Sabyrlylyk Marsda ýaşaýşyň organiki uglerodyny tapdy

NASA-nyň erjellik rover Marsdaky gadymy derýa düýbi bolan Neretva Vallis boýunda "Parlak perişde" gaýasynyň emele gelmeginde ajaýyp açyş etdi. Gözlegçiler SHERLOC guralyny ulanyp, bu sebitde "makromolekulýar uglerody" (MMC) tapdylar. Bu tapyndy, şunuň ýaly çylşyrymly organiki uglerodyň ilkinji gezek Marsyň üstünde burawlanmadyk tebigy gaýanyň üstünde ýüze çykarylandygyny görkezýär. Bu gaýalar, krateriň delta sebitini iýmitlendirýän derýa kanalynyň iki dürli nokadynda tapyldy. Bularyň biri mikrob işjeňligi bilen baglanyşykly bolup bilýän we öň ylmy jemgyýetde jedeller döreden gaplaň ýaly tegmilleri öz içine alýan "Çeýawa şarlawugy" palçyk daşydyr. Discoveredüze çykarylan birleşmeler, karbonat, sulfat we fosfat ýaly durmuşyň esasy gurluş böleklerini goldaýar. Ukert, bu organiki maddalaryň ýaňy-ýakynda ýer ýüzüne täsir edendigini ýa-da fotoprotektiki aýratynlyklary bolan minerallar tarapyndan radiasiýadan goralýandygyny aýdýar. Bu, ýaşaýyş üçin zerur şertleriň Marsda giňden bar bolmagynyň mümkindigini görkezýär.

Biologiki gelip çykyşy barada çekişme

Gözleg topary, nusgalaryň spektral häsiýetlerini Eartherdäki meteorit we ýerüsti nusgalar bilen deňeşdirdi. ABŞ-daky Planeta ylym institutyndan geolog Dr. Eşli Merfi makromolekulýar uglerodyň "amorf uglerod" gurluşynyň bardygyny tassyklady. Şeýle-de bolsa, uglerodyň bu görnüşiniň meteoritler we gidrotermiki gaýalar ýaly abiotik proseslerden, şeýle hem mikroblar we kömür ýaly biologiki çeşmelerden döräp biljekdigi aýdylýar. Şonuň üçin häzirki maglumatlar bilen anyk çeşme tapawudyny kesgitläp bolmaz.

Geljekki meýilnamalar we nusga seljermesi

Sabyrlylyk roverindäki enjamlar organiki birleşmeleriň biologiki prosesden ýa-da wulkan, elektrohimiýa we gidrotermiki reaksiýalar ýaly abiotik täsirlerden gelip çykýandygyny ýa-da ýokdugyny kesgitlemek üçin duýgurlyga eýe däldir. Şonuň üçin organiki birleşmeleriň gelip çykyşyny takyk kesgitlemek üçin bu nusgalary Earthere getirmeli we ösen laboratoriýa şertlerinde seljermeli. Bu maksat bilen, erjellik Earthere eltilmegi meýilleşdirilýän geljekki missiýalar üçin keşde barlanan sebitden alnan "Safir kanýony" atly jemi 30 nusgany saklamagy dowam etdirýär.

Netijede, bu açyş Marsda ýaşaýyş yzlaryna umyt döredýän bolsa, anyk subutnamalar alynýança ylmy dünýäde çekişmeler dowam eder.