Täze MTP bilen bir sanly inflýasiýa ýol kartasy: Dezinflýasiýa prosesi üznüksiz dowam eder

Türk ykdysadyýetiniň üç ýyllyk ýol kartasyny çekýän 2027-2029-njy ýyllar üçin Orta möhletli maksatnama (MTP), bahalaryň durnuklylygyny üpjün etmek we inflýasiýany bir sanly derejä hemişelik azaltmak maksady bilen kesgitlenen dezinflýasiýa prosesini çaklaýar. Awgust aýyna çenli sarp edijileriň ýyllyk inflýasiýa derejesi 31.51 göterimden soň, inflýasiýa garaşyşlaryny bozmak we maksatnama wagtynda ykdysadyýetdäki inersiýany düýbünden ýok etmek.

Pul, salgyt we girdeji syýasatlarynda berk utgaşdyrmak

Täze maksatnama döwründe inflýasiýa garşy göreşiň netijeliligini ýokarlandyrmak üçin pul, salgyt we girdeji syýasatlarynyň arasynda iň ýokary derejede berk utgaşdyrylar. Jemi talap şertleri inflýasiýany döretmejek deňagramly ýoldan gitmek bilen üpjün edilse-de, bu amal amatly çykdajy şertleri bilen hem goldanylar. Türkiye önümçilik potensialy önüm bazarlarynda bäsdeşlik şertlerini gowulandyrmak we üpjünçilik syýasatlaryny güýçlendirmek arkaly ýokarlanar. Inflýasiýanyň peselmegi bilen girdeji paýlanyşynda has adalatly gurluşy döretmek arkaly sosial abadançylygy hemişelik ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.

Bu etapda Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) bahanyň durnuklylygy hemişelik ýola goýulýança ähli syýasat gurallaryny kesgitli we netijeli ulanmagy dowam etdirer. Inflýasiýany nyşana almak we ýüzýän walýuta hümmeti düzgünleri bozulmaz. Walýuta hümmeti, erkin bazar dinamikasynyň çäginde, üpjünçilik we isleg balansyna görä doly şekillendiriler. Mundan başga-da, inflýasiýa garaşmalaryny kesgitlenen maksatlar bilen deňleşdirmek üçin Merkezi bankyň aragatnaşyk kanallary hasam güýçlendiriler.

Bahalaryň özüni alyp barşynda gurluş üýtgemegi we aç-açanlyk

MTP-iň çäginde, bazarlarda bahalaryň özüni alyp barşynda düýpgöter gurluş üýtgemegi maksat edinilýär. Öňki inflýasiýa indekslenen nyrh endikleri geljekdäki inflýasiýa garaşmalaryna esaslanýan nyrhlar bilen çalşyrylar. Şeýlelik bilen bahalaryň berkligi öňüni alar we inflýasiýadaky inersiýa bozular. Halk tarapyndan dolandyrylýan we ugrukdyrylan bahalar inflýasiýa çaklamalaryna we maksatlaryna doly laýyk kesgitlener.

Bazaryň aç-açanlygyny ýokarlandyrmak we sarp edijileriň goragyny üpjün etmek üçin möhüm ädimler görüler. Şunuň bilen baglylykda, zynjyr bazarlarynda dessine bahalaryň üýtgemegini aç-açan paýlaşýan "Bazar bahalary" web sahypasy barada habarlylyk artar. Bazardaky bäsdeşlik gurluşy, sarp edijilere bahalary deňeşdirmegi aňsatlaşdyrmak arkaly goldanylar.

Önümçiligi meýilleşdirmek we oba hojalygynda azyk üpjünçiligi howpsuzlygy

Azyk inflýasiýasyna garşy göreş çäginde oba hojalyk önümleriniň bahalaryny satyn almak; Olaryň döwlet maliýeleşdirmesine täsiri bazaryň dinamikasyny we MTP maksatlaryny göz öňünde tutmak bilen kesgitlener. Şeýlelik bilen, oba hojalygynda geçen inflýasiýa indeksasiýa häsiýetini gowşatmaga gönükdirilendir. Azyk we oba hojalyk önümlerinde gysga we uzak möhletli isleg-balans we import-eksport hereketleri, irki duýduryş çemeleşmesi bilen ýakyndan gözegçilik ediler.

Azyk üpjünçiliginiň howpsuzlygyny hemişelik etmek üçin strategiki oba hojalyk önümlerini öndürmekde täze meýilleşdiriş döwri başlaýar. Bu meýilnamalaşdyryşda ýurduň ýeterlik derejesi, suw çäklendirmeleri we sebitdäki önümçilik potensialy esasy ölçegler hökmünde göz öňünde tutular. Şeýlelik bilen, öndüriji hem goralar we sarp edijiniň elýeterli bahadan azyk önümlerine elýeterliligi kepillendiriler.

uallyuwaş-ýuwaşdan pese gaçmagyň maksady: 2029-njy ýylda bir sanly inflýasiýa

Orta möhletli maksatnama tarapyndan kesgitlenen makroykdysady maksatlara görä inflýasiýanyň kem-kemden we durnukly peselmegi göz öňünde tutulýar. Sarp ediş bahalarynyň indeksiniň (CPI) ýyllyk ösüş depgini 2026-njy ýylyň ahyryna çenli 28,4 göterim bolar diýlip garaşylýar. Pese gaçmagy MTP tarapyndan indiki ýyllarda çaltlaşmagy maksat edinýär. Şoňa laýyklykda ýylyň ahyrynda inflýasiýanyň derejesi 2027-nji ýylda 21 göterime, 2028-nji ýylda 13,5 göterime we meýilnamanyň soňky ýyly 2029-njy ýylda 9 göterime çenli aşaklamagy meýilleşdirilýär.