş strategiýalaryna laýyk gelýän senagat öwrülişigini paýlaşdy. COP31-e ýer eýeçiligini edýän Türkiýäniň, durnukly ykdysady ösüş üçin halkara maliýe guramalary we hususy pudak bilen hyzmatdaşlygyny güýçlendirendigini mälim eden ministr Kajyr, bu pudaga dekarbonizasiýa maýa goýumlary üçin 5 milliard ýewro maksat goýandyklaryny mälim etdi.

senagat öwrülişiginde TIDIP bilen 5 milliard ýewro maksat

Ministr Kaçir, 2030-njy ýyla çenli Türkiýäniň Senagat Dekarbonizasiýa Maýa goýum platformasy (TIDIP) arkaly 5 milliard ýewrodan gowrak maýa goýumlaryny durmuşa geçirmegi maksat edinýändiklerini, şeýlelik bilen her ýyl 20 million tonnadan gowrak uglerod dioksidiniň ekwiwalentiniň zyňyndylaryny azaltmagy maksat edinýändigini aýtdy. Ministr Kaır Aziýa Ösüş Banky, Yslam Ösüş Banky, Europeanewropa Maýa goýum Banky we Europeanewropa Komissiýasy ýaly möhüm guramalaryň bu platforma gatnaşjakdygyny aýtdy.

GFANZ

bilen hususy paýnamanyň institusional esaslary

Ministr Kaır, Glazgo Net Zero Maliýe Bileleşigi (GFANZ) bilen gol çekişiljek memorandumyň bu işe hususy maliýe guramalaryny goşmak meselesinde möhüm ädimdigini aýtdy. Bu hyzmatdaşlygyň täjirçilik banklarynyň, korporatiw maýadarlaryň we ätiýaçlandyryş kompaniýalarynyň garaşyşlaryny gurluşly gepleşiklere öwürmegi maksat edinýändigini mälim eden Kaçir: "Şeýlelik bilen, durmuşa geçiren artykmaç çeşmelerimiz has uly mukdarda hususy maýany mobilizläp biler."

Ministr Mehmet Fatih Kaçyr Türkiýe önümçilik pudagynda güýçli ornuny saklasa-da, HİT-30 Technologyokary Tehnologiýa Maýa goýum Maksatnamasy we TIDIP ýaly mehanizmler bilen ýokary tehnologiýa we howanyň sazlaşykly senagatlaşmagyna ünsi jemleýändigini aýtdy. Bütindünýä banky bilen alnyp barylýan işler bilen, global üpjünçilik zynjyrynda bäsdeşlik pozisiýasyny güýçlendirmek, sebäbi senagat guramalary we KOK-lar üçin 1 milliard dollardan gowrak maliýeleşdirilýär.

Türkiýe senagat syýasaty, Europeewropanyň öňdebaryjy önümçilik kuwwatyny ýaşyl öwrülişik bilen birleşdirip, uzak möhletli howa maksatlaryna laýyk gelmäge synanyşýar. Döwlet we hususy pudagyň gatnaşyjylarynyň arasynda jogapkärçiligi paýlaşmaga esaslanýan bu täze maýa goýum ekosistemasy, Türkiýäniň global önümçilik torlarynda integrasiýasyny we strategiki özbaşdaklygyny ýokarlandyrmagy maksat edinýän ýol kartasyny hödürleýär.

Senagat maýa goýumlary ýaşyl öwrülişik bilen nähili emele gelýär?

Türkiýe senagat strategiýasy indi diňe önümçilik kuwwatyny däl, eýsem esasy uglerod elementi hökmünde pes uglerodly tehnologiýalara geçmegi hem görýär. 5 milliard ýewro maýa goýum maksatly we halkara maliýe guramalary bilen döredilen TIDIP ýaly platformalar, senagat guramalarynyň ýaşyl öwrülişigi çykdajylaryny dolandyrmagy we dünýä bazarlarynda daşky gurşawyň kadalaryna laýyk gelmegi maksat edinýär.

Senagat pudagy we KOK üçin täze mümkinçilikler

Halkara maliýe guramalary tarapyndan berilýän çeşmeleriň içerki öndürijiler üçin, esasanam batareýalar, elektrik ulaglary we täzelenip bilýän energiýa tehnologiýalary ýaly möhüm ugurlarda işleýänler üçin täze maliýeleşdiriş gapylaryny açmagyna garaşylýar. Bu amal, pudakda dekarbonizasiýa maýa goýýan kärhanalar üçin maliýeleşdirmäge elýeterliligi ýeňilleşdirýän hem bolsa, Türkiýäniň ýaşyl tehnologiýa başlangyçlary üçin has uly maýa howuzuny döredip biler.