ABŞ-nyň Eýrana garşy alyp barýan harby operasiýalarynyň bahasy 47 milliard dollardan geçdi

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň fewral aýynda Ysraýyl bilen bilelikde guran Eýrana garşy harby operasiýalarynyň bahasy 47 milliard dollardan geçdi. ABŞ-nyň Goranmak ministrligi (Pentagon) tarapyndan ýaýradylan häzirki maglumatlar konfliktleriň dowam etmegi bilen harby enjamlary täzelemek we ok-däri üpjünçiligi ýaly zatlaryň býudjetine çak edilýän sanlardan ýokarydygyny görkezdi.

Pentagon çykdajylarynyň jikme-jiklikleri näme?

ABŞ-nyň Goranmak ministrliginiň maglumatlaryna görä, ulanylan ok-däri çalmak üçin 47 milliard dollardan gowrak umumy çykdajylaryň 29 milliard dollaryndan gowragy bölünip berildi. Galan mukdar, 6 milliard dollardan gowrak, pilotsyz howa ulaglary we çaknyşyklarda ýitirilen uçarlar ýaly harby enjamlary çalyşmak üçin ulanyldy.

Näme üçin urşuň bahasy çaklamalardan ýokary boldy?

Eýrana garşy alnyp barylýan işleriň bahasy ABŞ-nyň Goranmak ministri Pit Hegsetiň iýul aýynda yglan eden 37,5 milliard dollar bahasyndan 25 göterim ýokary boldy. Iňlis habar gullugy “Roýter” -iň habaryna görä, bu çykdajylaryň ýokarlanmagynyň sebäbi, Eýranyň raketa we pilotsyz hüjümleri netijesinde zeper ýeten ABŞ bazalaryny abatlamak üçin zerur bolan köp mukdarda deslapky hasaplamalarda hasaba alynmady.

Fewral aýynda başlanan etapda ABŞ-nyň goşunynyň Eýrana garşy alyp barýan harby işleri ok-därileriň we enjamlaryň ýitmegi sebäpli agyr ykdysady kynçylyk döretdi. Pentagonyň maglumatlaryna görä, 47 milliard dollardan geçen bu çykdajylar, amallaryň başynda býudjet çaklamasyndan 37,5 milliard dollardan geçdi.

ABŞ-nyň Goranmak ministrliginiň býudjet amallary kongresiň gözegçiligi we ýyllyk goranyş serişdeleri çäginde amala aşyrylýar. Amal çykdajylarynyň köpelmegi geljekki goranyş býudjetini meýilleşdirmekde ýa-da bar bolan harby çykdajylaryň üýtgedilip gurulmagy üçin goşmaça pul talaplaryny talap edip biler.

Netije

Elýeterli maglumatlar, harby amallaryň meýilleşdirilen býudjet çaklamalaryndan has çalt sowulyp biljekdigini görkezýär. Esasanam konflikt zolaklaryndaky bazalary abatlamak we ýitirilen ýokary tehnologiýaly enjamlary çalyşmak goranyş býudjetlerine garaşylmadyk basyş döredýär.

Urşuň ykdysady ölçegi diňe bir ok-däri çykdajylary bilen çäklenmän, logistika we infrastruktura abatlaýyş çykdajylaryny hem öz içine alýar. Bu ýagdaý, ykdysady durnuklylygyň harby strategiýalary kesgitlemekde nähili möhüm rol oýnaýandygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Harby çykdajylaryň köpelmegi ABŞ-nyň içerki syýasaty gün tertibinde goranyş býudjetiniň ara alnyp maslahatlaşylmagyna sebäp bolup biler. Kongresiň çykdajylaryň netijeliligine we amallaryň uzak möhletleýin dowamlylygyna has berk gözegçilik mehanizmini döredjekdigine garaşyp bolar.

Ykdysady ýüküň ösmegi beýleki döwlet çykdajylaryna çäklendiriji täsir edip biler ýa-da goranyş pudagy üpjünçilik zynjyrlarynda täze nyrh syýasatlarynyň döremegine sebäp bolup biler. Mundan başga-da, bu çykdajylaryň ýokarlanmagy, halkara bazarlarynda goranyş çykdajylaryna bölünip berlen paýyň täzeden bahalandyrylmagyna sebäp bolup biler.