Stambulyň howa duýduryşlary: Hapalanmak awgust aýynda 11 göterim ýokarlandy
Stambulda geçirilen ylmy gözleg 2026-njy ýylyň awgust aýynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 11 göterim ýokarlandygyny we iň hapalanan sebitiň Sultangazi bolandygyny ýüze çykardy.
Stambul Tehniki Uniwersiteti (ITU) Awiasiýa we kosmonawtika fakulteti, Howa ylymlary we meteorologiýa in Engineeringenerçiligi bölüminiň müdiri Prof. Doktor Hüseýin Torosyň ýolbaşçylygyndaky giňişleýin gözleg megacityň howa hiliniň peselendigini ýüze çykardy. Stambulda 2025-nji we 2026-njy ýylyň awgust aýyndaky howanyň hapalanmagy baradaky maglumatlary deňeşdiren gözleg, şäherde hapalaýjy bölejikleriň mukdarynyň ep-esli artandygyny ýüze çykardy.
Gözlegiň çäginde Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministrliginiň we Stambul şäher häkimliginiň (IMM) howanyň hilini ölçemek stansiýalaryndan alnan maglumatlar ünsli gözden geçirildi. Howadaky bölejik maddalarynyň (PM10) konsentrasiýasyna gönükdirilen derňewler, megasiýanyň dem alyş ukybynyň azalandygyny görkezýär.
Stambulyň howa hili duýduryşy ýokarlandyrýar: PM10 nyrhlarynyň çynlakaý ýokarlanmagy
Ölçemelere görä, awgust aýynda Stambulyň 26 dürli stansiýasynda bölejik bölejikleriniň ortaça konsentrasiýasy kub metr üçin 31,9 mikrogram hökmünde hasaba alyndy. Geçen ýylyň şol aýynda bu baha kub metr üçin 28.87 mikrogram boldy. Alnan bu maglumatlara laýyklykda, Stambulda bölejik maddalary sebäpli döreýän howanyň hapalanmagy, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 11 göterim ýokarlandy.
Howanyň hilini stansiýa esasynda barlamak, hapalanmagyň birmeňzeş paýlanmandygyny we käbir sebitlerde has möhüm derejelere ýetendigini görkezdi. Awgust aýynda şäherde howanyň hapalanmagynyň iň güýçli duýulýan ýeri, kub metr üçin PM10 bahasy 53.06 mikrogram bolan "Sultangazi 1" stansiýasydy. Bu sebitde "Sultangazi 2" we "Tuzla" stansiýalary, kub metr üçin 51,26 mikrogram we 44,28 mikrogram bar.
Alibeyköy iň arassa boldy: Stansiýalaryň arasyndaky ýiti tapawutlar
Hapalanmak derejesi iň pes sebitler şäheriň has amatly ýerleri hökmünde tapawutlandy. Awgust aýynda howanyň hapalanmagy iň az hasaba alnan stansiýa, kub kub metrine 19,44 mikrogram bolan "Alibeyköy" boldy. Alibeyköýden soň her kub metrde 19,66 mikrogram bolan "Kandilli 1" stansiýasy we kub metr üçin 19,77 mikrogram bolan "Ümraniye 1" stansiýalary bar.
Gözlegleriň netijesi, megasiýadaky howanyň hiliniň sebitde nähili üýtgeýändigini görkezdi. Stambulyň hemme ýerinde 9 stansiýada bölejik maddalarynyň hapalanmagynyň azalandygy, ýöne 17 stansiýada köpelendigi kesgitlenildi. Hapalanmagyň ýokarlanmagynda birinji orny eýelän stansiýa, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 120.05 göterim ýokarlamak bilen “Saryýer” boldy. Saryýer 95,29 göterim ösüş bilen “Kumköy” boldy.
Beýleki tarapdan, "ibenibosna" 30,89 göterim pese gaçmak bilen howanyň hili gowulaşan sebitleriň başynda durýar. “Yenibosna” 23,77 göterim pese gaçmak bilen “Bağjylar” we 21,82 göterim pese gaçmak bilen “Maslak” stansiýalary boldy.
Meteorologiki şertler we durnukly atmosfera hapalanmagy
Gözlegiň netijelerine baha bermek, Prof. Doktor Hüseýin Toros awgust aýynda görlen hapalanmanyň köpelmeginde meteorologiki faktorlaryň aýgytly rol oýnandygyny aýtdy. Howanyň hil gymmatlyklaryna yzygiderli gözegçilik etmegiň adamyň saglygy üçin möhümdigini bellän Toros, bu maglumatlary ITU-nyň çäginde hemişe gözegçilik edýändiklerini aýtdy.
Howanyň hiliniň 2025-nji ýylyň awgustynda 2025-nji ýylyň awgusty bilen deňeşdirilende has negatiw boljakdygyna baha berip, Toros aşakdaky sözleri aýtdy:
"Awgust aýynyň ikinji ýarymynda has täsirli uzak möhletli yssy, ýagyşsyz we has atmosfera taýdan durnukly şertler hapalanmagyň esasy faktorlarydyr. Şemallaryň we pes atmosferanyň garyşmagy serhet gatlagynyň beýikligini we şäheriň tebigy howa çalşygyny peseldýär. Çäkli ýagyş we güýçli konwektiw ulgamlar atmosferadaky hapalaýjylary tebigy ýagdaýda çykarmagy kynlaşdyrýar."
Şeýle hem, Prof Stambuldaky ölçegleriň stansiýalaryň arasynda uly tapawudy görkezýändigini aýtdy. Doktor Toros, käbir sebitlerde hapalanma azalsa-da, beýlekilerde çynlakaý ösüşiň bolandygyny, ýerli zyňyndy çeşmeleriniň, şeýle hem mikro-meteorologiki şertleriň howanyň hiline göni täsirini subut etdi. Toros, şäherdäki howanyň hiline has ýakyndan gözegçilik edilmelidigini, esasanam ýeliň, ýagyşyň we atmosfera durnuklylygynyň ýokary döwürlerinde gözegçilik edilmelidigini aýtdy.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!