Prezident Erdogan BMG Baş Assambleýasynda dünýä liderlerine ýüzlenýär: Nýu-Yorkorkda möhüm diplomatik ýol

Prezident Rejep Taýyp Erdogan dünýä syýasatynyň ýüregi urýan Nýu-Yorkorkda Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) 81-nji Baş Assambleýasyna ýüzlenmäge taýýarlanýar. Şu gün resmi taýdan başlanjak we 28-nji sentýabra çenli dowam etjek Baş Assambleýanyň ara alyp maslahatlaşmalary şu ýyl diýseň möhüm at bilen geçirilýär. "Ynamy täzeden gurmak, özgertmeleri dolandyrmak: hemmeler üçin netije berýän Birleşen Milletler Guramasy" mowzugy astynda geçiriljek sammitde global howpsuzlyga howp salýan köp sanly gyzykly temalar ara alnyp maslahatlaşylar. Eastakyn Gündogardaky konfliktleriň möwjemegi, Eýran krizisi, Gazadaky we Palestindäki ynsanperwerlik pajygasy, Russiýa-Ukraina söweşi, Sudandaky raýat tolgunyşyklary, howanyň üýtgemegi we halkara derejesinde emeli intellektiň dolandyrylmagy şu ýylky sammitiň gün tertibiniň ileri tutulýan ugurlarydyr.

Prezident Erdoganyň BMG Baş Assambleýasynyň meýdanyndaky taryhy çykyşynda; Gaza we Palestina meselesine giňişleýin ünsi çeker, Eýrana gönükdirilen sebitdäki dartgynlyga ünsi çeker we Siriýadaky soňky ýagdaýlara we Russiýa-Ukraina söweşine baha berer diýlip garaşylýar. Mundan başga-da, Erdogan BMG ulgamyny Türkiýäniň öňden bäri gorap gelýän "Dünýä bäşden uludyr" tezisine laýyklykda reforma etmegiň zerurlygy barada berk habarlar berer.

Nýu-Yorkorkdaky ýolbaşçylar bilen möhüm diplomatik traffik

Prezident Erdogan BMG Baş Assambleýasynda eden çykyşyndan derrew global diplomatiýanyň esasy gatnaşyjylary bilen duşuşar. Bu kontekstde Erdogan ilki bilen BMG-nyň Baş sekretary Antonio Guterres bilen duşuşar; Ol Eastakyn Gündogardaky konfliktler, Gazadaky iň soňky ýagdaý, Eýran, Ukraina we Siriýa we gumanitar kömek koridorlary barada pikir alyşar. Guterresiň ygtyýarlyk möhleti 2026-njy ýylyň ahyrynda gutarjakdygy sebäpli, köptaraplaýyn global ulgamyň geljegi we reforma zerurlygy bu duşuşygyň esasy sütünlerinden biri bolar.

Erdoganyň Nýu-Yorkorkdaky iş meýilnamasynyň ýene bir bellemeli duşuşygy Iňlis premýer-ministri Andy Burnham bilen bolar. Iki lideriň goranyş senagaty hyzmatdaşlygy, ikitaraplaýyn söwda, maýa goýumlary, Strategiki hyzmatdaşlygyň çarçuwaly resminamasy we howpsuzlyk we goranmak hyzmatdaşlygy boýunça anyk ädimlere baha bermegine garaşylýar. Japaneseaponiýanyň premýer-ministri Sanae Takaçi bilen geçirilen duşuşykda iki ýurduň arasynda ykdysady hyzmatdaşlyk şertnamasy, tehnologiýa hyzmatdaşlygy we Eastakyn Gündogarda energiýa howpsuzlygy meseleleri öňdäki hatarda bolar.

Erdoganyň we Trumpyň duşuşygyna ähli gözler

Prezident Erdoganyň ABŞ bilen gatnaşyklarynda iň gyzykly mowzuklaryň biri, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump bilen bolup biläýjek aragatnaşyk. Resmi programmada iki lideriň arasynda ýeke-täk duşuşyk meýilleşdirilmese-de, Erdogan bilen Trump şu agşam şol çakylykda duşuşarlar. Prezident Erdogan, Trump we aýalynyň Lotte Nýu-Yorkork köşk myhmanhanasynda döwlet we hökümet baştutanlarynyň hormatyna geçiriljek ýörite kabul edişlige gatnaşar. Iki lider soňky gezek iýul aýynda geçirilen NATO liderleriniň sammitiniň çäginde Ankarada ýüzbe-ýüz duşuşdy. Nýu-Yorkorkda bolup biläýjek ikitaraplaýyn ýygnakda Eýranyň uruş töwekgelçiligi, Gaza, Siriýa, goranyş senagaty gatnaşyklary, söwda we maýa goýumlary stoluň başynda bolar.

Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň Ankaradaky ilçisi Tom Barak CNN Türke türkewiniň öňünde eden ýörite çykyşynda Türkiýäniň ABŞ üçin diýseň möhüm hyzmatdaşdygyny aýtdy. Iki ýurduň arasyndaky CATSA we S-400 prosesleri barada durup geçen Barak: "Rus ulgamynyň ulanylmagy ABŞ-nyň infrastrukturasyna laýyk gelmeýär, ýöne bu biziň gatnaşyklarymyza hiç hili päsgelçilik döretmeýär. Türkiýäniň goranyş senagaty gaty güýçli we Prezident Erdogan bilen Prezident Trumpyň arasynda sazlaşyk bar"

Prezidentiň Aragatnaşyk müdirliginiň beren beýanyna görä, Erdogan bilen To Lamyň arasyndaky duşuşykda Türkiýe-Wýetnam gatnaşyklaryny "Strategiki hyzmatdaşlyk" derejesine çykarmak meselesi ara alnyp maslahatlaşyldy we Wýetnam tarapynyň bu teklibi makullaýandygy garşylandy.