Stambulda garşylyk we demokratiýanyň nyşany: 15-nji iýulda ýatlanylýan ýerler

Türkiýanyň 2016-njy ýylyň 15-nji iýuly gijesinde dönüklik eden döwlet agdarylyşygy synanyşygyna Stambulyň hemme ýerinde özboluşly garşylyk görkezildi. Esasanam şol döwürde Bosfor köprüsi diýlip atlandyrylýan 15-nji iýul Şehitler köprüsi; Halk agdarlyşygy meýilleşdirýänleriň Saraçane, Çengelköý, Atatürk howa menzili, Stambul polisiýa müdirligi Watan şäherçesi, Ajybadem Türk Telekom sebit müdirligi we Orhanly tölegli kabinalar ýaly köp möhüm nokatlardan geçmegine rugsat bermedi. 25urduň 253 oglunyň şehit bolan we 2700-den gowrak raýatyň Türkiýede weteran bolan şol taryhy gijäniň yzlary ýadygärlikler, muzeýler we simwoliki ýerler bilen diri galýar.

oryat 15-nji iýul muzeýi: 2 milliona golaý myhman bilen taryhda ýagtylyk berýär

Döwlet agdarlyşygy synanyşygynyň merkezlerinden biri bolan 15-nji iýuldaky Şehitler köprüsiniň girelgesinde ýerleşýän 15-nji iýul muzeýi ýadygärligi şu güne çenli takmynan 2 million adamy myhman alyp, özüne çekiji merkeze öwrüldi. Türkiýedäki döwlet agdarylyşygy we dünýäniň taryhy we kolonial geçmişi hem gözden geçirilýän muzeýde agdarlyşyk meýilleşdirijileri tarapyndan tank bilen ezilen awtoulag sergilenýär. Hakyky tank sesleri we möhüm pursatlaryň şekilleri, myhmanlara şol gijäniň atmosferasyny duýmak üçin döredilen 3D we sanly proýeksiýa otaglarynda ýaňlanýar.

Giriş diwaryna baş harplar bilen ýazylan we ýatdan çykmajak muzeýde we potolokda ýüzýän 253 şehidi alamatlandyrýan ak kepderi modellerinde aýratyn aýratyn zatlar bar. Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň halky meýdançalara çagyrýan taryhy ýaýlymynda journalisturnalist Hande Firata degişli jübi telefony muzeýiň iň täsirli eserlerinden biridir. Mundan başga-da, döwlet agdarylyşygy generalyny maňlaýyndan atandan soň şehit bolan Gahryman Petty Ofiseriniň uly serantant Ömer Halisdemiriň bereti we gylyjy, şol gije şehitleriň we weteranlaryň geýen aýakgaplary muzeýiň ýörite ýerinde görkezilýär.

Şehitler zaly we Saraçhanda taharet berýän gahrymanlaryň ýadygärligi

Köpriniň Anadoly tarapyndaky Şehitler seýilgähinde ýerleşýän 15-nji iýul Şehitler edarasy milli jebisligi we raýdaşlygy alamatlandyrýan bäşburç arhitekturasy we polat gümmezi bilen ünsi özüne çekýär. Her bir şehit üçin serwi agajy we gül ekilen bu sebitde 253 şehitiň ady ýazylan ýazgylar bar. Allanyň atlaryndan "Hu we Aş-Şahid" sözleri gümmeziň ortasynda aýlanýarka, merkezdäki howuz "Bakara" süresiniň 156-njy aýatynda "Allaha degişlidiris we ahyrsoňy Oňa gaýdyp geleris" manysyny görkezýär. Ofis, günde 24 sagat sela okalýan hyzmatlary hödürleýär.

Saraçhane 15-nji iýul bezeg howzunda taharet eden we döwlet agdarylyşygy gijesinde Stambul şäher häkimliginiň öňünde agdarlyşyk meýilleşdirijileriniň oklary nyşana alynmazdan ozal şehitlige taýynlanan gahrymanlar üçin guruldy. Golliwudyň studiýalarynda ulanylýan ýörite silikon we süýümli materiallar bilen ýasalan heýkellerde hakyky adam saçlaryny ulanmak arkaly adatdan daşary realizm gazanyldy. Howpsuzlyk kameralaryndan alnan hakyky şekilleri jikme-jik gözden geçirmek arkaly döredilen heýkeller, daşarky howa şertlerinden goramak üçin aç-açan aýnada görkezilýär.

Çengelköýde, Baçyklarda we Beşiktaşda ýokarlanýan demokratiýa alamatlary

Çengelköýde görkezilen epiki garşylygy ýatdan çykarmazlyk üçin gurlan 15-nji iýuldaky Şehitler çüwdürimi, adaty usullar bilen gaýtadan işlenen tebigy mermeriň bir böleginden agramy 35 tonna bolan "gan dammagy we ýyrtylmagy" görnüşinde döredildi. Çeşme Onda gan dökülmegi, asmandan gelýän rehimdarlygy we şehitlere urlan oklary alamatlandyrýan bitewi ýadygärlik görnüşi bar. 15-nji iýulda Bağkylar şäherinde şehitler ýadygärligi dürli garaýyşly adamlaryň bir ýere jemlenmegini alamatlandyrýan biri-birine bagly binagärlik çyzyklary bilen tapawutlanýar. Ok, tank we bomba şekilleri bolan bu ýadygärlikde "Bir millet, bir baýdak, bir watan, bir döwlet" ýörelgesi nygtalýar.

15-nji iýulda Beşiktaş Ortaköýiň gerşinde gurlan köpriniň üstünden seredilen Demokratiýa we Respublikan ýadygärligi ýarym aýy we ýyldyzy asmana göterýän 249 eliň şekili bilen ünsi özüne çekýär. Heýkeliň beýikligi, respublikanyň jarnamasyna salgylanyp, 1923 santimetre, Türk kartasynyň beýikligi bolsa Stambulyň basyp alynmagyny alamatlandyrýan 1453 santimetre düzüldi. Umentadygärligiň aşagyndaky mermer basgançakda, Çanakkale-den Garaşsyzlyk söweşine, Koreýadan Kipre we terrorçylyga garşy göreşden 15-nji iýula çenli ýurt üçin ölen şehitleriň atlary bilelikde saklanýar. Soltan Mehmet queňiji we Gazi Mustafa Kemal Atatürkiň relýefleri geçmişden geljege çenli gymmatlyklaryň aýrylmaz birligini aňladýar.