Prezident Erdogan Nýu-Yorkorkda: BMG-nyň 16-njy gezek çykyş eden taryhy ýüzlenmesi we tankydy diplomatik gatnaşyklar

Prezident Rejep Taýyp Erdogan Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) 81-nji Baş Assambleýasynyň işine gatnaşmak we dünýä derejesinde möhüm gatnaşyklar gurmak üçin GMT 22.50-de "TUR" uçary bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Nýu-Yorkorkuna geldi. Jon F. Kennedi halkara howa menzilinde Türkiýäniň BMG-däki hemişelik wekili Ahmet ıldyldyz, Waşingtonyň ilçisi Sedat Önal we Nýu-Yorkorkuň baş konsuly Muhittin Ahmet azazal tarapyndan ABŞ-a sapary wagtynda uly delegasiýa ýoldaşlyk edýär. Wekiliýetde aýaly Emine Erdogandan başga-da Adalat ministri Akyn Gürlek, Maşgala we durmuş hyzmatlary ministri Mahinur Özdemir Göktaş, Daşary işler ministri Hakan Fidan, Energetika we Tebigy baýlyklar ministri Alparslan Baýraktar, Gazna we Maliýe ministri Mehmet Şimşek, Senagat we Tehnologiýa ministri Meh Fimh Aňtaw guramasy İbrahim Kalyn, Prezidentiň Aragatnaşyk Direktory Prof. Dr. Burhanettin Duran, Prezidentiň Daşary Syýasat we Howpsuzlyk Geňeşçisi Akif Çataý Kylyç we Türkiýe Döwletleri Guramasynyň Aksakals Geňeşiniň başlygy Binali ıldyldyrym.

Türkiýede güýçli diplomatik ulag: Liwiýa we Kuweýt gepleşikleri

Prezident Erdoganyň Nýu-Yorkorkda dört günlük iş meýilnamasy ikitaraplaýyn we delegasiýaara syýasy gatnaşyklar bilen haýallaşman başlaýar. Erdogan ilki Liwiýanyň Prezident Geňeşiniň prezidenti Muhammet al-Menfi bilen Türkiýede duşuşar. Bu möhüm ýygnakda Liwiýanyň syýasy durnuklylygy we territorial bitewiligi, şeýle hem Gündogar Ortaýer deňzi üçin Türkiýe bilen Liwiýanyň arasynda gazanylan strategiki şertnamalaryň iň soňky ýagdaýy ara alnyp maslahatlaşylar.

16-njy gezek BMG meýdanynda taryhy ýüzlenme: Gaza we global adalat

BMG Baş Assambleýasy şu ýyl "Ynamy dikeltmek, özgertmeleri dolandyrmak: hemmeler üçin netije berýän BMG" mowzugy bilen global krizisleriň kölegesinde duşuşýar. Eastakyn Gündogardaky dartgynlyk, Gaza we Palestina meselesi, Russiýa-Ukraina urşy, howa krizisi we emeli intellektiň geljegi ýaly möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşyljak sammitde Prezident Erdogan 22-nji sentýabr, sişenbe güni ABŞ-nyň wagty bilen 11.20-de taryhy çykyş eder. Bu salgy, Erdoganyň BMG münberinden dünýä ýüzlenjek 16-njy çykyşy hökmünde ýazylar. Erdoganyň çykyşynda Ysraýylyň Gazada amala aşyran genosidine ünsi çekmegine, Palestinany garaşsyz döwlet hökmünde ykrar edilmegine çagyryşyny we halkara jemgyýetçiligini anyk çäreleri görmegine çagyrmagyna garaşylýar.

Baş Assambleýanyň çykyşyndan dessine Erdogan BMG-nyň Baş sekretary Antonio Guterres bilen duşuşar we Gaza, Siriýa, Ukraina we global gumanitar krizisler barada pikir alyşar. Prezident, şeýle hem 20-nji iýulda işe başlan Angliýanyň täze premýer-ministri Andy Burnham bilen ilkinji ýüzbe-ýüz duşuşar. Iki lideriň goranyş senagaty, söwda, maýa goýumlary we Strategiki hyzmatdaşlygyň çarçuwaly resminamasy meselelerini ara alyp maslahatlaşmagy meýilleşdirilýär. Erdoganyň ýene bir möhüm duşuşygy Japaneseaponiýanyň premýer-ministri Sanae Takaçi bilen bolar.

kadalaşdyrmak prosesleri, sebit hyzmatdaşlygy we Trump çakylygy

Saparyň soňky güni 23-nji sentýabrda Erdogan Türkiýe-ABŞ Işewür Geňeşi (TAIK) we ABŞ-Türkiýe Iş Geňeşi tarapyndan Türkiýede guralan tegelek stoluň başynda Amerikan işewür dünýäsiniň wekilleri bilen duşuşar. Soňra Ermenistan premýer-ministri Nikol Paşinýan bilen duşuşjak Erdogan iki ýurduň arasyndaky kadalaşdyrmak ädimlerini ara alyp maslahatlaşar. 2022-nji ýyldan bäri alnyp barylýan işde göni söwdany başlamak üçin býurokratik taýýarlyklar tamamlandy we serhetleri açmak üçin tehniki gözlegler dowam edýär. Şeýle hem Erdogan Yragyň premýer-ministri Ali Zaidi bilen duşuşar we Ösüş ýoly taslamasy we PKK terrorçylyk guramasyna garşy bilelikdäki göreş barada pikir alyşar.

Prezident Erdoganyň resmi meýilnamasynda ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump bilen ýörite ikitaraplaýyn duşuşygy bolmasa-da, iki lider 22-nji sentýabr agşamy Lotte Nýu-Yorkork köşk myhmanhanasynda geçiriljek liderleriň kabul edişliginde duşuşar. Siriýada, Gazada, Eýranda we goranyş senagaty gatnaşyklarynda bolup biljek ýygnakda ara alnyp maslahatlaşylyp bilinjekdigi aýdylýar.

BMG-nyň 81-nji Baş Assambleýasy sebäpli Nýu-Yorkorkda howpsuzlyk çäreleri iň ýokary derejä çykaryldy. Nýu-Yorkork polisiýasyna pilotsyz howa ulaglaryny zyýansyzlandyrmak ygtyýary berlen hem bolsa, BMG binasynyň töwereginde wagtlaýyn uçuş gadaganlyklary we ýollaryň güýçli ýapylmagy amala aşyrylýar.

Prezident Erdoganyň aýaly Emine Erdogan, BMG-nyň Zol galyndylary ýokary derejeli şahsyýet geňeş geňeşiniň başlygy wezipesinde "Bütindünýä ykdysady forumynyň durnukly ösüş täsiri ýygnaklary" we "Nýu-Yorkork howa hepdesi 2026" çäginde möhüm çykyşlar eder. Prezident Erdogan çarşenbe güni BMG-nyň howa sammitine gatnaşar we global ýylylyk we energiýa geçişi barada çykyş eder. Bu sapar ABŞ-nyň akyl merkezleri bilen SETA-nyň utgaşdyrylmagy we Gotam zalynda geçiriljek adaty "Türk we dogan jemgyýetler ýygnagy" bilen tamamlanar.