NATO-nyň geljegi Türkiýede emele gelýär: Ankara sammiti we global howpsuzlyk

Türkiye NATO sammitini ýene bir gezek geçirmäge taýynlyk görýärkä, bu ýygnak soýuzyň geljegi üçin möhüm öwrülişik hasaplanýar. Geosyýasy üýtgeşmeler has aýdyň görünýän bu döwürde, Ankara sammitiniň NATO-nyň içerki we daşarky kynçylyklary çözjek möhüm platforma boljakdygy nygtalýar. Sammit 7-8-nji iýulda Prezident toplumynda köp sanly halkara lideriň gatnaşmagynda geçiriler.

Geçmişi we geljegi birleşdirýän sammit

22 ýyl ozal Stambulda geçirilen sammit, NATO-nyň terrorçylyga garşy göreş we global howpsuzlyk ugurlaryndaky kararlary bilen ünsi çekdi. Şol döwürde bu bileleşik Owganystandaky we Yrakdaky parahatçylyk goldaw missiýalaryny giňeltdi we Stambul hyzmatdaşlygy inisiatiwasy (ICI) arkaly Easternakyn Gündogar ýurtlary bilen gatnaşyklaryny berkitdi. Bu gezek, Ankara howp abanýan düşünjelere we geosyýasy üýtgeşmelere jogap hökmünde NATO-nyň üýtgediljekdigini görkezýär.

Geosyýasy üýtgeşmeler we täze kynçylyklar

Soňky 22 ýylda dünýä arenasynda bolup geçen düýpli üýtgeşmeler NATO-ny strategiki ileri tutulýan ugurlaryna täzeden baha bermäge mejbur etdi. Russiýa -yň Jorjiýa we Krym daky hereketleri, DAESH howpy we Hytaý güýçlenmegi ýaly güýçler bileleşigiň strategiki merkezlerine täsir etdi. Hususan-da, Russiýa-Ukraina söweşi, NATO-nyň gündogar böleginde howpsuzlygy üpjün etmek zerurlygyny artdyrdy we bu bileleşigiň gün tertibinde möhüm orny eýeledi. ABŞ NATO-nyň goranyş çykdajylarynyň has adalatly paýlaşylmagyny talap etse-de, Europeanewropa ýurtlarynyň has köp jogapkärçilik çekmelidigini öňe sürdi. Bu nukdaýnazardan Europeanewropa ýurtlary goranyş býudjetlerini köpeltmegi wada berdiler. Bu täze wersiýa bileleşigiň has köp öz-özüňi ösdürmegi we Europeewropanyň ýolbaşçylygynda ony emele getirmegi maksat edinýär.

Geljekdäki garaşyşlar

Ukraina dowamly goldaw, Eastakyn Gündogardaky ösüşler we howa goranyş ulgamlary Ankara sammitiniň esasy gün tertibinde bolar. Sammite NATO-nyň Aziýa-Pacificuwaş umman sebitindäki hyzmatdaşlaryndan hem gatnaşmagyna garaşylýar, bu bolsa bileleşigiň dünýä derejesinde howpsuzlyk üpjünçisi hökmünde roluny güýçlendirýär. German Marşal Gaznasy nyň Prezidentiň geňeşçisi Ian Lesser Türkiye harby we geosyýasy taýdan NATO üçin möhüm hyzmatdaşdygyny nygtaýar.