Söwda ministrligi Betbagtçylyk wagtynda halkara kömeginiň gümrük amallary babatynda ýörelgeleri kesgitledi

Söwda ministrligi Türkiýede bolup biläýjek betbagtçylyklar we adatdan daşary ýagdaýlar sebäpli daşary ýurtlardan iberilen gumanitar kömek materiallarynyň gümrük amallaryny çalt we netijeli tamamlamaga taýýarlanan "Betbagtçylyk döwründe halkara kömegi üçin ulanylmaly proseduralar we ýörelgeler" resminamasyny neşir etdi. 2025/1 aýlawyň çäginde taýýarlanan bu düzgün, gümrük administrasiýalary tarapyndan AFAD we beýleki gyzyklanýan taraplar bilen betbagtçylyklarda amala aşyryljak utgaşdyryş işlerini we mätäçlere kömek materiallaryny gowşurmagyň amaly düzgünlerini kesgitleýär.

Betbagtçylykdan halas etmek üçin gümrük deklarasiýasyny nädip etmeli?

Jemgyýetçilik guramalary, jemgyýetçilik bähbidi üçin işleýän birleşikler we betbagtçylyklar ýüze çykan halatynda salgytdan boşadylan fondlar tarapyndan alynýan kömek üçin gümrük amallary gümrük gullugyna "Goşundy-7" sanawyny tabşyrmak bilen başlaýar. Geleşikler, 8000 re codeim kody we "GK12F" boşatma kody ulanyp, BİLGE ulgamy arkaly elektron görnüşinde amala aşyrylýar. Deklarasiýa prosesinde kömek materiallarynyň görnüşi, mukdary we agramy ýaly doly maglumatlary girizmek hökmany, azyk we lukmançylyk enjamlary ýaly ýörite barlagy talap edýän önümlere degişli edaralaryň tassyklamagyna garaşylýar.

Kömek komissiýalary haýsy wezipeleri ýerine ýetirýärler?

Gümrük dolandyryş edaralarynda döredilmegi meýilleşdirilýän "Kömek topary", betbagtçylyk döwründe 24 sagatlap işlemek arkaly kömegiň girişini utgaşdyrýar. Söwda ministrliginiň, AFAD, Saglygy goraýyş ministrliginiň, Oba hojalygy we tokaý ministrliginiň we Maşgala we durmuş hyzmatlary ministrliginiň wekillerinden ybarat bu komissiýalar; Iýmit, lukmançylyk enjamlary, kosmetika we dermanlar ýaly önümleri barlaýar we gowşuryş hasabatlaryna gol çekýär. Gümrük derwezelerinde hiç hili komissiýa döredilmedik bu gümrük müdiriniň orunbasary tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän azyndan üç adamdan ybarat komitet tarapyndan ýerine ýetirilýär.

Söwda ministrligi tarapyndan neşir edilen bu proseduralar we ýörelgeler, 2023-nji ýylyň 6-njy fewralynda Kahramanmaraş merkezinde bolup geçen ýer titremelerinden soň, betbagtçylyklar ýüze çykan halatynda gümrük amallaryny çaltlaşdyrmak we howpsuzlyga zyýan bermezden mätäçlere kömek bermek maksady bilen döredildi. Düzgünnama, kömek materiallarynyň gümrük üsti bilen geçişinden başlap, degişli edaralara eltilmegine çenli ähli hukuk amallaryny we gyzyklanýan taraplaryň jogapkärçiligini öz içine alýar.

Göz öňünde tutulýan tegelek we prosessual ýörelgeler, Türkiýanyň betbagtçylyklary dolandyrmak meýilnamasynyň çäginde gümrük administrasiýalarynyň borçlaryny tertipleşdirmegi maksat edinýär. Kömek ibermek isleýän halkara guramalary ýa-da kömek toparlary, gümrük administrasiýalary bilen utgaşdyrylmagyny üpjün etmek üçin öňünden habar bermek arkaly bellenen gümrük derwezelerindäki komissiýalar arkaly amallaryny çalt tamamlap bilerler.

Netije

Bu düzgün, betbagtçylyk wagtynda býurokratik päsgelçilikleri azaltmak arkaly meýdana ynsanperwer kömegini mümkin boldugyça tiz ýetirmegi maksat edinýän institusional infrastrukturany döredýär. Hususan-da, azyk, derman we lukmançylyk enjamlary ýaly möhüm materiallaryň gözleg işlerini ýerinde we hünärmen komissiýalarynyň üsti bilen çalt tamamlamak, kömek akymynyň dowamlylygyny üpjün edýär.

Mümkin täsirler

Kesgitlenen proseduralar we ýörelgeler gümrük derwezelerinde ýygnanmagy azaldyp, betbagtçylyklar ýüze çykan halatynda kömek materiallarynyň maddy-tehniki üpjünçiligini çaltlaşdyrar diýlip garaşylýar. Mundan başga-da, kömek guramalary we halkara toparlary tarapyndan gümrük amallary barada öňden bilýänler operasiýa ýalňyşlyklarynyň öňüni alyp biler we kömegiň netijeliligini ýokarlandyryp biler.