Stambuldaky sil howpuna garşy hünärmenleriň "Gubka şäheri" model teklibi

Stambulyň käbir sebitlerinde her inedördül metre takmynan 273 kilogram ýagyşyň düşmegi şäherleriň aşa ýagyşlara taýyn däldigini ýene bir gezek görkezdi. Howa alymlary we meteorologlar geljekde güýçli ýagyşyň dowam etjekdigini belleseler-de, çözgüt hökmünde "suwa duýgur" ýa-da "gubka şäheri" diýilýän ulgamyň durmuşa geçirilmelidigi aýdylýar. ITU binagärlik fakultetiniň dekany, professor doktor Haýriýa Eşbah Tunçaý şäherleşmekde beton gönükdirilen gurluşykdan ýüz öwürmelidigini we suwuň tebigatyna laýyk dizaýnyň hökmanydygyny aýtdy.

Näme üçin akym düşekleri ösüş üçin açylmaly däl?

Prof. Doktor Haýriýa Eşbah Tunçaý, ýagyşyň sil betbagtçylygyna öwrülmeginiň esasy sebäbiniň nädogry şäher gurluşydygyny aýtdy we "Suwuň nusgasyny berip bilmersiňiz, mugt bolmaly. Şeýle-de bolsa, suw bilen dizaýn etmeli" -diýdi. Tunçaý, akym düşekleriniň ösüş üçin açylmaly däldigini we anyk kanallaryň içinde çäklendirilmeli däldigini, beton bilen ýapylan akym düşekleriniň suw joşma howpuny ýokarlandyrýandygyny we bu tejribäniň hökman terk edilmelidigini aýtdy.

Sünger şäher modelini nädip ulanmaly?

Prof. şäherlerde beton kanal ulgamynyň çeýe däldigini, şonuň üçin ýagyş suwlaryny ýerasty ýa-da ýaşyl ýerlere ugrukdyrjak ulgamlaryň döredilmelidigini aýdýar. Doktor Tunçaý, Hytaýyň Wuhan şäherindäki tejribäni mysal hökmünde getirdi. Tunçaý, gubka şäher modeliniň bäş esasy ädimde durmuşa geçirilip bilinjekdigini aýtdy; Üçek baglarynyň, ýagyş baglarynyň, suw geçiriji seýilgähleriň, tokaýlaryň, biologiki kanallaryň we suw ýygnamak howuzlarynyň möhüm ähmiýete eýe bolandygyny aýtdy.

Stambulda güýçli ýagyşdan soň öňe çykan gubka şäher modeli, beton şäherlerde ýagyş suwunyň akymyny haýallatmagy we ýeriň aşagyndan syzmagyny üpjün etmegi maksat edinýär. Prof.

Şäher meýilnamalaşdyryş işlerinde ýerli dolandyryş edaralarynyň we degişli edaralaryň jogapkärçiligi bolan bu özgertme, sebitleşdiriş kanunçylygynda kabul edilmeli düzgünler we suw dolandyryşyna gönükdirilen ýaşyl meýdançalaryň dizaýny bilen mümkindir. Raýatlar ýaşaýan sebitlerinde gurluşyk we suw dolandyryş syýasatlary barada ýerli häkimlikleriň daşky gurşaw we şäherleşme bölümlerinden maglumat alyp bilerler we şäher ulgamlaryny özgertmek taslamalarynda şeýle ulgamlaryň ornaşdyrylmagyny haýyş edip bilerler.

Netije

Betbagtçylyklar adaty betona gönükdirilen infrastruktura ulgamlarynyň howanyň üýtgemegi sebäpli ýüze çykýan güýçli ýagyşlary ödemek üçin ýeterlik däldigini subut edýär. Şäherleriň çydamly bolmagy üçin indi saýlama däl-de, topraga we ösümliklere suw goýbermek, beton bilen türmä basmagyň ýerine "gubka" hökmünde işlemek zerur.

Tebigatyň çäklerini äsgermezlik edýän gurluşyk çemeleşmesi, her gezek ýagyş ýaganda suw joşma howpuna duçar bolýar. Gubka şäher modeli diňe bir suw joşmasynyň öňüni almak bilen çäklenmän, gurak döwürlerde suw saklamak we şäher ýylylyk adalaryny azaltmak ýaly ekologiki peýdalary hem üpjün edýär.

Mümkin täsirler

Sünger şäher modeline geçmek, esasanam infrastruktura kynçylyklaryny başdan geçirýän gür ilatly ýerlerde suw joşmalary sebäpli ölenleriň we emläkleriň ýitgisini ep-esli azaldyp biler. Bu ulgamyň ornaşdyrylmagy şäherdäki ýaşyl ýerleri köpeltmäge we şäherleri has amatly we ekologiki taýdan deňagramlaşdyrmaga kömek edip biler.

Şeýle-de bolsa, bar bolan anyk infrastrukturany öwürmek ep-esli maýa goýumlaryny we uzak möhletleýin meýilnamalaşdyryşy talap edip biler. Şeýle-de bolsa, bu özgerişligi amala aşyrmak, uzak möhletleýin betbagtçylykdan soňky gymmat zyýanlaryň öňüni almak arkaly jemgyýetçilik serişdelerinden has netijeli peýdalanmagy goldap biler.