Prezident Erdogandan Al Jazeera çenli taryhy beýannama: "Mekge şertnamasy NATO-nyň 5-nji maddasyna meňzeýär"

Prezident Rejep Taýyp Erdogan Dohada ýerleşýän Al Jazeera Arap telewideniýesi bilen geçirilen ýörite söhbetdeşlikde sebitleýin we global gün tertibini sarsdyrjak möhüm baha berdi. AK partiýasynyň döredilmeginiň 25 ýyllygy mynasybetli geçirilen bu taryhy söhbetdeşlikde Erdogan Türkiýäniň daşary syýasaty, goranyş pudagynda strategiki ädimler we goňşy geografiýalardaky krizisler üçin çözgüt teklipleri bilen paýlaşdy.

Mekge şertnamasy: NATO-nyň 5-nji maddasy

Türkiýe, Päkistan we Saud Arabystanynyň arasynda gol çekilen howpsuzlyga gönükdirilen Mekge bilelikdäki goranyş şertnamasynyň global deňagramlylygy üýtgetjek ädimdigini belläp, Prezident Erdogan bu üç bileleşigiň dünýä gaty güýçli habar iberýändigini aýtdy. Bu şertnama üçin Mekgäniň saýlanmagynyň simwoliki we ahlak taýdan möhümdigini mälim eden Erdogan, şertnamanyň işini NATO-nyň meşhur umumy goranyş ýörelgesi bilen deňeşdirdi.

Erdogan bileleşigiň harby we strategiki çuňlugyny açyp, "Bu umumy goranyş düşünjesi, NATO-nyň 5-nji maddasynyň öz içine alýan gurluşyny göz öňünde tutýar. Üç ýurduň haýsydyr birine garşy hüjüm edilse, beýleki umumy goranyş şertnamasyna laýyklykda beýleki ýurtlar hem goranyş işine gatnaşar" -diýdi.

Damask bilen täze döwür: "Damaska gysga wagtda syýahat ederin"

Siriýadaky täze dolandyryş we sebitdäki durnuklylyk barada durup geçen Prezident Erdogan, Siriýanyň prezidenti Ahmed Şaranyň ýolbaşçylygyndaky täze hökümetiň we döwlet mehanizmleriniň ýokary utgaşdyrylan we sagdyn gatnaşyklary saklaýandygyny aýtdy. Türkiýäniň goňşusynyň durnuklylygy üçin her dürli goldaw bermegini dowam etdirjekdigini mälim eden Erdogan, ýakyn wagtda Damaska taryhy sapar gurmagy meýilleşdirýändigi barada hoş habar berdi.

Siriýanyň halkynyň ýeke galmajakdygyna ünsi çeken Erdogan "Siriýa biziň doganymyz. Damaska syýahat etmek arkaly bu jebisligi has-da güýçlendireris" -diýdi. Liwanyň wakalary barada durup geçip, Liwanyň prezidenti Josephozef Awn bilen duşuşygyny ýada saldy we ABŞ-nyň Liwana garşy alyp barýan agressiw garaýşyny duruzmak synanyşygynyň dowam edýändigini aýtdy.

Global dartgynlyk, Gaza we ABŞ bilen F-35 prosesi

Prezident Erdogan Ysraýylyň Gazadaky we Liwandaky agressiw syýasatlaryny berk tankytlady we Ysraýylyň sebitdäki söweşiň esasy aktýorydygyny aýtdy. Erdogan Hamasyň parahatçylyk we ýaraşyk ylalaşygy döwründe örän konstruktiw garaýyş görkezendigine garamazdan Ysraýylyň hüjümlerini dowam etdirendigini we ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump bilen duşuşyklarynda Trumpyň hem bu ýagdaýdan biynjalyk bolandygyny aýtdy. Erdogan, Türkiýe üçin howp abanýan ýagdaýynda uruşdan gaça durmajakdygyny, ýöne ileri tutulýan ugurlaryň hemişe dünýä parahatçylygydygyny aýtdy.

ABŞ bilen gatnaşyklar barada durup geçen Erdogan, Trump administrasiýasynyň Türkiýanyň F-35 maksatnamasyna we harby satyn alyş amallaryna gatnaşmagy baradaky wadalaryny ýerine ýetirmegine garaşýandyklaryny aýtdy. Ankara bilen Waşingtonyň arasyndaky gepleşikler wagtynda Ysraýylyň hiç hili stoluň başynda däldigini, söhbetdeşiň ABŞ bolandygyny aýtdy. Mundan başga-da, telefon diplomatiýasy arkaly Russiýa bilen gatnaşyklaryň örän netijeli dowam edýändigini we Sudan we Liwiýa bilen strategiki hyzmatdaşlygyň aýgytly dowam edýändigini aýtdy. Esasanam Liwiýanyň nebit gorlaryny Türk Nebiti bilen hyzmatdaşlykda ulanmak üçin anyk ädimleriň ädilendigini habar berdi.

erdewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklar barada durup geçen Erdogan, Türkiýeniň 53 ýyl bäri gapyda garaşyp durandygyny, emma EUB-iň ileri tutulýan maksat däldigini aýtdy we: "itogsa, gowy bolmaz, ýitiren bolsa gowy bolmaz. Ositirilen adam Türkiýe däl, Europeanewropa Bileleşigi." tutuş arap dünýäsine raýdaşlyk.

Habarlar: Ömer Faruk Karataş