TARSİM-den öndürijä 13 milliard TL töleg: 478 müň zyýan barada duýduryş berildi

Döwlet tarapyndan goldanýan oba hojalygyny ätiýaçlandyryş ulgamy (TARSİM), global klimat krizisiniň oba hojalygynyň önümçiligine ýetirýän täsirlerine garşy göreşmek üçin oktýabr aýyna çenli 1,5 trillion lira baýlygy üpjün etdi. Suw, suw joşmalary, doň, tupan we ýabany haýwanlaryň zaýalanmagy ýaly tebigy betbagtçylyklar sebäpli ätiýaçlandyrylan öndürijilerden jemi 478 müň zyýan habarnamasy alyndy. Meýdan gözleglerinden we faýl amallaryndan soň TARSİM öndürijilere 13 milliard lira zyýan töledi.

Zyýan hasabaty haýsy şahalarda jemlendi?

TARSİM maglumatlaryna görä, umumy 478 müň zyýan habarnamasynyň 311 müňüsi ösümlik önümlerinden we teplisa ätiýaçlandyryş şahamçalaryndan, 167 müňüsi bolsa ömri ätiýaçlandyryş bölümlerinden gelýär. Ösümlik önümlerini ätiýaçlandyryşda iň köp bildiriş bugdaý, günebakar, arpa, erik we üzüm önümleri üçin edilýär; Malatýa, Manisa, Diýarbakyr, Amasýa we Tokat iň köp ýüz tutan welaýat hökmünde tapawutlandy. Haýwanlaryň ömrüni ätiýaçlandyryş bölüminde habarnamalar esasan ölümiň, zor bilen öldürmegiň we çaganyň ölüminiň sebäplerine esaslanýar.

Tebigy betbagtçylyklar oba hojalygynyň önümçiligine nähili täsir etdi?

acrossurduň hemme ýerinde täsirli bolan suw joşmalary we suw joşmalary şu ýyl iň köp zyýan çeken tebigy betbagtçylyk bolsa-da, oba hojalygynda aýaz hadysalary sebit derejesinde bolup geçdi. Şanlyurfa, Adana we Mersinde doň we tupan bilen baglanyşykly zyýanlar başdan geçirilýän wagtynda, tomus aýlarynda Antalýada, Balykesirde we Edirne şäherinde bolup geçen ýangyn ösümlik önümlerine, teplisa ösdürip ýetişdirmek we aryçylyk işlerine zeper ýetirdi. Mundan başga-da, köp sebitlerde ýabany haýwanlaryň mekgejöwen we günebakar ekinlerine ýetiren zyýany hasabatlaryň köpelmegine sebäp boldy.

TARSİM, 27 million arzan oba hojalygyna we 2,4 million syýasaty bilen 25,5 million mal we goýun üpjün etmek arkaly oba hojalygynyň önümçiliginiň durnuklylygyny üpjün etmegi maksat edinýär. Howanyň üýtgemegi sebäpli ýüze çykan betbagtçylyklar sebäpli öndürijileriň maliýe ýitgileriniň öwezini dolmak üçin gaýtadan işleýän faýllar üçin 5,4 milliard lira goşmaça töleg prosesi amala aşyrylýar.

Ulgamyň çäginde ösümlik önümlerini ätiýaçlandyryş zyýany tölegleri iň soňky 30 günüň içinde, syýasatyň möhleti gutarandan soň öndürijiniň öz beýannamasy bilen kesgitlenýän möhletde tamamlanýar. Öndürijiler, TARSİM hünärmenleriniň meýdan barlaglary arkaly ätiýaçlandyryş öwezini doluş töleglerini resminamalaşdyrmak arkaly öwezini dolmak amallaryny yzarlap bilerler.

Netije

TARSİM maglumatlary howanyň üýtgemeginiň oba hojalygynyň önümçiligine edýän töwekgelçiligini aç-açan açýar. Esasanam suw joşmalary, doň we tupan ýaly betbagtçylyklaryň ýygylygy ätiýaçlandyryş ulgamynyň oba hojalygynyň aktiwlerini goramakda aýrylmaz maliýe kepillendiriş mehanizmidigini subut edýär. 13 milliard liranyň tölenmegi, öndürijileriň bolup biljek uly maliýe ýitgileriniň döwlet goldawy bilen azalandygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

ýetirilen zyýanyň intensiwligi geljek döwürde oba hojalygynyň ätiýaçlandyryş polisine bolan islegi artdyryp biler. Öndürijileriň howanyň üýtgemegi sebäpli ýüze çykýan näbelliliklerden has giňişleýin ätiýaçlandyryş paketlerine ýüz tutmagyna garaşylýar. Mundan başga-da, zyýan tölegleriniň öz wagtynda tölenmegi öndürijileriň indiki önümçilik möwsümine has ygtybarly taýýarlanmagyna we azyk üpjünçiliginiň howpsuzlygyny gorap biler.