Ministr Murat Kurumyň COP31-den öň beren taryhy çagyryşy: "Çydamly şäherler üçin global modelleri hödürläris"

Ankara global howa diplomatiýasynyň iň möhüm ýygnaklaryndan birini geçirdi. Paýtagtda ILBANK tarapyndan gurnalan COP31-e barýan ýolda howa şertlerine çydamly şäherler sammiti, halkara maliýe guramalaryndan ýerli hökümet wekillerine giň gatnaşdy. Sammitde çykyş eden COP31-iň prezidenti we Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri Murat Kurum, global klimat krizisine we Türkiye bu işde öňdebaryjy garaýşyna garşy ýerli derejede görülmeli çäreleri paýlaşdy. Ministr edarasy; Aziýa Ösüş Bankynyň ýolbaşçylary, Birleşen Milletler Guramasynyň wekilleri we köp sanly häkimiň gatnaşmagynda geçirilen çärede global howanyň adalatyna ünsi çekdi.

"Atmosferada pasport ýok, guraklyk serhet ýok"

Türkiye, COP31 prezidentlik döwründe alan global jogapkärçiligine ünsi çekip, ministr Kurum howa krizisiniň geografiki çäkleri bilmeýändigini aýtdy. Afrikanyň maliýe çeşmelerinden elýeterliliginden başlap, Pacificuwaş ummanyň adalary döwletleriniň barlygy ugrundaky göreşe çenli, Aziýanyň çalt ösýän metropollaryndan Europeewropanyň uýgunlaşma proseslerine çenli her sebitiň meselelerini şol bir duýgurlyk bilen çözýändiklerini mälim eden Kurum: "Atmosferanyň pasporty ýok. Guraklyk serhet derwezesinde durmaýar, suw joşmalary ýurtlary durmuşa geçirmeli däl" -diýdi. ministr, Kurum çözgütleri COP31 hereket gün tertibiniň 10 esasy maddasyna laýyklykda giňeltjekdiklerini aýtdy.

Galyndylaryň hereketi we goýum ulgamy nol ulgamynda 100 million çäkden geçdi

Ministr Kurum, Türkiýanyň daşky gurşaw maýa goýumlarynda ýene bir möhüm temanyň çeşmeleriň netijelidigini we galyndylaryň öňüni almak medeniýetiniň iň güýçli beýany bolan “Zero Waste” taslamasyna degip geçendigini aýtdy. Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň aýaly Emine Erdoganyň howandarlygynda amala aşyrylan taslamanyň global daşky gurşaw hereketine öwrülendigini mälim eden Institut, 1-nji iýuldan başlap tutuş ýurt boýunça giňeldilen Depozitleri yzyna gaýtarmak ulgamy (DOA) barada täzelenen maglumatlary paýlaşdy. Şäher häkimlikleri üçin hoş habar: 2,5 milliard ýewrolyk ullakan maliýe bukjasy ýolda

Howa krizisine garşy göreşde ýerli hökümetleriň möhüm ornuna ünsi çeken ministr Murat Kurum, Aziýa Ösüş Banky we beýleki halkara hyzmatdaşlary bilen häkimlikleriň infrastruktura taslamalaryna goldaw bermek üçin takmynan 2,5 milliard ýewro bahasy bolan maliýeleşdiriş bukjasynyň üstünde işleýändiklerini aýtdy. Suw ýitgilerini azaltmak, hapa suwlary arassalamak, gaýtadan dikeldilýän energiýa maýa goýumlary we galyndylary zyňmak desgalary ýaly möhüm taslamalaryň bu çeşme bilen maliýeleşdiriljekdigini mälim eden bu edara, ýerli hökümetleri we maliýe dünýäsini umumy töwekgelçilikleri kabul etmäge we bilelikde durmuşa geçirmäge çagyrdy.

Sammitde çykyş eden "LBANK" baş müdiri Eyyüp Karahan, döreden Durnukly şäher durnukly maliýeleşdiriş işjeňligi (SURF) bilen COP31 maksatlaryna laýyklykda toplumlaýyn maliýeleşdiriş modelini hödürleýändiklerini we bu modeli dünýä markasyna öwürmegi maksat edinýändiklerini aýtdy.

Aziýa Ösüş Bankynyň Suw we şäher ösüş pudagy toparynyň baş müdiriniň orunbasary Norio Saito, COP31 işiniň dowamynda ýerli hökümetlere goldawlaryny dowam etdirjekdiklerini aýtdy; Birleşen şäherler we ýerli dolandyryş edaralary Bütindünýä guramasynyň (UCLG) prezidenti we Konýa şäher häkimliginiň häkimi himbrahim Altaý, ýerli hökümetleri global klimat syýasatynyň hemişelik bölegi etmek üçin işlerini dowam etdirjekdiklerini aýtdy.