NATO-nyň resmisinden Türkiýe öwgi: Goranyş ukyby adatdan daşary

NATO Mejlis mejlisiniň (PA) Baş sekretary Benedetta Berti Ankarada geçiriljek möhüm sammitden ozal Türkiýäniň NATO-daky roly we goranyş ukyby barada beýanat berdi. 7-8-nji iýul aralygynda geçiriljek NATO döwlet we hökümet baştutanlarynyň sammitinden öň, Berti ertir we 29-njy iýunda Stambulda geçiriljek NATO parlament sammiti barada baha berdi.

Howply howpsuzlyk gurşawy

Berti, NATO-nyň häzirki wagtda Sowuk uruş gutaraly bäri duş gelen iň çylşyrymly we howply howpsuzlyk gurşawynda bolandygyny aýtdy. Soýuzdaşlar tarapyndan 2022-nji ýylda kabul edilen soňky NATO strategiki konsepsiýasyna salgylanyp, Berti bu döwrüň, esasanam howpsuzlyk nukdaýnazaryndan çynlakaý howp salýandygyny aýtdy. Ukrainadaky söweş, sabotaj we suwasty kabelleriň kesilmegi ýaly yzygiderli gibrid howplaryň bardygyny aýtdy.

Täze goranyş strategiýalary

Berti, Sowuk uruşdan soňky döwürde NATO-nyň goranyş ýagdaýynyň has güýçlenendigini aýtdy. Europeewropadaky we Kanadadaky ýaranlaryň 2017-nji ýyldan bäri goranyş çykdajylaryny artdyrmak üçin goşmaça 1 trillion dollar maýa goýandygyny aýtdy. Şeýle-de bolsa, häzirki howpsuzlyk gurşawynyň gowşak we üýtgäp durýandygyny aýtdy.

Türkiýäniň roly we goşantlary

Türkiýe -iň NATO-nyň ýarany hökmünde möhüm rol oýnandygyny mälim eden Berti, Türkiýanyň jemi içerki önüminiň (JIÖ) 2% -den gowragyny goranyş üçin sarp edýändigini we munuň ajaýyp goranyş ukybyny üpjün edýändigini aýtdy. Berti, türk goşunynyň iň täze tehnologiýa bilen enjamlaşdyrylandygyny we NATO-nyň köp sanly missiýasyna möhüm goşant goşýandygyny aýtdy. Türkiýäniň Günbatar Balkan ýurtlaryndan NATO Yrak missiýasyna çenli köp ugurda işjeň rol oýnaýandygyny mälim etdi.

Mejlisara hyzmatdaşlygy

Berti Türkiýanyň NATO Mejlis mejlisindäki işjeň orny barada durup geçdi we türk deputatlarynyň işlerine işjeň gatnaşýandygyny aýtdy. Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasy tarapyndan gurnalan Stambulda geçiriljek NATO mejlis sammiti bu ugurda möhüm görkeziji hasaplandy.

Sammitde durmuşa geçiriş gün tertibi

Ankara sammitinde esasy garaşýan zadynyň "durmuşa geçirilmegi" boljakdygyny aýtdy. Geçen ýyl çykdajylary jemi içerki önümiň 5% -ine çenli ýokarlandyrmak baradaky taryhy karary durmuşa geçirmek nukdaýnazaryndan ilkinji synagyň ýurtlaryň goranyş býudjetini ýokarlandyrjakdygy ýa-da däldigi mälim edildi. Şeýle hem, goranyş maýa goýumlaryny anyk harby mümkinçiliklere öwürmegiň möhümdigini aýtdy.

Güýçli goranyş senagaty

Bu ýerde sammiti geçirmegiň möhüm habaryň bardygyny aýtdy, sebäbi Türkiye güýçli goranyş senagaty ekosistemasy bar. Ukrainany goldamagyň sammitde möhüm gün tertibi boljakdygyny aýtdy.

NATO PA-nyň roly

Berti, 71 ýyl bäri NATO bilen agza ýurtlaryň arasynda köpri bolup hyzmat eden NATO PA-nyň aýratyn bir gurluşdygyny aýtdy we NATO PA-nyň hökümetler bilen adamlar arasynda berk gatnaşyklary üpjün edýändigini aýtdy.

Taryhy döwür

32 soýuzdaş ýurtdan 281 agzasy bolan Mejlisiň öz ýurtlarynyň ähli syýasy ugurlaryna wekilçilik edýändigini aýtdy. Berti, bu döwürde NATO-nyň taryhy prosesi başdan geçirendigini we goranyş çykdajylarynyň parlamentler tarapyndan tassyklanandygyny aýtdy.

Parlamentleriň merkezi roly

Berti, sammitlerde kabul edilen kararlary hakykata öwürmekde parlamentleriň esasy rolunyň bardygyny we bu işde NATO PA-nyň möhüm rol oýnaýandygyny aýtdy.

Başga wariant ýok

Berti goranyş maýa goýumlaryny ykdysadyýeti goldaýan gural hökmünde görüp boljakdygyny we raýatlar bilen açyk we konstruktiw gepleşik gurmagyň möhümdigine ünsi çekdi. Howpsuzlyk we goranmak bolmazdan gülläp ösmegiň mümkin däldigini aýtdy.

Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasy tarapyndan geçirilen sammit

Berti, Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasynyň başlygy Numan Kurtulmuşyň ýolbaşçylygynda Stambulda geçiriljek NATO Mejlis sammitinde sammitde kabul edilen kararlaryň parlamentler üçin nämäni aňladýandygyny aýtdy. Goranmak pudagynyň ösmegine itergi berjek amatly gurşawy nädip döredip boljakdygyny ara alyp maslahatlaşjakdygyny aýtdy.