Serbiýada geçiriljek irki umumy saýlawlar: 6.4 million saýlawçy Täze Mejlisi kesgitlemek üçin saýlawlara gidýär

250 orunlyk Milli mejlisiň agzalaryny kesgitlemek üçin Serbiýada geçirilen irki umumy saýlawlara ses bermek şu gün ýerli wagt bilen sagat 07: 00-da başlandy. Serbiýanyň Döwlet Saýlaw Komissiýasynyň (RIK) maglumatlaryna görä, hasaba alnan 6 million 450 müň 523 saýlawçy ýurtda we daşary ýurtda döredilen 8 müň 392 saýlaw gutusynda ses bermäge haklydyr. Saýlawlarda parlamentde köplügiň bolmagyny üpjün etmek üçin 126 mejlis orny bolmaly.

Saýlaw ulgamynyň we dalaşgärleriň sanawynyň işi näme?

Serbiýada saýlawlar, bir saýlaw okrugynda ýapyk sanaw usuly bilen proporsional wekilçilik ulgamyna laýyklykda geçirilýär. 3 göterim saýlaw çäkleri ulanylýan ulgamda milli azlyklaryň sanawy bu çäkden boşadylýar. Saýlaw býulletenindäki 18 sanawdan 9-sy milli azlyklaryň statusy bilen bäsleşýän bolsa, Serbiýanyň Ösüş Partiýasy (SNS) tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän "Aleksandar Wucic-United Serbiýa" sanawy we Serbiýanyň Sosialistik Partiýasy (SPS) tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän "Iwika Dacic-Durnuklylyk faktory" sanawy esasy guramalaryň hataryna girýär. Mundan başga-da, talyplar tarapyndan goldanýan we Ilija Srdanowiçiň başynda durýan "Talyplar sanawy - Talyplar ýeňýär" saýlawlarda ünsi özüne çekýän başga bir gurluş.

Saýlaw prosesi haýsy şertlerde bolup geçýär?

Halk 2024-nji ýylyň 1-nji noýabrynda Nowi Sadyň demir ýol menzilinde beton eýwanyň çökmegi netijesinde 16 adam ölmeginden soň başlanan talyp protestleriniň kölegesinde saýlawlara gidýär we takmynan 2 ýyl dowam edýär. Jogapkärleriň jogapkärçilige çekilmegini talap edýän we aç-açanlygy talap edýän protestler tutuş ýurt boýunça ýaýradylandan soň geçirilen bu saýlaw sentýabr aýynda prezidentlik wezipesinden çekilen Aleksandar Wuçiç parlamenti ýatyrmak kararyna gol çekende, işe girizildi. Daşary ýurtda ses bermek üçin 102 müň 147 saýlawçy hasaba alnan bolsa, Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Demokratik Guramalar we Adam Hukuklary Ofisiniň (ODIHR) synçylary bu prosesi ýakyndan yzarlaýarlar.

Serbiýada 6,4 milliondan gowrak saýlawçy täze 250 agzaly parlamenti kesgitlemek üçin şu gün ýerli wagt bilen 20: 00-a çenli ses berip biler. 18 dürli sanawyň gatnaşan saýlawlarynda dolandyryjy Serbiýanyň Ösüş partiýasy bilen talyp hereketleri tarapyndan goldanýan sanawlaryň arasyndaky bäsdeşlik birinji orunda durýar. Daşary ýurtdaky saýlaw gutularynda bir wagtyň özünde dowam edýän bu proses Merkezi Europeanewropa wagty bilen 07.00-dan 20.00 aralygynda amala aşyrylýar.

Serbiýada saýlaw netijeleri gutarandan soň täze hökümet gurmak prosesi başlar. Saýlawçylar, ses beriş proseduralary we garşylyklar bilen baglanyşykly ähli maglumatlar üçin Serbiýanyň Döwlet Saýlaw Komissiýasynyň (RIK) resmi bildirişlerine eýerip bilerler. Saýlawyň netijeleri yglan edilenden soň, mejlisdäki orunlaryň paýlanyşyna baglylykda koalisiýa gepleşikleri ýa-da hökümet gurmak baradaky tagallalar gün tertibinde bolar.

Netije

Saýlawlar, soňky sosial tolgunyşyklary we Serbiýada geçirilen saýlaw gutusynda görkezilmegi üçin möhüm çäk bolup durýar. Esasanam Nowi Saddaky betbagtçylykdan soň aç-açanlyga bildirilýän talaplar saýlawçylaryň özüni alyp barşyna gönüden-göni täsir edýän faktor hökmünde tapawutlanýar.

Jemgyýetçilik pikir soralyşyklarynyň dolandyryjy blog bilen talyplar sanawynyň arasyndaky ýakyn bäsleşigi görkezýändigi, saýlawçylaryň häzirki dolandyryş çemeleşmesi bilen üýtgeşmä garaşmagyň arasynda saýlajakdygyny görkezýär. Wuçiçiň saýlaw netijelerini kabul etjekdigi baradaky beýany, demokratik prosesleriň işine ygrarlylyk hasaplanýar.

Mümkin täsirler

Saýlawyň netijeleri Serbiýanyň ýakyn döwürde durmuşa geçirilmeli içerki syýasy deňagramlylygyny we jemgyýetçilik syýasatlaryny kesgitläp biler. Täze mejlis tarapyndan, esasanam protestleriň merkezinde durýan aç-açanlyk we kazyýet işlerine degişli kararlar sosial parahatçylygy ýola goýmakda aýgytly bolup biler.

Daşary ýurtdaky saýlawçylaryň gatnaşmagy we halkara synçylaryň hasabatlary ýurduň demokratik ülňülerine halkara garaýyşlaryna täsir edip biler. Saýlawyň netijesi, syýasy karar bermek prosesinde eglişik gözlemegi talap edip, koalisiýa hökümetini döretmek mümkinçiligini açyp biler.