Ösüş ýoly taslamasyndaky taryhy ädim: Ministr Uraloğlu şu ýyl ilkinji daşyň guruljakdygyny habar berdi

Ulag we infrastruktura ministri Abdulkadir Uraloğlu, ilkinji anyk ädimiň şu ýyl Türkiýe bilen Yragyň arasynda strategiki köpri döredýän we global söwda ýollaryny üýtgedjek Ösüş ýoly taslamasynyň çäginde ediljekdigini habar berdi. Taslamany maliýeleşdirmek işinde çynlakaý öňegidişligiň gazanylandygyny mälim eden ministr Uraloğlu, diplomatik gatnaşyklaryň sebitdäki ykdysady deňagramlylygy üýtgetjek bu ägirt uly maýa goýumlary üçin uly itergi alandygyny aýtdy.

Bagdada baryp görmegiň we täze ýol kartasynyň sahnasynyň aňyrsynda

21-nji iýulda Bagdada eden möhüm saparynyň çäginde ministr Uraloğlu Yragyň premýer-ministri Ali ez-Zeýdi , Yragyň ulag ministri Vehb Selman el-Haseni we Yragyň aragatnaşyk ministri Mustafa Cabbar Sened bilen ýokary derejeli duşuşyklar geçirdi. Yrakda döredilen täze hökümet bilen ýüzbe-ýüz gatnaşyk gurmagyň möhümdigine ünsi çeken Uraloğlu, bu duşuşyklaryň ikitaraplaýyn gatnaşyklary we bilelikdäki taslamalary çaltlaşdyrmak üçin möhüm bosagadygyny aýtdy.

Yragyň premýer-ministriniň şu aýyň 28-sinde Türkiýa baryp, Prezident Rejep Taýyp Erdogan bilen duşuşjakdygyny ýatladýan Uraloogly, bu taryhy sammitden ozal Bagdatda ýer taýýarlamagyň taslamalaryň geljegi üçin möhümdigini aýtdy. Duşuşyklarda diňe bir transport koridorlary däl, eýsem raýat awiasiýasy, demirýol dolandyryşy, ýol transporty we hemra tehnologiýalary ýaly hyzmatdaşlygyň giň mümkinçilikleriniň hem ara alnyp maslahatlaşylandygy habar berildi.

Owaköý serhet derwezesi we 1200 kilometr äpet çyzyk

Ösüş ýoly taslamasynyň tehniki jikme-jikliklerine we ugur meýilnamalaşdyrylyşyna salgylanyp, ministr Uraloğlu Türkiye bilen Yragyň arasyndaky baglanyşyk nokadynyň aýdyňdygyny aýtdy. Uraloğlu, Yrak tarapynda Fişhabur we Owaköý üsti bilen täze serhet derwezesini açmak kararyna gelendigini we baglanyşyk ýollarynyň bu sebitden geçjekdigini aýtdy, bu ugurda taýýarlanan düşünişmek memorandumynyň Yrak häkimiýetlerine iberilendigini aýtdy.

Uraloğlu taslamanyň diňe bir transport liniýasy bolman, eýsem gümrük amallarynyň doly ýeňilleşdiriljek bitewi koridor boljakdygyny hem mälim etdi we Bolgariýa serhedindäki Kapıkule-den başlap, bütin marşruty üznüksiz we bitewi usulda dolandyrmagy maksat edinýändigini aýtdy. Taslamanyň çäginde Yrakdaky Halanýan portdan Türkiýe serhedine çenli 1200 kilometr we Türkiýe tarapynda Gaziantep şäherine 500 kilometrlik täze demir ýol liniýasy gurlar. Türk tarapyndaky taslamalaryň tamamlanandygy we maýa goýum maksatnamasyna girizilendigi paýlaşyldy.

Nebiti maliýeleşdirmegiň modeli we 5 ýyllyk maksat

Taslamanyň iň möhüm aýaklaryndan biri bolan maliýeleşdirmek bilen baglanyşykly täze we mümkin bolan alternatiwalara ünsi jemleýäris. "Nebitiň deregine maliýeleşdirmek" modeli, Birleşen Arap Emirlikleriniň, Kataryň, Türkiýäniň we Yragyň hyzmatdaşlygy bilen geçmişde amala aşyrylan, emma sebitdäki durnuksyzlyklar we saýlaw prosesleri sebäpli haýallaşan etaby ýeňip geçmek üçin gün tertibine getirildi. Bagdadyň administrasiýasynyň bu ägirt uly taslamada Yragyň ýerasty baýlyklaryny serişde hökmünde ulanmaga taýýardygyny mälim eden Uraloğlu, bu meseläniň Prezident Erdoganyň Yraga eden sapary wagtynda doly aýdyňlaşdyrylyp bilinjekdigini aýtdy.

Ministr Uraloğlu, maliýeleşdirmek we zerur rugsatlar taýýar bolsa, taslamanyň gysga möhletde 4-5 ýylyň içinde tamamlanyp biljekdigini aýtdy we türk potratçylarynyň dünýädäki tejribesi we ýerli hyzmatdaşlar bilen berk hyzmatdaşlygy sebäpli bu döwüriň has ir durmuşa geçirilip bilinjekdigini aýtdy.

Türk kompaniýalary Mosul howa menzilinde işlär

Bagdatda bolan gatnaşyklar wagtynda awiasiýa we aragatnaşyk pudaklary üçin strategiki kararlar kabul edildi. Uraloğlu, döwrebaplaşdyryş işleri tamamlanan Mosul howa menziliniň işi üçin Türkiýede bu ugurda öňdebaryjy we Stambul howa menzilini dolandyrýan öňdebaryjy türk kompaniýasy bilen jikme-jik gepleşikleriň geçirilendigini düşündirdi. Bagdat howa menzili üçin gurmak-işlemek-geçirmek modeli bilen giňişleýin abatlaýyş taslamasynyň bahalandyrylýandygy mälim edildi.

Mundan başga-da, Yrak Aragatnaşyk ministrligi bilen Ösüş ýolunyň ugrunda goýuljak süýümli optiki infrastruktura barada doly ylalaşygyň gazanylandygy mälim edildi. Taslama diňe bir transport liniýasy däl; Energiýa geçiriji liniýalar, süýümli optiki torlar we tebigy gaz turbalary bilen integrasiýa arkaly dünýä söwdasynda Hormuz bogazyna ägirt uly geosyýasy koridora öwrüljekdigi nygtaldy.