Nebitiň bahasyndaky ägirt böküş: Eastakyn Gündogardaky dartgynlyk Brent ýagyny 100 dollardan ýokary galdyrdy

Global energiýa bazarlarynda dartgynlylyk ýokarlan wagtynda Eastakyn Gündogardan gelip çykýan geosyýasy töwekgelçilikler nebitiň bahasynyň düýpgöter ýokarlanmagyna sebäp boldy. Dünýä söwdasynyň ömri bolan Hormuz bogazynda we Bab al-Mandab bogazynda ýük daşamak howpsuzlygy we möhüm energiýa infrastrukturasyna hüjüm howpy Brent nebitiniň barrel bahasyny birnäçe aýdan 100 dollar ýokarlandyrdy.

Brent ýagy 27-nji maýdan bäri iň ýokary derejededir

Düýn 94.07 dollar bilen tamamlanan “Brent” nebitiniň barrel bahasy, şu gün 16.16-a çenli ýapylyşy bilen deňeşdirilende takmynan 6,5 göterim gymmatlap, 100,17 dollar boldy. Bu möhüm ösüş bilen Brent nebit 27-nji maýdan bäri iň ýokary derejä ýetdi. Şol bir wagtyň özünde ABŞ-nyň ýeňil nebitiniň Günbatar Tehas Aralyk (WTI) çig nebitiniň barrel bahasy alyjylary tapdy we 91.54 dollar derejesine çykdy. Bahalaryň duýdansyz üýtgemegi dünýä bazarlarynda energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygy baradaky aladalary täzeden döretdi.

bogazdaky howpsuzlyk krizisi: Hutileriň tanker hüjümleri

Nebitiň bahasynyň bu düýpli ýokarlanmagynyň aňyrsynda ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky barha möwjeýän dartgynlygyň Hormuz bogazynda iberilmegini bozup biler diýen gorky bar. Mundan başga-da, Eýran tarapyndan goldanýan Hutiler tarapyndan Yemenemende Saud Arabystanyna garşy yglan edilen deňiz gabawy Bab al-Mandab bogazyndaky howpsuzlyk töwekgelçiligini iň ýokary derejä çykardy.

Hussileriň harby metbugat sekretary yaahýa Seri 20-nji iýulda eden çykyşynda Saud Arabystanyna garşy "deňiz gabawyny" durmuşa geçirip başlandyklaryny habar berdi. Seri düýn agşam Gyzyl deňizdäki iki sany Saud Arabystanynyň nebit tankerini tranzit gadaganlygyny bozandyklary sebäpli uçarmansyz howa ulaglary (raketalar) we raketalar bilen nyşana alandyklaryny habar berdi. Bu yssy ösüş sebitdäki deňiz transport töwekgelçiligini gönüden-göni ýokarlandyrdy we global nebit üpjünçiliginiň howpsuzlygy baradaky aladalary hasam çuňlaşdyrdy.

Özara howp abanýan energiýa infrastrukturasy

Bu wakalardan soň ABŞ tarapyndan gaty ýiti sözler aýdyldy. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump sosial media hasabynda ýazan ýazgysynda Hussiler Eastakyn Gündogarda ýene hüjüm etse, ABŞ bu hereketler üçin Eýrany gönüden-göni jogapkärçilige çekjekdigini aýtdy. ABŞ-nyň Eýrana garşy basyşlary we sanksiýalary baradaky sözleri dowam edýärkä, Eýran Aýlag sebtindäki ABŞ harby bazalaryna garşy ar alyş kartasyny hem stoluň üstünde saklaýar.

Eýranyň energiýa desgalaryny nyşana alýan Trumpyň aýdanlaryna jogap edip, Eýran Ynkylap Gorag Korpusynyň Howa we Kosmos Güýçleriniň serkerdesi Majid Musawi sebitdäki ABŞ ýaranlarynyň energiýa infrastrukturasyny nyşana alyp biljekdigini duýdurdy. Taraplaryň arasyndaky özara düşünişmezlik sebitdäki energiýa infrastrukturasy bilen baglanyşykly howpsuzlyk aladalaryny ýokarlandyrdy we nebit bazarlaryny tozga öwürdi.