Palestinanyň öňki premýer-ministri Ştiýýe: 12 ýurduň Ysraýyl şäherçelerini boýkot etmek karary taryhy ädimdir

Palestinanyň ozalky premýer-ministri Muhammet Ştiýýe basyp alan Palestina ýurtlarynda bikanun işleýän Ysraýyl ilatly nokatlaryna halkara basyşynyň artýan döwründe möhüm beýanatlar berdi. Ştiýe Günbatar ýurtlarynyň 12-siniň bikanun ilatly ýerlerden gelýän önümlere söwda çäklendirmeleri girizmek baradaky kararyny goldaýandyklaryny mälim etdi we bu ädimiň Ysraýyly dünýä derejesinde izolirlemekde öwrülişik nokadydygyny aýtdy. Palestina halkynyň adyndan bu tutumly pozisiýany eýelän ýurtlara minnetdarlyk bildirýän Iştiýe, boýkot tolkunynyň diňe täjirçilik önümleri bilen çäklenmän, eýsem hasaplaşyk taslamasynyň hakyky howandary bolan Ysraýyl döwletine gönükdirilmelidigini aýtdy.

"Diňe önümler däl, tutuş hasaplaşyk taslamasy boýkot edilmeli"

Öňki premýer-ministr Ştiýye bikanun hasaplaşyk taslamalaryny goldaýan we maliýeleşdirýän gurluşa garşy has giňişleýin çäreleri görmäge çagyrdy. Kanada, Daniýa, Finlýandiýa, Fransiýa, Islandiýa, Irlandiýa, Norwegiýa, Polşa, Portugaliýa, Ispaniýa, Şwesiýa we Angliýa tarapyndan 8-nji sentýabrda kabul edilen bilelikdäki kararyň möhüm ähmiýete eýe bolandygyny aýdyp, Iştiýe aşakdaky baha berdi: "Bikanun hasaplaşyk harytlaryny boýkot etmek gönüden-göni hasaplaşyk taslamasyna garşy sanksiýalara öwrülmelidir we bu goragly güýçler tarapyndan goralýar.

Iordan derýasynyň günbatar kenarynda we Gündogar Iýerusalimde takmynan 881 müňe ýeten bikanun göçüp gelenler sebitdäki ilatyň 26 göterimini emele getirýär, bu giňelişiň Palestina topraklaryny basyp alan ysraýyllylaryň yzygiderli zorlugy bilen dowam edýändigini aýtdy. Bu kararyň, Gündogar Iýerusalimi hem öz içine alýan sebitlerde adam hukuklarynyň görlüp-eşidilmedik derejede bozulmagy sebäpli has ir görülmeli çäre bolandygyny aýtdy.

Iştiýýe basyp alnan ýerlerde täze giňeldiş strategiýasynyň durmuşa geçirilýändigini aýdyp, "oba ilaty" diýip atlandyrýan bu howply hadysa ünsi çekdi. Ysraýylyň geçmişde howpsuzlyga gönükdirilen serhet düşünişmesiniň düýbünden çozuşly bir logika bilen çalşylandygyny aýdyp, Iştiýe: "Ysraýyl serhetleriň soňky esgeriň duran ýerinde gutarýandygyny öňe sürýärdi. Häzirki wagtda göçüp gelenler serhetleriň soňky geçiniň ýetýän ýerine çenli baryp ýetýändigini öňe sürýär." Ol Günbatar Şeriýadaky palestinalylaryň durmuşyna we emlägine edilýän hüjümleriň indi izolirlenen däldigini, ýöne terrorçylyga öwrülendigini aýtdy.

Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahunyň, Maliýe ministri Bezalel Smotriçiň we Milli howpsuzlyk ministri Itamar Ben Gwiriň ýolbaşçylygyndaky aşa sagçy koalisiýa hökümetiniň bu agyr ýagdaýyň arkasynda durandygyny aýdyp, Ştiýe bikanun çözgüt işleriniň bu hökümetiň saýlaw propagandasynyň esasyny düzýändigini aýtdy. Iştiýe, şeýle hem Ysraýylyň giňeltmek islegleriniň diňe Günbatar Şeriýa bilen çäklenmeýändigini aýtdy; Basyp alyş syýasatynyň 2023-nji ýylyň oktýabr aýyndan bäri Gaza zolagyna, Liwana we Siriýanyň günortasyna çenli giň geografiýada durmuşa geçirilendigini ýatlatdy.

Angliýanyň batyrgaý garaýşy we Ysraýylyň diplomatik jogaplary

Iştiýe halkara jemgyýetçiligindäki garaýşyň üýtgemeginiň aňyrsynda Günbatar ýurtlarynda halkyň güýçli basyşynyň bardygyny aýtdy we hökümetleriň bu kararlary diňe bir palestinalylaryň razyçylygy üçin däl-de, eýsem köçelerden çykýan güýçli reaksiýalaryň netijesinde kabul etmelidigini aýtdy. Aýratyn-da Angliýanyň görkezen syýasy özgerişlerine ünsi çeken öňki premýer-ministr, Balfur taryhy jarnamasynyň binagäri Londonyň şu gün kabul edilen karary bilen "ajaýyp we batyrgaý garaýyş" görkezendigini aýtdy.

Iştiýe söwda sanksiýalary üçin ar almak üçin Ysraýylyň Gündogar Iýerusalimdäki Palestindäki Iňlis konsullygyny ýapmak kararyny tankytlady we Tel Awiwiň şeýle ädimler bilen halkara basyşyny bozup bilmejekdigini aýtdy. Palestina administrasiýasynyň Iňlis konsullygy üçin işini dowam etdirmegi üçin ähli mümkinçilikleri döretmäge taýýardygyny mälim eden Ştiýe sözüni şeýle jemledi: "Ysraýyl dünýäniň ähli ýurtlarynyň wekilhanalaryny ýapyp bilmez. Häzirki wagtda bütin dünýä Ysraýyla garşy. Ysraýylyň bu ar alyş kararlaryndan soň yza çekiljekdigine ynanýarys. Sebäbi Kanadanyň goňşusy ABŞ-dan başga hakyky ýarany galmady"