Toplumlaýyn ätiýaçlandyryş üçin SEDDK-dan täze düzgün

Insurancetiýaçlandyryş we hususy pensiýa düzgünleşdiriş we gözegçilik gullugy (SEDDK) satyn alyşlarda önümler ýa-da hyzmatlar bilen bilelikde hödürlenýän toplumlaýyn ätiýaçlandyryş üçin täze proseduralary we ýörelgeleri kesgitledi. Resmi gazetde çap edilen we 2026-njy ýylyň 12-nji noýabrynda güýje giren toplumlaýyn ätiýaçlandyryşlar baradaky Düzgünnama bilen ätiýaçlandyryş töleglerine ýokary çäk girizildi we ätiýaçlandyryş önümlerini ýa-da hyzmatlaryny satyn almak üçin şert döretmek gadagan edildi.

Integrirlenen ätiýaçlandyryşda premium çägi nähili hasaplanar?

Täze düzgüne laýyklykda, toplumlaýyn ätiýaçlandyryşyň çäginde hödürlenýän öwezini dolmak üçin ýyllyk jemi mukdar mukdary degişli senenama ýylynyň ilkinji 6 aýynda güýje giren senesinden başlap aýlyk iň pes aýlyk mukdaryndan ýokary bolup bilmez. SEDDK Geňeşi bu ýokary çägiň ýarysyny azaltmaga ýa-da harytlar ýa-da hyzmatlar esasynda iki esse azaltmaga haklydyr. Insurancetiýaçlandyryş öwezini dolmagyň möhleti iň köp 2 ýyl hökmünde kesgitlense-de, bu döwür uzaldylan kepillikli önümler üçin kepillik döwri bilen deňeşdirilip bilner.

Sarp edijiniň hukuklary we şertnamany ýatyrmak amallary

Degişli harytlary ýa-da hyzmatlary satyn almak ýa-da kärendesine almak üçin toplumlaýyn ätiýaçlandyryş satyn almak hökmany bolmaz we ätiýaçlandyryş ileri tutulmasa, satuw şertleri sarp edijiniň zyýanyna üýtgedilip bilinmez. Şertnamalar harytlary ýa-da hyzmatlary satyn almak wagtynda ýa-da 14 günüň içinde baglaşylyp bilner. Ationatyryş haýyşlary uzak aragatnaşygyň gurallary arkaly iberilip bilner we platformalar şertnama baglaşylanda ulanylýan usuly ulanyp ýatyrmagy teklip ederler. Mundan başga-da, harytlar ýa-da hyzmat şertnamasy yzyna almak, ýatyrmak ýa-da ýatyrmak hukugy bilen ýatyrylsa, ätiýaçlandyryş şertnamasy hiç hili jerime tölemezden awtomatiki usulda ýatyrylýar.

SEDDK tarapyndan neşir edilen düzgün, harytlary ýa-da hyzmatlary satmak wagtynda hödürlenýän ätiýaçlandyryşyň aç-açan we ygtybarly ýerine ýetirilmegini üpjün etmegi maksat edinýär. Düzgünnamanyň çäginde öý haýwanlaryndan başlap syýahat hyzmatlaryna, wiza arzalaryndan başlap şahsy karzlara çenli ätiýaçlandyryşyň giň görnüşi hödürlenip bilner; Hökmany ýer titremesi, saglyk, oba hojalygy we öý ätiýaçlandyryşy ýaly ýerler bu çäkden çykaryldy.

Programmany durmuşa geçirjek ygtyýarly guramalar, işlerine başlamazdan bir aý öň SEDDK-a habar bermeli. Mundan başga-da, uzak aralyk şertnamalaýyn ätiýaçlandyryş şertnamalary boýunça bar bolan düzgün täze düzgünnama bilen utgaşdyryldy we degişli kanunçylyga toplumlaýyn ätiýaçlandyryş salgylanmalary goşuldy.

Sarp edijini goraýan standartlar näme getirer?

Bu düzgün, sarp edijiler söwda wagtynda ýüzbe-ýüz bolýan "hökmany ätiýaçlandyryş" talaplaryny aýyrmak bilen ätiýaçlandyryş önümleriniň aç-açanlygyny ýokarlandyrmagy maksat edinýär. Premium ýokary çäk we aňsat ýatyrmak hukugy ätiýaçlandyryş çykdajylarynyň gözegçilikde saklanmagyny we sarp edijiniň yzyna almak hukugyny ulananda başdan geçirýän býurokratik päsgelçilikleriniň azalmagyny üpjün eder.

Platformalara we ätiýaçlandyryş kompaniýalaryna näme garaşýar?

insurancetiýaçlandyryş hödürleýän platformalar, ýatyryş amallaryny ýeňilleşdirjek tehniki infrastrukturany döretmeli bolar. Premium çäklendirmeleri sebäpli kompaniýalara önüm esasly nyrh strategiýalaryny gözden geçirerler. Mundan başga-da, hökmany däl ätiýaçlandyryş satuwlarynda sarp edijini tassyklamak mehanizminiň has berk gözegçilikde saklanjak döwrüne gireris diýlip garaşylýar.