Palestinden aýdyň habar: Iýerusalimiň azat edilmegi we işiň soňy bolmazdan parahatçylyk mümkin däl

Palestina bilen Ysraýylyň arasyndaky dartgynlyk basyp alnan Gündogar Iýerusalimde we Iordan derýasynyň günbatar kenarynda täze derejä ýetdi. Palestina Prezidentiniň metbugat sekretary Nabil Abu Rudeýne Ysraýylyň Gündogar Iýerusalimiň serhedindäki jedelli "E1" sebitinde täze hasaplaşyk tenderleriniň açylmagy we palestina halkyna garşy zorlugyň artmagy bilen baglanyşykly berk ýazmaça beýanat berdi. Abu Rudeýn sebitiň Ysraýylyň agressiw syýasatlary sebäpli gözegçilik edip bolmaýan aşa howply çäklere çekilendigini aýtdy.

Dowamly parahatçylygyň ýeke-täk ýoly: garaşsyz Palestina döwleti

Palestinanyň metbugat sekretary sebitdäki durnuksyzlygyň esasy çeşmesiniň basyp alyşdygyny aýtdy we "Iýerusalim bolmazdan we Ysraýyl basyp alyşy bolmazdan hemişelik parahatçylyga we durnuklylyga ýetip bolmaz" -diýdi. Halkara jemgyýetçiligi tarapyndan kabul edilen kanuny kararlary äsgermezlik edip, Eastakyn Gündogary türmä basyljakdygyny ýa-da bölekleýin meýilnamalary öz içine almajakdygyny aýtdy. Metbugat wekili Iýerusalim bilen paýtagt hökmünde garaşsyz Palestina döwletiniň döredilmeginiň ýeke-täk çözgütdigini aýtdy.

E1 Taslamasy: Günbatar Şeriýany bölmek howply ädim

Ara alyp maslahatlaşmagyň merkezinde durýan "E1 Taslamasy", taryhy taýdan Gündogar Iýerusalimiň bir bölegi bolup durýan, emma Aýralyk (Utanç) diwary sebäpli Günbatar Şeriýanyň çäginde ýerleşýän Aýeriýa etrabynyň golaýyndaky ýewreý şäherçesini Maale Adumim birleşdirmegi maksat edinýär. Bu strategiki ädim bilen Ysraýyl basyp alnan Gündogar Iýerusalim bilen Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky geografiki baglanyşygy doly kesip, iki döwletli çözgüt mümkinçiligini ýok etmegi maksat edinýär. 1999-njy ýylda ilkinji gezek 12 müň gektar Palestina ýerini basyp almak bilen başlanan bu taslama sebitde 4 müňden gowrak bikanun ýaşaýyş jaýy we myhmanhana gurmak meýilleşdirildi.

Netanýahu administrasiýasynyň düzgünleri we halkara reaksiýa islegi

ABŞ administrasiýalarynyň eden diplomatik basyşlary sebäpli ozal doňdurylan E1 taslamasy Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu tarapyndan 2025-nji ýylyň sentýabr aýynda gaýtadan tassyklandy. Ysraýyl hökümeti bu taslama baradaky ozalky borçnamalaryny bozup, garşy çykmaga hukugy bolan taraplara deslapky habar bermezden 1234 öý üçin ilkinji tender yglan etdi. Bu wakalar bilen halkara jemgyýetçiligine gyssagly jaň eden Nabil Abu Rudeýn Ysraýylyň halkara hukugyny ýerine ýetirmäge mejbur edilmelidigini we Birleşen Milletler Guramasynyň kararlarynyň doly ýerine ýetirilmelidigini aýtdy.