Ministr umumaklydan Wan köli üçin taryhy ýol kartasy: Täze milli seýilgäh Hoş habar we baş meýilnama

Zol galyndy gaznasynyň ýolbaşçylygynda; Wan häkimligi, Bitlis häkimligi, Wan Yüzüncü ıyl uniwersiteti, Bitlis Eren uniwersiteti we welaýatlaryň daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi bilen güýçli hyzmatdaşlygy bilen amala aşyrylan 'Geljek üçin Wan köl basseýni - umumy akyl platformasy / Wan köl basseýni durnukly geljekki seminar', iki gün dowam eden güýçli okuwlardan soň üstünlikli tamamlandy. Bu ägirt gurama, iki basseýni bir howuzda jemleýär; Jemi 325 başarnykly gatnaşyjy, şol sanda 14 ministrlik, 40 baş müdirlik, ýerli dolandyryş, 85 sany meşhur akademik, hökümete degişli bolmadyk guramalar, hususy pudagyň wekilleri we talyplary bir stolda jemledi.

Seminaryň ýapylyş dabarasynda münbere çykan Oba hojalygy we tokaý ministri İbrahim umumakly, gurama goşant goşan ähli gyzyklanýan taraplara minnetdarlyk bildirdi. Ministr umumakly Wan kölüniň basseýniniň geçmişiniň, şu gününiň we geljeginiň köp ölçegli ara alnyp maslahatlaşylýandygyny aýtdy we basseýniň Türkiýe üçin bahasyna ýetip bolmajak gymmatlykdygyny aýtdy we geljek üçin anyk ýol kartasynyň çyzylmagynyň ähmiýetine ünsi çekdi.

Global klimat krizisi we Türkiýäniň suw howpsuzlygy görnüşi

Bütin dünýäde bolup geçen aşa howa hadysalaryna ünsi çekip, ministr İbrahim umumakly howanyň üýtgemeginiň indi teoretiki diskussiýa temasy bolman, eýsem gündelik durmuşyň iň agyr hakykatyna öwrülendigini aýtdy. Ispaniýada, ABŞ-da, Awstraliýada we Kanadada birnäçe aý bäri dowam edip gelýän weýrançylykly tokaý ýangynlaryny we Uzak Gündogarda durmuşy ysmaz eden suw joşmalaryny ýada salýan ministr umumakly, aşa ýagyş we guraklygy çaklaýan Bütindünýä Meteorologiýa Guramasynyň iýun hasabatyna salgylandy. Türkiýäniň bu global krizisiň öňünde dinamiki we işjeň çäreleri görendigini aýtdy.

Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň "Suwumyzy goramak bilen watanymyzy goramagyň arasynda tebigatda hiç hili tapawut ýok" sözlerini ýada salýan ministr umumakly, bu görüşiň esasynyň çeşmeleri goramak-deňagramlylygyndadygyny aýtdy. Umumakly, soňky 24 ýylda Türkiýäniň hemme ýerinde suw we suwaryş infrastrukturasyna takmynan 3 to4 trillion türk lirasy bolan 11 müňden gowrak desga maýa goýumynyň goýlandygyny düşündirip, suw syýasatlarynyň diňe bir in engineeringenerçilik taslamasy däldigini aýtdy; Medeni mirasy we sosiologiki garaşmalary öz içine alýan köptaraply çemeleşme bilen dolandyrýandyklaryny aýtdy. Şeýle hem, 2023-nji ýylda birinji aýaly Erdoganyň howandarlygynda başlanan Milli suw tygşytlylygy mobilizasiýasynyň bu göreşiň iň möhüm sütünlerinden biridigini aýtdy.

Wan kölüniň üç uly hazynasy: Biodürlüligi we Pearl Mullet

Ministr umumakly Wan kölüniň diňe bir gazlandyrylan suw bilen çäklenmän, eýsem açylman, goralmaly özboluşly hazynalarynyň bardygyny we basseýniň baýlygyny üç sözbaşy bilen jemländigini aýtdy. Ilkinji hazynanyň kölüň endemiki görnüşi we ýaşaýyş sikliniň iň güýçli nyşany bolan Pearl Mullet bolandygyny mälim eden umumakly, bu aýratyn görnüşi goramak üçin, köpeltmek döwründe brakonerlige garşy barlyşyksyz gözegçilik mehanizmini amala aşyrandyklaryny we görnüşleri önümçilik meýilnamasyna goşandygyny aýtdy.

Basseýniň ikinji uly hazynasynyň özboluşly biodürlüligi bolandygyny aýdan ministr umumakly, Türkiýede hasaba alnan guş görnüşleriniň ýarysyny özünde jemleýän bu sebitiň dünýä derejesinde tebigy miras sebitidigini aýtdy. Çygly ýerler, milli seýilgähler we tebigy baýlyklar bilen açyk howa barlaghanasyna meňzeş howzany goramagyň diňe bir döwlet edaralarynyň däl, eýsem tutuş jemgyýetiň umumy jogapkärçiligidigini aýtdy.

Deveboynu ýarym adasy Hoş habar we Wan ýapyk basseýn baş meýilnamasy

Sebitiň ekologiýasyny we syýahatçylygyny güýçlendirjek taryhy hoş habary beren ministr İbrahim umumakly, Deveboynu ýarym adasyny Wanyň dördünji milli seýilgähi diýip yglan etmek üçin taýýarlyk işleriniň tamamlanandygyny habar berdi. Gorap saklamak baradaky düşünjäni sebitleýin ösüş, ylym we ýerli durmuş bilen birleşdirmegi maksat edinýändiklerini mälim eden ministr umumakly, açyk suwaryş ulgamlaryny ýapyk ulgamlara öwürjekdiklerini we basseýniň üçünji hazynasy bolan suw baýlyklaryndan tygşytly peýdalanmak üçin bent we howuz maýa goýumlaryny çaltlaşdyrjakdygyny aýtdy.

Ylmy maglumatlaryň Wan köl basseýniniň howanyň krizisine has köp täsir etjek duýgur sebitleriň biridigini görkezýändigini mälim eden ministr umumakly, gün çemeleşmesini tygşytlamagyň ýerine 2035, 2045, 2055 we 2071 görnüşleri meýilleşdirýändigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, taýýarlyk işleri başlanan Wan ýapyk basseýn baş meýilnamasynyň, suw baýlyklaryny goramakdan strategiki maýa goýumlaryny ileri tutýança sebitiň indiki ýarym asyrlyk ýol kartasyny düzjekdigini habar berdi.