Terrorçylyksyz Türkiye üçin taryhy ädim: Mejlis tassyklandy, meýdandaky möhüm prosese ähli gözler

AYDIN ​​HASAN / ANKARA - Türkiýäniň terrorçylyga garşy göreşinde taryhy öwrülişik pursaty başdan geçirilýär. "Terrorsyz Türkiýe" gözýetiminiň kanuny esasyny düzýän "Milli raýdaşlygy we sosial integrasiýany güýçlendirmek baradaky teklip kanuny" Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasynyň (TBMM) Baş Assambleýasy tarapyndan kabul edildi we kanuna öwrüldi. Bu taryhy ösüşden soň, ähli gözler sabyrlylygy we duýgurlygy talap edip, meýdanda amala aşyryljak köp ölçegli iş prosesine ýüzlendi. Terrorçylygy doly ýok etmek üçin yhlas bilen işleýän Türk medaragly Güýçleri (TAF), endandarma we aňtaw bölümleri; Ondan soňky döwürde oňa PKK / KCK terror guramasy bilen baglanyşykly ähli gurluşlaryň hakyky ýaşaýşyny bes edendiklerini we ýaraglary we ok-därileri tabşyrandygyny resmi taýdan kesgitlemek tabşyryldy.

47 ýyllyk ganly terror taryhy we göreşiň agyr deňagramlylygy

1978-nji ýylda Diýarbakyryň Lis etrabynyň Fis obasynda Abdullah Öcalanyň ýolbaşçylygyndaky 21 adamdan ybarat topar tarapyndan döredilen separatist terror guramasy, 47 ýyllyk ganly taryhdan soň, geçen ýylyň maý aýynda özüni dargatmak we ýarag goýmak kararyna gelendigini mälim etdi. Türkiye, ilkinji ýaragly hereketini 1984-nji ýylyň 15-nji awgustynda Siirtiň Eruh we Hakkari Şemdinli etraplarynda amala aşyran gurama garşy 42 ýyl bäri üznüksiz söweş alyp barýar. Bu döwürde howpsuzlyk güýçlerimiziň we watany goramak üçin janyndan geçen raýatlaryň sany 15 müňe ýetdi. Kesgitlenen amallaryň netijesinde bitaraplaşdyrylan PKK terrorçylarynyň sany 50 müňden geçse-de, 12 müňden gowrak terrorçy diri ýa-da ýaralandy. Şeýlelik bilen, zyýansyzlandyrylan terrorçylaryň umumy sany takmynan 75 müňe ýetdi. Kyrk ýyldan gowrak dowam eden bu proses, türk ykdysadyýetine we Gündogar we Günorta-Gündogar Anadoly sebitleriniň ösüşine uly zarba urdy.

Türkiye 2015-nji ýylda terrorçylyga garşy strategiýasynda düýpgöter üýtgeşiklik girizdi. Terrorçylyk guramasynyň "çukur çukury" strategiýasy, ýurduň içinde howpsuzlyk güýçleri tarapyndan geçirilen serhetaşa hil nokady operasiýalary bilen bütinleý ýok edildi. Şol ýylyň güýzünde guramanyň oba ýerlerinde bolmagyny maksat edinýän giňişleýin operasiýa başlandy we terrorçylyk elementleri Türkiýäniň serhedinden geçdi.

Serhetara amallar we MIT utgaşdyrylyşynda täze döwür

inurtda döredilen asuda gurşawdan soň Yragyň demirgazygyndaky çeşmedäki howpy ýok etmek üçin aýgytly ädimler ädildi. 2019-njy we 2021-nji ýyllar aralygynda üstünlikli amala aşyrylan “Claw 1, Claw 2, Claw 3”, “Claw Eagle 1”, “Claw Eagle 2” we “Claw Tiger” operasiýalary terror guramasyna agyr zarba urdy. Bu operasiýa zynjyrynyň iň soňky baglanyşygy 2022-nji ýylyň 17-nji aprelinde başlanan Operasiýa Claw Lock boldy. Bu operasiýa netijesinde Zap sebitindäki terror höwürtgeleri ýok edildi we sebitiň doly agalygy Türk medaragly Güýçleri tarapyndan döredildi.

Harby çeşmeler serhet ýakasyndaky gowaklarda we gaçybatalgalarda galan birnäçe terrorçynyň bardygyny çaklaýarlar. Guramanyň we onuň dolandyryş işgärleriniň esasy diregi Kandil, Sinjar, Mahmur we Süleýmaniýe oba ýerlerinde barlygyny saklamaga synanyşýar. Yragyň demirgazygyndaky terrorçylaryň umumy sany 3 müňden 3 000 500 töweregi diýlip çaklanylýar.

Terror guramasyny ýatyrmak kararyndan soň, Milli razwedka Guramasynyň (MİT) utgaşdyrylmagyna ýaragsyzlanmak we boýun egmek prosesi dolandyryldy. Çarçuwaly kanun resmi gazetde çap edilenden soň derrew "Aşakdaky we utgaşdyryjy geňeş" dörediler. Weaponsaraglary kabul etmek we barlamak prosesi wagtyň geçmegi bilen meýdançada MİT-iň utgaşdyrylmagy bilen ünsli amala aşyrylar. Howpsuzlyk bölümleri tarapyndan taýýarlanan ýüze çykaryş hasabatlary Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň (MGK) mejlislerinde baha berler. MGK-ny tassyklamak karary Resmi gazetde yglan edilenden soň, hökümleriň ýerine ýetirilmegini yza süýşürmek ýaly kanuny amallar güýje girer.

Mejlisiň taryhynda iň ýokary kabul edilen sesleriň biri: Syýasy partiýalaryň garaýşy

AYŞEGÜL KAHVECİOĞLU / ANKARA - Terrorçylyksyz Türkiýäniň maksadyna barýan ýolda taryhy öwrülişik bolan bu kanun, parlamentiň taryhynda iň ýokary ylalaşyga we seslere eýe bolan düzgünleriň biri hökmünde hasaba alyndy. Ses berişlikde berlen 467 oňyn sesiň 367-si bu prosesiň ýolbaşçylary bolan AK partiýasy, MHP we DEM partiýalarynyň hataryndan geldi. AK partiýasyndaky 277 deputatyň 268-si ses berişlige gatnaşdy we hiç hili biderek bolmazdan "kabul etmek" ses berdi. MHP-de 46 deputatyň 44-si zalda bolup, kanuny goldady. Şeýlelikde, Halk bileleşigi jemi 312 ses bilen kanun taslamasynyň arkasynda durdy. Düzgünnamanyň "ýeterlik däldigini" mälim eden DEM partiýasy hem ses berişlikde blok hökmünde çykyş etdi; Kesel sebäpli gatnaşyp bilmedik 1 deputatdan başga 55 deputat "kabul etmek" ses berdi.

Oppozisiýa ganatynda dürli refleksler öňe çykdy. İYİ partiýa 29 deputat bilen ses berişlige gatnaşdy we blok hökmünde "ýok" ses berdi. Türkiýäniň Milli mejlisinde 91 orny bolan Täze partiýada bölünişik boldy; Deputatlaryň 35-si "kabul et" diýip ses beren bolsa, 54-si "ret etdi" we 2 deputat ses berişlige gatnaşmady.

Ses berişlikde iň köp gürlenýän wakalaryň biri esasy oppozisiýa partiýasy CHP-de boldy. 45 deputat bilen CHP toparynda 14 deputat ses berişlige gatnaşmady. Saýlaw gutusyna giden 31 deputatyň 29-sy "kabul" diýip ses beren bolsa, 2 deputat "garşy" ses berdi. Partiýanyň ýolbaşçylary kanun taslamasyna "kabul ediljekdigini" mälim etseler-de, toparyň agzalarynyň takmynan üçden biriniň ses berişlige gatnaşmaýandygy partiýanyň dowam edýän syýasy tertipsizligi we düşünişmezlik hökmünde düşündirildi.