OPEK + Önümçiligiň ýokarlanmagy Hormuz krizisini çözüp bilmeýär

OPEK + toparynyň möhüm agzalarynyň hataryna girýän Saud Arabystany, Russiýa, Yrak, Kuweýt, Gazagystan, Al Algerir we Oman iýul aýynda nebit önümçiligini günde 188 müň barrele çenli ýokarlandyrmak kararyna geldi. Bu ädim ABŞ / Ysraýyl-Eýran söweşi başlaly bäri dördünji önümçiligiň ýokarlanmagy hökmünde hasaba alyndy. Şeýle-de bolsa, Hormuz bogazyndaky krizis sebäpli dünýädäki nebit üpjünçiligini deňleşdirmek üçin bu ýokarlanmalar ýeterlik däl. Iýun aýynda bu görkeziji günde 188 müň barrel diýip kesgitlenildi. Şeýlelik bilen, aprel-iýun aýlarynda gündelik önümçiligiň takmynan 600 müň barrele ýetmegi gazanyldy. Şeýle-de bolsa, bu ýokarlandyryşlar meýletin önümçiligiň azaldylmagyny yzyna almak prosesiniň bir bölegi hasaplanýar we bazarlara çäkli täsir edýär.

Hormuz krizisiniň nebit üpjünçiligine täsiri

Hormuz bogazy global nebit söwdasynyň takmynan 20 göteriminiň geçýän strategiki nokady. ABŞ we Ysraýyl 27-nji fewralda Eýrana garşy guran hüjümlerinden soň bu ýerdäki gämi gatnawynyň togtadylmagy üpjünçilik krizisine sebäp boldy. Bu ýagdaý, OPEK + agza käbir ýurtlaryň doly kuwwatyny üpjün etmeginiň öňüni aldy. Mundan başga-da, Birleşen Arap Emirlikleriniň 1-nji maýda OPEK-den çykmagy krizisi hasam çuňlaşdyrdy. Esasanam Aýlag sebtindäki azalmalar ajaýyp. Mart aýynda Yrakda 2 million 509 müň barrele we Saud Arabystanynda 2 million 386 müň barrele çenli ýitgi çekildi. Bu pese gaçmalar aprel aýynda dowam etdi we Saud Arabystanynda 958 müň barrele, Kuweýtde 561 müň barrele çenli peselmek hasaba alyndy. ABŞ-nyň Merkezi serkerdeligi (CENTCOM) Eýrana garşy öz-özüni goramak hüjümleriniň tamamlanandygyny habar berdi. Şeýle-de bolsa, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Eýran bilen ylalaşyk gazanylmasa, hüjümleriň gazaply dowam etjekdigini aýtdy. Şarma Hormuz bogazyndaky bökdençlikleriň nebit iberilmegini kynlaşdyrýandygyny we OPEK + toparynyň önümçiligiň mukdaryny artdyrmaga taýýardygyny görkezmäge synanyşýandygyny aýtdy. Şeýle-de bolsa, bu ýokarlanmalaryň amala aşyrylmagy ABŞ / Ysraýyl-Eýran parahatçylygyna we Hormuz bogazynyň açylmagyna baglydyr. Gazagystan ýaly ýurtlarda önümçilik kuwwatyny artdyryp bolmaz. Mundan başga-da, OPEC + toparynyň önümçilik kararlarynyň nebitiň bahasyna edýän täsiri jedelli. Analitikleriň pikiriçe, Eastakyn Gündogarda parahatçylyk gazanylsa, 2027-nji ýylda möhüm netijeler döräp biler. Newurduň täze kwotasy günde 9,82 million barrele çenli ýokarlanjakdygyna garamazdan, maý aýynda bary-ýogy 9,2 million barrele öndürildi. Bu ýagdaý, nebit infrastrukturasyna pilotsyz hüjümleriň köpelmegi we häzirki konfliktleriň täsiri sebäpli önümçilik kuwwatynyň ýaramazlaşmagyny görkezýär.

Netije we geljekde bolup biljek ösüşler

OPEC + toparynyň önümçiliginiň ýokarlanmagy häzirki geosyýasy krizisler we Hormuz bogazyndaky dyknyşyklar sebäpli dünýä nebit bazarlaryny deňleşdirmek üçin ýeterlik däl. Analitikler sebitde parahatçylyk we durnuklylyk üpjün edilmese önümçilik kuwwatyny ýokarlandyrmagyň kyn boljakdygyny çaklaýarlar. Öňümizdäki döwürde has täsirli ädimler we häzirki krizisleri çözmek üçin OPEK + topary nebit bazarlarynda durnuklylyga goşant goşup biler.