Dünýä

Şimpanze we Bonobosyň nahardan öň gujaklaşmagynyň syry çözülmänkä: Ylym dünýäsini geň galdyran açyş

Şimpanze we bonobosyň nahardan öň gujaklaşmagy we öpüşmegi öwrenen alymlar, toparlaryň arasyndaky gapma-garşylygyň öňüni alýan möhüm strategiýany tapdylar.

Fatih Mehmet HAN 22 Temmuz 2026, 13:04

3 0

Paýlaş:

Şimpanze we Bonobosyň nahardan öň gujaklaşmagynyň syry çözülmänkä: Ylym dünýäsini geň galdyran açyş

Bir seretseňiz diňe mähirli hereketler ýaly bolup görünýän fiziki aragatnaşyklar hakykatdanam has çuňňur we strategiki maksat bilen hyzmat edýär. Alymlar primatlar boýunça geçirilen iň soňky gözleg, şimpanze we bonobosyň iýmit paýlaşmazdan ozal görkezýän gujaklamak, öpmek we degmek ýaly özüni alyp barşynyň möhüm syryny açdy. Birnäçe ýyl bäri adaty mähir duýgusy hasaplanylýan bu pursatlaryň, toparyň içindäki dartgynlygy azaltmak üçin işlenip düzülen ewolýusiýa mehanizmleri bolandygy ýüze çykdy.

Ysraýyl ministriniň skandal sözleri!
<h2> Dört ýurtdan alymlar bilelikdäki okuw gol çekdiler </h2>
<p> Angliýanyň Durham uniwersitetiniň, Germaniýanyň Konstanz uniwersitetiniň, Gollandiýanyň Utreht uniwersitetiniň we ABŞ-nyň Nýu-Yorkork uniwersitetiniň gözlegçileri ýokary konflikt töwekgelçiligi bolan ýagdaýlardan ozal primatlaryň sosial reflekslerini gözden geçirdiler. Şimpanze we bonobosyň iýmit bäsleşigi ýaly ýokary stresli pursatlardan öň biri-birine degmek, gujaklamak we öpmek arkaly toparlaýyn dartgynlygy täzeden dikeldýändigi anyklandy. Bu dostlukly aragatnaşyklaryň toparyň agzalarynyň arasynda çydamlylygy gönüden-göni ýokarlandyrýandygy kesgitlenildi. </p>
<h2> Kongoda we Zambiýada nohut bilen synag edildi </h2>
<p> Gözleglerini çuňlaşdyrmak maksady bilen alymlar Kongo Demokratik Respublikasynda we Zambiýada ýarym tebigy ýaşaýyş ýerlerinde ýaşaýan şimpanze we bonobos bilen ýörite synag geçirdiler. Tebigy iýmitleniş şertleriniň takyk görelde alnan bu işinde primatlara çäkli mukdarda nohut hödürlendi. Gözlegçiler maýmynlaryň iýmit berilmezinden ozal sekuntda biri-biri bilen fiziki gatnaşygyny ýazga aldylar we çäkli çeşmeleri nädip paýlaşýandyklaryny analiz etdiler. </p>
<h2> gapma-garşylygyň öňüni alýan

Geçirilen gözegçiliklerden gaty täsirli netijeler alyndy. Käbir şimpanzeleriň we bonoblaryň nahara ýetmänkä biri-birini gujaklap "howpsuzlyk zynjyryny" emele getirendigi syn edildi. Bu dostlukly we köşeşdiriji fiziki gatnaşyklary döreden şahsyýetleriň çäkli iýmitlere has aňsat girip, beýleki toparyň agzalary bilen söweşmezden rahat ýaşap bilendikleri anyklandy.

Gözlegler, dostlukly fiziki aragatnaşyk bäsdeşligi azaldýan we gysga möhletde çydamlylygy ýokarlandyrýan möhüm gylyk-häsiýet mehanizmidigini subut etdi. Bu däp-dessurlaryň tebigatda bäsdeşlik we hyzmatdaşlygyň arasyndaky näzik deňagramlylygy saklamakda möhüm rol oýnaýandygy nygtaldy. Bu gyzykly ylmy gözlegiň ähli jikme-jiklikleri abraýly ylmy neşirde "Korol jemgyýetiniň işleri: B: biologiýa ylymlary" -da okyjylara hödürlendi.