Söwda ministri Bolat: Türkiýeniň haryt eksporty 283,7 milliard dollara ýetdi

Söwda ministri Ömer Bolat, Stambulyň Kongres merkezinde geçirilen 42-nji COMCEC ministrleriniň ýygnak alyş-çalyş sessiýasyna gatnaşdy. Wise-prezident Cevdet Ýylmazyň ýolbaşçylygyndaky ýygnakda Türkiýäniň daşary söwda maglumatlary we Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (OIC) agza ýurtlar bilen söwda gatnaşyklary ara alnyp maslahatlaşyldy.

Eksporty maliýeleşdirmek strategiki guralmy?

Söwda ministri Ömer Bolat, Bütindünýä Söwda Guramasynyň 2026-njy ýylyň oktýabr aýyndaky çaklamalaryna görä, dünýä söwda mukdarynyň şu ýyl 3,9 göterim we 2027-nji ýylda 4,1 göterim ýokarlanmagyna garaşylýandygyny mälim etdi. Eksport maliýeleşdirmesiniň bu global gurşawda strategiki gurala öwrülendigini belläp, ministr Bolat Türkiýäniň haryt eksportynyň sentýabr aýyna çenli takmynan 5 göterim ýokarlandygyny we 283,7 milliard dollara ýetendigini aýtdy. Ministr Bolat: "Türkiýe hökmünde söwda maliýeleşdirilmegini eksport syýasatlarymyzyň aýrylmaz bölegi hasaplaýarys"

Türk Eximbankyň 2025-nji ýyldaky işleri barada maglumat beren ministr Bolat, karz, eksport ätiýaçlandyryşy we kepillik işleriniň umumy mukdarynyň 54,3 milliard dollara ýetendigini aýtdy. Hyzmat edilýän 18 müň 429 eksport kompaniýasynyň 83,4 göteriminiň KOK-lardygyny we bu kärhanalara 6,7 milliard dollar karz goldawynyň berlendigini aýtdy. Mundan başga-da, “Turk Eximbank and Export Development Inc.” (İGE A.Ş.) bilen hyzmatdaşlykda 2025-nji ýylyň ahyryna çenli 5 müň 324 kompaniýa üçin 96 milliard türk lira kepillendirilen karz berlendigi paýlaşyldy.

Yslam ýurtlary bilen söwda mukdary näçe?

Yslam ýurtlary bilen söwda integrasiýasynyň pugtalanandygyny görkezýän ministr Ömer Bolat, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza ýurtlar bilen söwda mukdarynyň 2025-nji ýylda 119,1 milliard dollara ýetjekdigini habar berdi. 2003-nji ýylda 11 göterim bolan YHG-a agza 57 ýurt bilen umumy eksportyň paýynyň şu gün 27 göterime çenli ýokarlanandygyny mälim etdi. 2022-nji ýylyň 1-nji iýulynda güýje giren OIC artykmaç söwda ulgamy (TPS-OIC).

Söwda ministri Ömer Bolat Stambulda geçirilen 42-nji COMCEC ministrler ýygnagynda Türkiýäniň häzirki eksport maglumatlary we söwda maksatlaryny Yslam ýurtlary bilen paýlaşdy. Ministr Bolat, maliýeleşdiriş gurallarynyň dogry ulanylmagynyň we KOK-a berilýän goldawyň eksportyň ýokarlanmagynda esasy kesgitleýjidigini aýtdy we Türk Eximbank-yň bu ugurdaky tejribesini agza ýurtlar bilen paýlaşmaga taýýardyklaryny aýtdy.

COMCEC (Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Ykdysady we Söwda Hyzmatdaşlygynyň Hemişelik Komiteti) agza ýurtlaryň arasynda ykdysady we söwda hyzmatdaşlygyny ösdürmegi maksat edinýän platforma hökmünde işleýär. Agza ýurtlar söwdany ýeňilleşdirmek, gümrük amallaryny gowulandyrmak we maliýe gurallaryny diwersifikasiýa etmek ýaly umumy syýasatlary işläp düzmek arkaly sebit integrasiýasyny ýokarlandyrmagy maksat edinýärler.

Netije

Türkiýanyň eksport strategiýasynda maliýe we KOK goldawy esasy rol oýnaýana meňzeýär. Esasanam Eximbank we İGE A.Ş. Bankyň üsti bilen kepillendirilen karz modelleriniň eksportçylaryň girew meselesini ýeňip geçmeginiň täsirli mehanizmine öwrülendigine düşünilýär.

Yslam ýurtlary bilen söwda mukdarynyň ýokarlanmagy Türkiýanyň daşary söwda bazaryny diwersifikasiýa etmek maksadyna laýyk gelýär. Artykmaç söwda ulgamy ýaly hukuk infrastrukturasynyň ulanylmagy agza ýurtlaryň arasyndaky söwda päsgelçiliklerini aýyrmakda aýgytly faktor bolup durýar.

Mümkin täsirler

Eksporty maliýeleşdirmekde bu goldawlaryň dowam etmegi, KOK-laryň halkara bazarlarynda bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyryp biler. Hususan-da, kepillendirilen karz mümkinçiliklerini giňeltmek has kiçi we orta kärhanalara eksport amallaryna gatnaşmaga mümkinçilik döredip biler.

Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza ýurtlar bilen söwdany 30 göterime çenli ýokarlandyrmak maksady Türkiýe sebitleýin üpjünçilik zynjyryndaky ornuny güýçlendirip biler. Bu, agza ýurtlaryň arasynda täjirçilik integrasiýasynyň çuňlaşmagyna we täze maýa goýum mümkinçilikleriniň döremegine goşant goşup biler.