Taryhy gurşaw Antalýadan COP31 ýoluna göçýär: Zol galyndylary ussahanasy geçirildi

Türkiýäniň durnukly ösüşiniň we daşky gurşawy görmegiň iň möhüm döwürlerinden biri bolan “Zol galyndylary hereketi” ýerli we milli ädimler bilen ösmegini dowam etdirýär. Zero galyndylar hereketini esaslandyryjy, Birleşen Milletler Guramasynyň Zol galyndylary ýokary derejeli şahsyýet geňeş geňeşiniň prezidenti we nol galyndylar gaznasynyň hormatly prezidenti, birinji aýaly Emine Erdoganyň howandarlygynda we öňdengörüjilikli ýolbaşçylygynda geçirilen işleriň çäginde möhüm ýygnak geçirildi. Zol galyndylary gaznasy tarapyndan gurnalan "Türkiýe nol galyndylary, daşky gurşaw we howanyň üýtgemegi boýunça ussahanalar" zynjyrynyň Antalýa aýagy 2026-njy ýylyň 23-nji iýulynda "Localerli ýerden milli galyndylar we galyndylar" mowzugy bilen geçirildi.

Antalýa häkimliginiň howandarlygynda; Antalýa şäher häkimligi, Antalýa welaýat daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi müdirligi, Antalýa welaýat oba hojalygy we tokaý müdirligi we Akdeniz uniwersiteti bilen bilelikde guralan seminara uly gyzyklanma bildirildi. Takmynan 400 myhman, olaryň 350-si korporatiw wekiller bolup, Kepez şäher häkimligi Mimar Sinan Kongres merkezinde geçirilen gurama gatnaşdy we şäheriň we ýurduň ekologiýa geljegini ara alyp maslahatlaşdy.

Global daşky gurşaw diplomatiýasy we Antalýanyň COP31 görnüşi

Zol galyndylary gaznasynyň prezidenti we COP31 ýokary derejeli howa çempiony Samed Aırbaş Emine Erdoganyň ýolbaşçylygynda başlanan bu hereketiň häzirki wagtda dünýäniň 193 ýurdunda, şeýle hem Türkiýäniň 81 welaýatynda global diplomatiýa öwrülendigini aýtdy. Aırbaş ýerli dinamikany işjeňleşdirmegiň möhümdigine ünsi çekip: "Biziň maksadymyz ähli gyzyklanýan taraplary her şäherdäki umumy stolda jemlemek we ýerli meselelere oýlanyşykly çözgüt çykarmak. Daşky gurşaw we howa krizisleri serhetleri bilmeýän we hemmämize gönüden-göni täsir edýän umumy meselelerimizdir."

Antalýanyň ýakyn wagtda 193 ýurtdan 100 müňden gowrak gatnaşyjyny kabul etjek ullakan gurama COP31-ni kabul etjekdigini ýatladýan Aırbaş, bu prosesiň şäher üçin taryhy pursatdygyny aýtdy. Seminaryň netijeleriniň ýakyn wagtda geçiriljek jemleýji konferensiýada halka mälim ediljekdigi baradaky hoş habary öňe süren Aırbaş, ýüze çykarylan meseleleriň Antalýanyň gubernatorynyň ýolbaşçylygynda dörediljek Zol galyndylaryny utgaşdyrmak geňeşiniň üsti bilen tiz çözüljekdigini aýtdy.

Ortaýer deňziniň kenarlarynda plastiki hapalanmaga garşy köpçülikleýin mobilizasiýa

Wan köli üçin ozal üstünlikli durmuşa geçirilen modeline meňzeş gorag modeliniň Antalýada plastiki hapalanmak üçin ulanyljakdygyny mälim eden Samed Aırbaş, 14 ministrligiň we 40 welaýat müdirliginiň gatnaşmagynda Ortaýer deňzi we Egeý kenarlarynda plastiki howplara garşy giňişleýin çäre meýilnamasynyň taýýarlanjakdygyny habar berdi. Aırbaş: "wasteer bu galyndy ýüküni indi göterip bilmez. Her birimiz jogapkärçilik çekmeli we ellerimizi jogapkärçilige çekmeli"

Duşuşykda çykyş eden Antalýanyň gubernatory Hulusi Şahin adamzadyň tebigata ýok edilmegine ünsi çekdi we haýran galdyryjy bir meňzeşlik döretdi. Adamlaryň ýa-da ýok ediji rak öýjüginiň ýa-da dünýä ekosistemasy üçin döredijilikli, peýdaly organizmiň çatrygynda durandygyny mälim eden Şahin, Antalýanyň daşky gurşawy dolandyrmakdaky gowy mysallarynyň COP31-de dünýä görkeziljekdigini aýtdy. Häkim Şahin: "Biz 640 kilometrlik kenar ýakasynda ýüzmek mümkin bolan seýrek geografiýalardan biri. Emma, gynansak-da, suw baýlyklarymyzda senagatda we syýahatçylykda gazanan üstünliklerimizi görkezip bilmedik. Şarlawuklarymyzyň 30-a golaýy gurady we azaldy, gynansak-da Düden akymy akýar.

Durnukly gelejek üçin 16 tematiki tablisada umumy pikir

Howa krizisiniň diňe bir daşky gurşaw meselesi bolman, eýsem milletara adalat meselesidigini hem aýdyp, Antalýanyň orunbasary we NATO Mejlis mejlisine Türk wekiliýetiniň başlygy Mewlüt Çawuşogly galyndylaryň ahlak ölçeglerine ünsi çekdi. Çawuşogly, Zol galyndylary hereketiniň, ýerli hökümetleriň, uniwersitetleriň we raýatlaryň gatnaşmagynda Türkiýäniň halkara arenasyndaky howa diplomatiýasyny güýçlendirýändigini aýtdy.

Ortaýer deňziniň basseýniniň global ýylylyk derejesinden 20 göterim ýokary gyzýandygyny belläp, Akdeniz uniwersitetiniň rektory Prof. Doktor Özlenen Özkan uniwersitet hökmünde diňe bir daşky gurşaw we howa meseleleri boýunça akademiki çykyşlar etmejekdigini, eýsem anyk ylmy taslamalar bilen bu ugurda işjeň rol oýnamagyny dowam etdirjekdigini aýtdy.

seminaryň çäginde döredilen 16 tematiki tablisa; Suwuň netijeliligi, azyk galyndylary, durnukly syýahatçylyk, ýaşyl maliýeleşdirmek, tegelek ykdysadyýet we betbagtçylyklar ýaly möhüm temalary jikme-jik gözden geçirdi. Senagat wekilleriniň bilelikdäki goşantlary bilen taýýarlanan bu stol hasabatlary, Antalýanyň geljegini kesgitlän Zerli nol galyndylary maksatly resminamanyň diregi bolar. Alnan strategiki maglumatlar diňe bir Antalýa üçin däl, eýsem Türkiýäniň milli daşky gurşaw syýasaty we COP31 taýýarlyk işleri üçin hem örän gymmatly çeşme bolar.