Çybynlaryň adam saýlamagynyň syry: Ys we uglerod dioksidi

Tomusyň düýşi ýaly çybynlar, her ýyl dünýäde takmynan 760 müň adamyň ölümine sebäp bolýar. Aýratynam demirgazyk ýarym şarda ýylylygyň başlanmagy bilen ýene-de öňe çykan bu howply zyýan berijiler adamlara dürli täsir edip biler. Hünärmenler diňe aýal çybynlaryň adamlary dişleýändigini we maksat saýlamakda ys we kömürturşy gazy ýaly faktorlaryň täsir edýändigini aýdýarlar. Çybynlaryň ysymyzy 10 metr aralykdan duýýandyklaryny we bedeniň temperaturasy we çyglylygy ýaly faktorlar sebäpli käbir adamlary has özüne çekiji hasaplaýandyklaryny aýdýarlar.

Çybynlaryň nyşany saýlamagynyň faktorlary

Frederik Simard Fransuz Ösüş Barlag Institutyndan Frederik Simard aýal çybynlaryň ys, uglerod dioksidi ýaly duýgur signallary saýlaýandyklaryny aýdýarlar. Şwesiýaly alym Rikard Ignell hem demimizden çykýan kömürturşy gazynyň onlarça metr aralykda hem çybynlary özüne çekip biljekdigini we bu dişlenmegiň ähtimallygyny ýokarlandyrýandygyny aýtdy. Gözlegleriň görkezişi ýaly, çybynlar esasanam derisi artykmaç ýag öndürýän aýallary has gowy görýärler.

Çybynlardan goramagyň usullary

Hünärmenler tomus aýlarynda çybynlar güýçli bolanda çybyn torlaryny we çybynlardan goraýan spreýleri ulanmagy maslahat berýärler. Mundan başga-da, ýeňil iýmitleri içmek we alkogol içgilerini içmek öňüni alyş usullaryndan biridir. Pestisid tagallalary ölüm howply keselleri ýaýradyp bilýän bu mör-möjeklere garşy göreşde dowam edýärkä, ylmy dünýä genetiki gözlegleri hem dowam etdirýär. Gözlegleriň görkezişi ýaly, piwo ýaly içgiler bedeniň gyzgynlygyny ýokarlandyrýar, çykarylýan kömürturşy gazyny köpeldýär we deriniň ysyny üýtgedýär, şeýlelik bilen çybynlaryň ünsüni özüne çekýär. Aýratynam, Anofel çybynlaryň piwo iýýän adamlara çekilýändigi mälimdir. 3500 çybyn görnüşiniň diňe 100-si adamlary dişleýär we aýal çybynlar ýumurtgalaryny ösdürmek üçin zerur belogy alýarlar. Global ýylylyk, çikungunýa wirusynyň göterijisi bolan gaplaň çybygynyň täze sebitlere ýaýramagyna sebäp bolýar.

Netijede, çybynlar nyşanlary kesgitlemekde ys we kömürturşy gazy ýaly faktorlara bil baglaýana meňzeýär, şonuň üçin käbir adamlaryň dişlenmek howpy has ýokary. Genetiki gözlegler we täsirli gorag usullary, global ýylylygyň täsiri sebäpli täze sebitlere ýaýramagy ähtimal bu zyýankeşlere garşy göreşde möhüm ähmiýete eýe.