Täze bilim möhletinden öň mekdeplerde düýş görmek: Ene-atalar umytsyz!

Täze okuw ýyly, ilkinji synp jaňy duşenbe güni millionlarça okuwçy üçin resmi taýdan başlaýar. Şeýle-de bolsa, mekdebiň gapylary açylmazyndan birnäçe gün öň ene-atalar uly ykdysady kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz boldular. Bilimiň ähli ugurlarynda, kanselýariýadan başlap, egin-eşige, hyzmat töleginden mekdep naharhanalaryna çenli bahalar ýokarlanýar, maşgala býudjetini çynlakaý kynlaşdyrýar. Gözlegler we häzirki maglumatlar, mekdep satyn alyş çykdajylarynyň geçen ýyl bilen deňeşdirilende gaty ýokary derejede ýokarlanandygyny görkezýär.

Kanselýariýa we hususy mekdep paketlerinde aşa baha pudagy

Täze semestrden öň okuwçynyň sumka, depder, galam, suw çüýşeleri we günortanlyk gutulary ýaly esasy kanselýariýa zerurlyklaryny kanagatlandyrmak diýen ýaly gadagan. Geçen ýyl 1900-2000 TL aralygyndaky kanselýariýa söwda sebedi, takmynan 25-30 göterim ösüş bilen 2500-3000 TL derejesine ýetdi. Ene-atalar bu ýokarlanmalar bilen göreşýänlerinde, hususy mekdeplerde goşmaça çykdajylar düýbünden başga bir ölçege ýetdi. Milli bilim ministrligi (MEB) tarapyndan hususy mekdepleriň okuw kitaplarynyň adyndan ene-atalardan goşmaça töleg talap etmegi düýbünden gadagan edilse-de, käbir edaralar "kanselýariýa bukjasy" formulasy bilen bu gadaganlygy aradan aýyrýarlar. Bu paketlere kitaplary we okuw materiallaryny öz içine alýan hususy mekdepler tarapyndan talap edilýän tölegler 50 müň TL-den başlaýar we 200 müň TL-e çenli baryp biler.

Naharhanalarda tost we Aýran menýusy amatly

Mekdep naharhanalarynda ulanyljak täze potolok nyrhy ýakynda aýdyňlaşdyryldy, ýöne kesgitlenen sanlar ene-atalaryň we okuwçylaryň býudjetini sarsdyrar. Günüň dowamynda talyplar tarapyndan iň köp sarp edilýän tost we aýranyň bahasy şu ýyl 90 TL-den 130 TL-e çenli ýokarlandy. Täze nyrh boýunça naharhanalarda 30 TL, baglar we konditer önümleri 35 TL-a satylar. Halfarym litr suwuň bahasy 15 TL, bir stakan çaýyň bahasy 25 TL, towuk donorynyň bahasy 145 TL diýip kesgitlenildi. Bu ýagdaýda, bir okuwçy diňe bir bölek tost we aýran satyn alyp, gündizine suw we çaý içse, gündelik iň az çykdajylary 170 TL . Türk naharhana operatorlary federasiýasy 2026-2027-nji ýyllar üçin bahalarda takmynan 6,2 göterim ýokarlanandygyny öňe sürse-de, naharhanadaky esasy önümleriň hakyky ösüş derejesi 40 göterimden geçýän ýaly.

Hyzmat we geýim inflýasiýasy ene-atalary gozgalaň etdi

Mekdepdäki çykdajylar diňe kanselýariýa we naharhana bilen çäklenmeýär. Mekdep eşikleriniň we geýim çykdajylarynyň ýokarlanmagy 15 göterime ýeten bolsa, iň uly ösüşleriň biri mekdep awtobuslarynda boldy. Hyzmat tölegleri şu ýyl 25-30 göterim ýokarlandy. Potensial nyrhlaryň her welaýatda ygtyýarly palatalar we häkimlikler tarapyndan kesgitlenendigine garamazdan, köp mekdepleriň we awtobus kompaniýalarynyň bu kanuny çäklendirmeleri äsgermezlik edýändigi we has ýokary töleg talap edýändigi aýdylýar. Resmi nyrhlary ýerine ýetirmezlik we ýeterlik barlaglar, mekdep çykdajylary sebäpli ezilen ene-atalaryň reaksiýasyny hasam artdyrýar.