Pentagonda býudjet ýer titremesi: "Esgerleriň aýlygyny töläp bilmeris" boýun alma we Eýran söweşiniň ullakan kanuny

ABŞ-nyň Goranmak ministrligi (Pentagon) taryhynda iň çynlakaý maliýe krizislerinden biri bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Goranmak ministri Pit Hegseth, Baş sekretar Dan Keýn we Oba hojalygy sekretary Bruk Rollins bilen bilelikde ABŞ Senatynyň ygtyýarlyklar komitetiniň öňünde çykyş etdi we 2026-njy maliýe ýyly üçin talap edilýän goşmaça býudjeti gorady. Senatorlaryň soraglaryna jogap beren Hegseth, global howp abanýan döwürde bu çeşmäniň möhüm ähmiýete eýedigini aýtdy.

Tehnologiýadan yza galsak, garşydaşlarymyz bizi yzda galdyrar

Hegseth, 2026-njy maliýe ýyly üçin goşmaça pul goýbermek haýyşynyň häzirki býudjetiň ornuny tutup bilmejekdigini aýtdy. Dünýäniň aşa howply we çalt herekete geçmegini talap edýän Goranmak ministri, emeli intellekt, awtonom ulgamlar, gaýtadan işleýän güýç we kosmos tehnologiýalary ýaly ugurlara gyssagly maýa goýumlarynyň zerurdygyny aýtdy. Hegseth duýduryş berdi: "Bu möhüm maýa goýumlaryny derrew amala aşyrmasak, hereketsiz galmak rahatlygymyz bolmaz. Bu tehnologiýalara eýýäm uly serişdeleri bölüp berýän garşydaşlarymyz bizi aňsatlyk bilen yzda galdyryp bilerler".

Aýlyk krizisi gelýär: "Maliýeleşdirilmese, amallar zyýana geler"

Komitetiň mejlisinde iň täsir galdyryjy pursatlaryň biri, harby aýlyk we iş çykdajylary baradaky taryhy boýun alma boldy. Demokrat senator Dik Durbiniň Eýran bilen urşuň häzirki gymmaty baradaky soragyna jogap beren Hegseth, kanun taslamasynyň häzirki wagtda 37 milliard 500 million dollar .

Talap edilýän goşmaça serişdeler Kongres tarapyndan tassyklanmasa, ýüze çykjak betbagtçylyk senarilerini sanap, ministr hatda esgerleriň aýlyklarynyň hem tölenip bilinmejekdigini aýtdy. Şeýle hem, ABŞ harby güýçleriniň ok-däri we harby enjamlary çalt doldurmak ukybynyň bozuljakdygyny we möhüm operasiýalaryň dowamlylygynyň howp astyndadygyny aýtdy.

Senatda nägilelik we rugsat berilmedik urşy tankytlamak

Trump administrasiýasynyň goşmaça býudjet haýyşy ara alnyp maslahatlaşylan möhüm sessiýa, çekeleşikleriň we protestleriň sahnasy boldy. Goranmak ministri Hegsetiň açylyş çykyşy zalda söweşe garşy aktiwistler tarapyndan 4 gezek kesildi. Howpsuzlyk güýçleri "bigünä çagalary bombalamagy bes ediň" şygarlaryny aýdýan demonstrantlar zaldan çykaryldy.

Beýleki bir tarapdan, Senatyň goýum komitetiniň başlygynyň orunbasary Patty Mýurre, Trump administrasiýasynyň daşary syýasatyny we býudjet saýlawlaryny gaty ýiti sözler bilen tankytlady. Eýrana garşy harby hereketleriň, Trump administrasiýasynyň öz islegi bilen, Kongresiň razylygy bolmazdan başlandygyny öňe süren Murreý, bu söweşiň amerikan halkyna logiki esas bolmazdan girizilendigini aýtdy. Amerikan esgerleriniň konfliktlerde ölendigini ýatladýan Mýurre, "Prezident Trump saglygy goraýyş, çagalara ideg we ýaşaýyş jaýy üçin býudjetiň ýokdugyny öňe sürse-de, näme üçindir hemişe täze söweş üçin çäksiz çeşmeler tapyp biljekdigini öňe sürýär. Bu söweşiň gymmaty heläkçilikli."