Toplumlaýyn ätiýaçlandyryşlar baradaky düzgünnama çap edildi

Insurancetiýaçlandyryş we Hususy Pensiýa Düzgünleşdiriş we Gözegçilik Guramasy (SEDDK) tarapyndan taýýarlanan Toplumlaýyn ätiýaçlandyryşlar baradaky Düzgünnama 2026-njy ýylyň 12-nji noýabryndaky 33428 belgili resmi gazetde çap edilip güýje girdi. Düzgünnama harytlary ýa-da hyzmatlary satmak wagtynda alyjylara hödürlenýän ätiýaçlandyryş öwezini dolmagyň ygtybarly, aç-açan we täsirli amala aşyrylmagyny üpjün etmegi maksat edinýän proseduralary we ýörelgeleri öz içine alýar.

Täze düzgün ätiýaçlandyryş kompaniýalaryndan başlap banklara, dellalçylyk firmalaryndan tä söwda gurşawyny üpjün edýän guramalara çenli gyzyklanýan taraplaryň giň toparyna degişlidir. Programmanyň çäginde hödürlenip bilinjek we aýdyňlaşdyrylyp bilinmeýän ätiýaçlandyryş görnüşleri, premium mukdary we şertnama amallary bilen baglanyşykly standartlar girizildi. Sarp edijileri goramak üçin şertnamany ýatyrmak üçin ätiýaçlandyryş harytlary ýa-da hyzmatlary satmak üçin şert döretmek gadagan edildi.

Näme üýtgedi?

• Ulanyş çäkleri we kesgitlemeleri: Haryt satmak, kärende ýa-da hyzmat satyn alyş wagtynda gönüden-göni baglanyşykly töwekgelçilikleri öz içine alýan ätiýaçlandyryşlar "toplumlaýyn ätiýaçlandyryş" hökmünde kesgitlenilýär.
• Elýeterli ätiýaçlandyryşlar: Emlägiň bozulmagy, ogurlyk, öý haýwanlary keselleri, syýahaty ýatyrmak we banklar tarapyndan hödürlenýän şahsy karzlar bilen baglanyşykly ömri / şahsy betbagtçylykly ätiýaçlandyryş.
• Hödürlenip bilinmeýän zatlar: Hökmany ätiýaçlandyryş, öý we iş ýerlerini ätiýaçlandyryş, oba hojalygyny ätiýaçlandyryş, kanuny gorag we maliýe ýitgileri ätiýaçlandyryşy ýaly bölümler toplumlaýyn ätiýaçlandyryş arzasyndan aýrylýar.
• Premium we Wagt Çäk: annualyllyk jemi baýrak mukdary örtügiň başynda ilkinji alty aýyň dowamynda iň pes aýlyk hakyndan ýokary bolup bilmez; Thetiýaçlandyryş möhleti iň köp iki ýyl bolar.
• Satuw şertleri: Insurancetiýaçlandyryş satuwy esasy harytlaryň ýa-da hyzmatlaryň satylmagy bilen şertlendirilip bilinmez; Insurancetiýaçlandyryş satyn almazlyk, alyja garşy dürli satuw şertlerini döretmäge sebäp bolmaz.

Kime degişlidir?

Düzgünnama; Insurancetiýaçlandyryş kompaniýalaryna, gaýtadan ätiýaçlandyryş kompaniýalaryna, ätiýaçlandyryş öwezini dolýan pensiýa kompaniýalaryna, ätiýaçlandyryş agentlikleri we dellallara, ätiýaçlandyryş gullugy hökmünde çykyş etmäge ygtyýarly banklara we edaralara, şeýle hem bu ätiýaçlandyryşlaryň hödürlenýän söwda gurşawyny üpjün edýän şahsyýetlere we guramalara gönüden-göni täsir edýär.

netijelilik

2026-njy ýylyň 12-nji noýabrynda neşir edilen bu düzgün neşir edilen gününden güýje girdi. Düzgünnamanyň düzgünleri ätiýaçlandyryş we hususy pensiýa düzgünleşdiriş we gözegçilik gullugynyň prezidenti tarapyndan ýerine ýetirilýär.

Sarp edijiniň aç-açanlyk döwri

Bu düzgün, esasanam elektron söwda we bölek satuw pudaklarynda giňden ýaýran "goşmaça ätiýaçlandyryş" satuwyny has ygtybarly esasda goýýar. Sarp edijiler, satyn almaga harytlary ýa-da hyzmatlary bilen birlikde aç-açan maglumat bilen, ätiýaçlandyryşy saýlamaga mümkinçilik alýarlar. Mundan başga-da, şertnamany ýatyrmak prosesini ýeňilleşdirmek, sarp edijiniň yzyna almak hukugyny amala aşyranda býurokratik päsgelçiliklere duçar bolmaz.

Pudaklaýyn uýgunlaşma prosesi we gözleg

Ygtyýarly edaralaryň durmuşa geçirilmeginden bir aý öň habar bermek borjy, bu pudakda integrasiýalaryň has gözegçilikli ösüşini üpjün edip biler. Syýasat bermek (hemişelik maglumat saklanyşyny ulanmak) borçnamasynda premium ýygnamakda we sanlaşdyrmakda girizilen howpsuzlyk çäreleri, amal amallaryna sanly infrastruktura maýa goýumlaryny çaltlaşdyryp biler. Häkimiýetiň iş ýüzünde ikirjiňlenýän meseleler boýunça düzgünleri çykarmak hukugy, düzgünleriň bazar şertlerine görä gowşadylyp ýa-da berkidilip bilinjekdigini görkezýär.