Ministr Uraloğlu Trabzonda yglan etdi: Portlarda ýaşyl öwrülişik we gök ykdysadyýet mobilizasiýasy başlandy

Transport we infrastruktura ministri Abdulkadir Uraloğlu Trabzonda geçirilen "Okeanlar, howa we gök ykdysadyýet ýokary derejeli ministrler sessiýasy" çäginde möhüm beýanatlar berdi. Türkiýeniň deňizler bilen çuňňur we sarsmaz gatnaşyklaryna ünsi çeken Uraloğlu, Ortaýer deňziniň basseýnindäki ýurtlaryň arasynda deňiz medeniýetini iň oňat özleşdirýän ýurtlardan biridigimizi we şoňa görä deňizlerimizi “Gök watan” hasaplaýarys. Global bäsdeşlige ukyplylygy ýokarlandyrjak taslamalaryň durmuşa geçirilýän wagtynda deňizleriň we kenarlaryň arassalygy, ösümlik we haýwanat dünýäsini goramak ýaly daşky gurşawa duýgurlygyň hiç haçan ünsden düşürilmeli däldigini aýtdy.

Howanyň üýtgemegi we Gök Watany goramak

Sammitiň Trabzonda geçirilmeginiň simwoliki we strategiki ähmiýetine degip geçip, ministr Uraloğlu şäheriň ähli deňizleriň, esasanam Gara deňziň täsirini saklaýan möhüm merkezdigini aýtdy. Deňizleriň diňe Trabzon halky üçin eklenç çeşmesi bolman, eýsem global howanyň üýtgemeginiň täsirleriniň has anyk görülýän sebitdigini hem aýtdy. Kenarýaka eroziýasynyň, deňiz suwunyň temperaturasynyň ýokarlanmagynyň, aşa howa hadysalarynyň we ekosistemadaky basyşlaryň sebitdäki gündelik durmuşyň gönüden-göni bölegine öwrülendigini mälim eden Uraloğlu, klimat krizisiniň zyýanly täsirlerine garşy gyssagly çäreleriň görülmelidigini aýtdy.

Nepalda bolup geçen suw joşmasynda howanyň krizisiniň ölmegine we ykdysady weýrançylyga näderejede uly zyýan ýetirendigini ýene bir gezek ýatladýan Uraloğlu, bu negatiw prosesiň adam tarapyndan döredilen faktorlar bilen gönüden-göni baglanyşyklydygyny aýtdy. Gazylyp alynýan ýangyjyň ulanylyşynyň, tokaý ýangynlarynyň, uglerodyň yzynyň ýokarlanmagynyň we aşa köp sarp etmegiň endikleriniň global ýylylyga sebäp bolýandygyny mälim eden ministr, energiýa isleginiň ýokarlanýan döwründe ýurt hökümetleriniň we işewür dünýäsiniň howanyň maksatlaryna ýetmek üçin has berk we utgaşdyrylan çäreleri görmelidigini aýtdy.

Türkiýe Deňiz pudagynda global güýç

Uraloğlu, Transport we infrastruktura ministrligi hökmünde ähli transport usullarynda parnik gazlarynyň zyňyndylaryny azaltmagy, täzelenip bilýän energiýa çeşmelerini giňeltmegi we pes zyňyndy transport infrastrukturasyny öňe sürmegi ileri tutýandyklaryny aýtdy we bu çemeleşmeleriň Europeanewropanyň Greenaşyl şertnamasy, Pari Paris howa şertnamasy we Europeanewropanyň howa kanuny ýaly global kadalara doly laýyk gelýändigini aýtdy. Taslamalarda galyndylary dolandyrmagyň iň ýokary derejesini ýokarlandyrandyklaryny, gaýtadan işlenen materiallaryň gurluşyk işlerinde ulanylyşyny ýokarlandyrandygyny we ähli portlarda, howa menzillerinde we stansiýalarynda galyndylaryň nol standartlaryny durmuşa geçirendiklerini aýtdy.

Türkiýeniň deňiz pudagyndaky global güýji barada haýran galdyryjy maglumatlary paýlaşyp, ministr Uraloğlu dünýädäki ýük daşamagyň 88 göteriminiň we Türkiýäniň daşary söwdasynyň 85 göteriminiň deňiz arkaly amala aşyrylandygyny aýtdy. Acrossurt boýunça 218 port desgasynyň, 85 işjeň gämi abatlaýyş kärhanasynyň we 144 müňden gowrak deňizçiniň bardygyny bellän Uraloğlu, türk eýeçiligindäki söwda flotunyň dünýä derejesinde öňdebaryjy orny eýeleýändigini aýtdy. Şeýle hem, Türkiýäniň gämi gurluşyk sargytlary boýunça dünýäde 7-nji, mega ýahta önümçiliginde 2-nji we gämi gaýtadan işlemekde Europeewropada birinji orunda durýandygyny aýtdy.

2028 we 2030 Maksatlar: Portaşyl portuň üýtgemegi başlaýar

Bu uly önümçilik kuwwatyny ýaşyl we akylly logistika bilen birleşdirmegi maksat edinýändiklerini mälim eden Uraloğlu, port enjamlarynyň elektrikleşdirilmegini, gämilere kenarýaka elektrik üpjünçiligini we "Greenaşyl port şahadatnamasy programmasy" çäginde nol galyndy taslamalaryny elektrikleşdirmegi öňe sürýändiklerini ýatlatdy. Bu ädimler bilen gämileriň portda bolýan döwründe gazylyp alynýan ýangyçlaryň ulanylyşyny azaltmagy maksat edinýändiklerini mälim eden Uraloğlu, häzirki wagtda bu şahadatnamasy bolan Türkiýede 4 portuň bardygyny düşündirdi.

greenaşyl port ölçeglerine laýyk gelmek üçin bar bolan meýdanyny 25 göterimden gowrak giňeltjek täze portlar we desgalar üçin hökmany edendiklerini mälim eden ministr Uraloğlu: "2028-nji ýylyň ahyryna çenli biziň ýurdumyzda ýaşyl kruiz portuny we 2030-njy ýylda ýaşyl konteýner portuny amala aşyrarys" -diýdi. Uraloğlu, bu grantlar sebäpli iki möhüm portuň elektrik üpjünçiligi ulgamyny gurjakdygyny habar berdi. Ministr Uraloğlu sözüni jemledi, COP31 prezidentlik döwründe Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri Murat Kurum tarapyndan geçiriljek myhmanhananyň Türkiýanyň ekologiýa taýdan arassa deňiz syýasatlaryny dünýä arenasynda has güýçli pozisiýa eýelejekdigini aýtdy.