Söwda diplomatiýasy Türkiýeden göçýär: 6 aýda 57 ýurt bilen möhüm aragatnaşyk!

Türkiye dünýä söwda arenasyndaky ornuny berkitmek we eksportçylary üçin täze gapylar açmak üçin ýylyň birinji ýarymynda köp ölçegli täjirçilik diplomatiýasyna hüjüm etdi. Söwda ministrliginiň maglumatlaryna görä, ýanwar-iýun aýlarynda dünýäniň 57 döwleti bilen 152 sany ýokary derejeli aragatnaşyk geçirildi. Bu dartgynly işde erkin söwda şertnamalary (FTA), artykmaç söwda şertnamalary (TTA), bilelikdäki ykdysady we söwda komiteti (JETCO) we bilelikdäki ykdysady komissiýa (KEK) ýaly möhüm mehanizmler has netijeli ulanyldy.

Türkiye dünýä ykdysadyýetiniň üýtgemegine garşy işjeň pozisiýa eýeleýär; Ol öz gatnaşygyny OECD-iň ministrler ýygnagy we Türkiýe döwletleriniň söwda we ykdysadyýet ministrleri ýygnagy ýaly abraýly platformalarda duýdy. Köp ýurtlar, esasanam Saud Arabystany, Türkmenistan, Gazagystan, Özbegistan, Azerbaýjan, Serbiýa, Kosowa, Demirgazyk Makedoniýa, Birleşen Arap Emirlikleri, Yrak, Eýran, Katar, Kuweýt, Oman we Siriýa bilen möhüm ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirildi. Prezidentiň Gazagystana we Saud Arabystanyna eden saparyndan başga-da, Aýlagdan Balkana çenli giň geografiýada ikitaraplaýyn söwdany ösdürmek üçin möhüm ädimler ädildi.

Erkin söwda şertnamalarynda täze döwür we täzelenmeler

firstylyň ilkinji alty aýynda FTA we TTA gepleşikleri Türkiýanyň daşary söwda strategiýasynyň merkezini emele getirdi. Angliýa bilen bar bolan söwda mukdaryny hasam çuňlaşdyrmak üçin başlanan FTA täzeleniş gepleşikleriniň 5-nji tapgyry Ankarada geçirildi. Bu ýygnaklarda taraplar şertnamanyň gerimini giňeltmek we amallary çaltlaşdyrmak üçin berk tutanýerlilik görkezdiler.

Beýleki tarapdan, Kanada we Kosta Rika bilen Amerikan yklymynda täze bazarlary açmak strategiýasynyň çäginde geçirilen gözleg gepleşikleri oňyn netije berdi we resmi erkin söwda gepleşiklerine başlamak barada ylalaşyk gazanyldy. Sebitleýin integrasiýany pugtalandyrmak maksady bilen, dogan ýurtlar Azerbaýjan we Özbegistan bilen güýje girýän TTA-nyň serhetlerini giňeltmek boýunça tehniki gözlegler üstünlikli geçirildi.

JETCO we KEK mehanizmleri bilen strategiki hyzmatdaşlyk güýçlenýär

Ykdysady we täjirçilik gatnaşyklarynyň institusional esasyny güýçlendiren JETCO we KEK mehanizmleri bu döwürde anyk girdejä öwrüldi. Angliýa bilen geçirilen JETCO 8-nji möhletli ýygnagynyň çäginde gol çekilen "Ygtyýarly ykdysady operatorlary özara ykrar etmek düzgüni" iki ýurduň arasyndaky gümrük amallaryny ep-esli çaltlaşdyrjak ädim boldy. Europeanewropa bazaryndaky maddy-tehniki päsgelçilikleri ýeňip geçmek üçin Wengriýa bilen geçirilen gepleşiklerde resminamalaryň kwotalaryny köpeltmek, wiza we iş rugsatlaryny ýeňilleşdirmek ýaly möhüm kararlar kabul edildi.

Norwegiýa bilen ilkinji gezek durmuşa geçirilen JETCO mehanizmi, ýaşyl özgerişlere we sanly ykdysadyýete gönükdirilen häzirki zaman hyzmatdaşlygyň çarçuwasyny çekdi. Iki esasy ykdysadyýetiň geljekdäki ýol kartasy Germaniýa bilen gatnaşyklar wagtynda aýdyňlaşdyryldy; Gümrük, energetika, bank we potratçylyk pudaklaryny öz içine alýan Siriýa bilen giň esasly strategiki teswirnama gol çekildi.

Alternatiw söwda ýollary we maýa goýum forumlary birinji hatarda

Iş dünýäsini birleşdirýän ägirt guramalar, Türkiýanyň global üpjünçilik zynjyrlarynda howpsuz gaçybatalga roluny güýçlendirmek maksady bilen guraldy. Türkiýe-Saud Arabystany Maýa goýum Forumy, Türkiýe-Siriýa Biznes we Maýa goýum Forumy we Belgiýanyň Ykdysady Missiýasy çäginde alnyp barylýan işler bu ýurda göni daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmekde esasy rol oýnady.

Geosyýasy ösüşler, esasanam Hormuz bogazynda global deňiz söwdasyna abanýan töwekgelçilikleri göz öňünde tutup, sebitdäki ýurtlar bilen alternatiw logistika liniýalaryny döretmek we üpjünçilik zynjyrlaryny üznüksiz goldamak boýunça intensiw strategiki meýilnamalaşdyryş geçirildi. Balkan geografiýasynda Serbiýa, Kosowa we Demirgazyk Makedoniýa bilen gatnaşyklar sebitleýin ykdysady integrasiýany çuňlaşdyrmagy we türk potratçy kompaniýalarynyň sebitdäki esasy infrastruktura taslamalarynda has işjeň rol oýnamagyny maksat edinýärdi. Söwda ministrligi ýylyň ikinji ýarymynda eksportçylaryň global bäsdeşlik ukybyny ýokarlandyrmak üçin çäreleri görjekdigini habar berdi.