El-aýak keseliniň alamatlary we bejergisi - Dr. Rüstem Üçel

Tomus gijeki el-aýak-agyz keselinden ägä boluň: Möhüm duýduryşlar we hünärmeniň öňüni alyş ýollary

Tomus aýlarynda çagalara howp salýan el-aýak kesellerine garşy hünärmen. Doktor Rüstem Üçel duýduryş berdi: ýokaşma howpuny ýokarlandyrýan faktorlar we möhüm alamatlar haýsylar?

Timur HAN 13 Temmuz 2026, 08:23

9 0

Paýlaş:

Tomusyň gelmegi we temperaturanyň ýokarlanmagy bilen wirus ýokançlyklarynyň, esasanam çagalara gönükdirilen çynlakaý ösüşi bolýar. Çagalaryň iň ýokanç kesellerinden biri we çagalyk döwrüniň iň ýokanç kesellerinden biri bolan el-aýak keseli ene-atalar üçin düýş görmegini dowam etdirýär. Çaga saglygy we keseller boýunça hünärmen Dr. Rüstem Üçel möhüm duýduryşlar berip ene-atalara habar berdi.

Howuzlar we çagalar baglary hapalanmak töwekgelçiligini ýokarlandyrýar

Dr. wirus faktorlarynyň el-aýak keseliniň esasyny düzýär. Rüstem Üçel bu keseliň esasan enterovirus 71 we coxsackievirus A16 wiruslaryndan döreýändigini mälim etdi. Adatça tomusda we güýzde iň ýokary derejä ýetýän bu keseliň häzirki wagtda global ýylylyk we möwsümleýin üýtgemeler sebäpli dürli döwürlerde ýüze çykyp biljekdigini nygtamak. Üçel geçiriş usullaryna ünsi çekdi. Keseliň dem alyş ýollary, tüýkülik, ýakyn aragatnaşyk we zaýalar arkaly örän çalt ýaýrandygyny mälim eden hünärmen, howuz howuzlarynyň esasanam tomus möwsüminde işlemek we ýokaşan howuz suwlaryny ýuwutmak howpunyň ep-esli ýokarlanýandygyny aýtdy. Şeýle hem, çagalar baglary, çagalar baglary we umumy oýun meýdançalary ýaly köpçülikleýin ýaşaýyş ýerleriniň wirusyň ýaýramagy üçin amatly esaslary döredýändigini aýtdy.

Ilkinji alamatlara üns: gowşaklyk we işdäň ýitmegi suwsuzlyga sebäp bolup biler

Keseliň mekir başlangyjy bolup biljekdigini mälim eden doktor Üçel, ilkinji etapda gowşaklyk, işdäň ýitmegi, näsazlyk, burun akmagy, bokurdak agyry we ýokary gyzzyrma ýaly umumy ýokanç alamatlarynyň bardygyny aýtdy. Kiçijik çagalarda bu ýagdaýyň keýpsizlik, rahatsyzlyk, tüýküligiň ýokarlanmagy we iýmitlenmekden doly ýüz öwürmegi ýaly ýüze çykyp biljekdigini aýtdy. Bu prosesiň gidişinde agzyň agyryly ýaralarynyň ýuwutmagy kynlaşdyrýandygyny, soň bolsa elleriň, aýaklaryň, dyzlaryň, tirsegiň we biliňdäki häsiýetli dökülmeleriň döreýändigini aýtdy. Esasanam suwuklygyň kabul edilmegini togtatmak, üç günden köp dowam edýän gyzzyrma, gusmak we uklamaga meýilli ýagdaýlarda saglyk edarasyna haýal etmän ýüz tutmagyň zerurdygyny aýtdy.

Beýleki keseller bilen garyşmaň we arassaçylyga üns beriň

Hünärmen, el-aýak keseliniň käwagt towuk, allergiki dökülmeler ýa-da gerpes ýokançlyklary ýaly beýleki dökülme keselleri bilen bulaşyp biljekdigini aýdýar. Doktor Rüstem Üçel anyk diagnoz üçin hünärmen lukman barlagynyň hökmanydygyny aýtdy. Keseliň ilkinji 7-10 gününde ýokançlygyň iň ýokary derejesine ýetendigini mälim eden Üçel, ýokaşan çagalaryň bu döwürde mekdepler ýa-da çagalar baglary ýaly şertlerden üzňeleşmelidigini aýtdy. Keselden goramagyň iň täsirli usulynyň arassaçylykdygyny aýdyp, doktor Üçel; Elleri ýygy-ýygydan ýuwmagyň, şahsy zatlary paýlaşmazlygyň we umumy ýerleri dezinfeksiýa etmegiň möhümdigini aýtdy. Netijede, bu kesel diňe bir çagalara täsir etmeýär; Güýçli stres, ýadawlyk we immun ulgamynyň gowşaklygyny başdan geçirýän ululara hem täsir edip biljekdigini mälim etdi we bejerginiň alamatlary (agyry kesiji serişdeleri, antipiretikler, agyz jelleri we köp mukdarda suwuklyk sarp etmek) ýeňilleşdirmek üçin ulanylýandygyny aýtdy.